(VOV) - Lối sống và môi trường xă hội nước Bỉ khiến người ta phải thích thú t́m hiểu với sự thán phục, thậm chí...thèm thuồng.
Cuộc đời nhiều khi không phức tạp như ta nghĩ và đôi khi niềm vui là những thứ giản dị vô cùng bởi nó đến từ tự nhiên, đơn giản như là không khí vậy. Tôi đang nói nghĩa đen 100% đấy. Cứ thử đặt bạn vào trung tâm của một con đường tắc một ngày mùa hè rực rỡ, ngay sau ống xả của một chiếc xe buưt, nhích sang không được, nhích xuống không xong. Hỡi quí cô sành điệu chỉ dùng nước hoa Channel 5, bạn ước ǵ?
Cách đây 10 năm, tôi từng mắt chữ O, miệng chữ A khi chứng kiến ở ngoại thành Paris, người ta không quét đường mà dùng máy để thổi, để gom lá cây ngoài đường vào xe rác. Phải sạch đến cỡ nào th́ người ta mới dùng máy thổi để vệ sinh nơi công cộng trong khi đến nhà ḿnh cũng phải dùng máy hút bụi chứ máy thổi ư?- Xin lỗi nhé, không có trong từ điển.
 |
| “Rừng” trong pḥng làm việc |
Thế nên lần này sang Bỉ, xin đừng ngạc nhiên nếu thấy thỉnh thoảng tôi lại giang rộng hai tay, hít lấy hít để không khí trong lành của Brussels – nơi được mệnh danh là rừng trong thành phố. Và cũng xin đừng ngạc nhiên khi ai đó vô t́nh thấy tôi cứ xăm xoi những túi rác của người dân để ngoài cửa. Người dân ở đây rất có ư thức phân loại rác nên ngoài cửa hầu như có đến 3 loại túi đựng rác khác nhau.
Ở Đài Phát thanh - Truyền h́nh Quốc gia RTBF, nơi tôi đến làm việc, tôi cũng bắt gặp “rừng” trong pḥng làm việc, tại sảnh cơ quan. Cây xanh được “vinh danh” khắp nơi. Ở mỗi dăy bàn làm việc đều có 3 thùng rác được phân loại. Gọi là thùng rác nhưng đó chỉ đơn giản là những hộp các tông đựng giấy được tận dụng. Ngoài hành lang, cứ 5 bước chân lại có một thùng rác xịn. Nói theo