(GDVN) - “Dù đó cũng chỉ là một phần nhỏ nhưng nó cho thấy các cô cậu ấy dường như không được giáo dục về việc kính trên nhường dưới... Tôi nghĩ rằng, mọi người khi đi xe buưt th́ cần phải có ư thức và văn hóa.”
LTS: Thời gian vừa qua, liên tiếp xảy ra các sự việc liên quan tới văn hóa khi đi xe buưt – phương tiện giao thông vốn hay bị mang tiếng là “hung thần”, vốn được gắn với những điều tiếng mà hành khách phàn nàn với đủ chuyện.
Để có cái nh́n khách quan, góp phần xây dựng nét văn hóa đi xe buưt của hành khách, đồng thời để h́nh ảnh xe buưt không c̣n là nỗi sợ hăi của người dân, phóng viên báo điện tử Giáo dục Việt Nam đă có dịp đi thực đị cả tháng trời trên các tuyến xe buưt hoạt động trên các tuyến phố ở Hà Nội để ghi nhận lại những điều mắt thấy tai nghe...
Ư thức của một bộ phận người dân khi đi xe buưt là rất kém.
Trong suốt thời gian đi t́m hiểu thực tế và gắn ḿnh với các chuyến xe buưt đi cả ở nội thành và ngoại thành, phóng viên đă được chứng kiến nhiều những câu chuyện rất đặc trưng chỉ có ở trên xe buưt ở Việt Nam. Chuyện buồn có, vui có, chuyện cảm động, dở khóc dở cười cũng có...Nhưng trong số những câu chuyện mà chúng tôi ghi được th́ có một thực tế: T́nh trạng một bộ phận hành khách khi tham gia sử dụng xe buưt rất thiếu ư thức, vô văn hóa và những điều đó đă tạo nên một nét văn hóa không đẹp khi sử dụng phương tiện giao thông công cộng.
Xe buưt - loại phương tiện giao thông đă và đang cho thấy hiệu quả to lớn trong việc giảm tải ùn tắc giao thông tại thủ đô Hà Nội. (Ảnh Nam Phong)
Qua những ngày đi các tuyến xe buưt như 02, 22, 32, 24, 27, 54, 17, 39, 06…. những tuyến xe buưt chạy trong nội đô và ngoại thành. Điểm chung mà phóng viên cảm nhận được đó là tác dụng của loại phương tiện giao thông này đă và đang đóng góp rất lớn vào việc giảm tải t́nh trạng ùn tắc giao thông, đặc biệt là vào giờ cao điểm tại Hà Nội.
Hầu hết hành khách khi tham gia phương tiện này đều thể hiện nét văn minh mà loại h́nh này vốn có. Tuy nhiên, bên cạnh đó, c̣n rất nhiều hành khách ở mọi lứa tuổi, ở cả nam lẫn nữ, từ học sinh sinh viên (HSSV) tới những người công nhân, những cán bộ tri thức, những cô, những bác làm nghề buôn bán tự do… cũng đều cho thấy sự thiếu lịch sự, thiếu văn minh (nếu không muốn nói là thiếu văn hóa) khi tham gia sử dụng xe buưt. Điều này được ghi nhận qua các hành vi, những thái độ hết sức đáng phê phán.
Qua những ngày chúng tôi thực tế, ghi nhận được một bộ phận không nhỏ những nam thanh nữ tú, mặt mũi sáng sủa, nhưng khi lên xe buưt lại “ngồi oạch” ngay phần ghế ưu tiên dành cho người già, người khuyết tật, phụ nữ mang thai và những bà mẹ có con nhỏ. Trên tuyến buưt số 22 từ Hà Đông đi bến xe Long Biên, phóng viên lên xe từ điểm buưt tại số 3 Trần Phú (Hà Đông) đă bắt gặp h́nh ảnh một nam thanh niên ngồi vắt vẻo ngay ghế thứ 2 (thuộc ghế ưu tiên), hai chân đặt lên phần ghế phía trước.
Tới rất nhiều điểm đón trả khách khác, rất nhiều hành khách là những người cao niên bước lên xe, nhưng thay cho lẽ thường là nhường ghế cho hành khách ưu tiên, nam thanh niên này cố t́nh làm ngơ, coi như không biết ǵ và để cho những người phía sau nhường ghế. Mặc dù trên chiếc xe buưt có một tấm bảng với những ḍng chữ ghi rất rơ quy định đối với hành khách khi đi xe buưt.
Nam thanh niên trên tuyến 22 với điệu ngồi rất phản cảm và cố t́nh vờ như không hay biết về chuyện người lớn tuổi lên xe. (Ảnh Nam Phong)
Ngược từ Long Biên về Hà Đông, chúng tôi lại bắt gặp một cảnh tương tự. Tuy nhiên, lần này là một cô gái c̣n rất trẻ, khoảng ngoài 20 tuổi. Cô ngồi vắt chân chữ ngũ, nghe tai phone. Tới điểm chung chuyển xe buưt Long Biên, có một nhóm 5 cụ bà khoảng ngoài 70 tuổi lên xe. Phần v́ được anh phụ xe nhắc nhở nên 4 cụ đă được những người hành khách khác nhanh chóng đứng dậy nhường ghế khi các cụ bước lên xe.
Duy chỉ một cụ bà tên Hải (ở Thành Công – Ba Đ́nh) th́ loay hoay v́ không có ghế ngồi. Thấy vậy, bà Bùi Thị Hương (nhà ở Đào Tấn – Ba Đ́nh) nói, “bà bảo mấy đứa nó dậy nhường ghế cho, sao mà phải đứng đấy cho khổ thân già.” Nhưng bà Hải nói, “thôi không sao, tôi xuống dưới này cuối xe cũng được.” Và bà Hải đă được một nam thanh niên nhường ghế. C̣n cô gái nọ th́ cứ mặc nhiên ngồi nghe nhạc và một hồi sau th́ toe toét nói chuyện với anh bạn bên cạnh.
Tới bến xe Kim Mă, tôi đă cùng 5 cụ bà xuống xe. Khi được hỏi về sự thiếu ư thức của một số bạn trẻ cố t́nh làm ngơ để ngồi ghế, bà Hải chia sẻ, “dù đó cũng chỉ là một phần nhỏ nhưng nó cho thấy các cô cậu ấy dường như không được giáo dục về việc kính trên nhường dưới.”
Theo chia sẻ của các phụ xe trên các chuyến xe buưt mà chúng tôi đi th́ việc một bộ phận hành khách c̣n thiếu ư thức, thậm chí có những người khi được nhắc nhở th́ lại quay lại đôi co với nhân viên bán vé.
Trong số những câu chuyện mà chúng tôi được nghe lại, anh Phạm Văn Quỳnh – bán vé tuyến buưt 24 - người có tới hơn 6 tuổi nghề. Anh Quỳnh là một quân nhân xuất ngũ, tính t́nh hiền lành và rất nhẫn nhịn. Anh nhớ lại, một lần, có nam thanh niên chạc gần 30 tuổi lên xe từ đầu bến và ngồi ở ghế trên gần lái, tới khi xe vào đường Tam Trinh, có một phụ nữ bụng bầu lên xe.
Mỗi hành khách nên và cần có ư thức khi tham gia sử dụng xe buưt làm phương tiện di chuyển. (Ảnh Nam Phong)
Anh Quỳnh đă đề nghị người nam thanh niên kia thay v́ đứng dậy nhường ghế cho “bà bầu” th́ anh ta đáp lại: “tôi bỏ tiền mua vé, việc ǵ tôi phải nhường ghế cho ai?” Mặc dù, anh Quỳnh đă giải thích rằng quy định của nhà xe là hành khách nữ mang thai, người già, người tàn tật là những đối tượng ưu tiên. Anh Quỳnh vừa nói vừa chỉ lên tấm bảng nội quy ngay trên đầu anh ta nhưng anh ta vẫn không chịu nhường ghế.
Tất cả hành khách trên xe quá bất ngờ và tỏ thái độ không hài long với những lời nói thiếu văn hóa của nam thanh niên này th́ một bạn SV ngồi ghế sau đứng dậy và nhường ghế cho bà bầu.
Anh Quỳnh chia sẻ, “suốt ngần ấy năm trời tôi làm phụ xe, bán vé xe buưt nhưng chưa từng gặp một trường hợp nào thiếu văn hóa như vậy. Xe buưt có nội quy rất rơ ràng đối với hành khách nhưng anh ta đă không thực hiện, ngay cả khi nhân viên phục vụ trên xe sắp xếp và điều hành th́ anh ta cũng không nghe theo.”
Đó là chưa kể tới việc, rất nhiều hành khách thiếu ư thức, lên xe ăn kẹo cao su rồi nhả ra xe khiến người khác bị dính kẹo. Nhiều người khạc nhổ ra ngay trên xe, nhiều người th́ vô tư nói chuyện như chỉ có ḿnh họ, thậm chí c̣n văng những lời tục tĩu rất khó nghe ở trên xe, nhiều bạn HSSV th́ dùng bút viết, vẽ nhằng nhịt ra ghế ngồi... Bà Hương chia sẻ: "Tôi nghĩ rằng, mọi người khi đi xe buưt th́ cần phải có ư thức và văn hóa."
Theo anh Quỳnh, để xe buưt thực sự trở nên văn minh, hành khách cần có ư thức khi tham gia phương tiện công cộng, cùng nhân viên nhà xe đấu tranh, lên tiếng phên phán những điều chưa tốt từ phía hành khách cũng như từ các nhân viên nhà xe.
C̣n nữa...
Vũ Mai
"Người già nhường thanh niên" trên xe buưt, chuyện chỉ có ở Việt Nam
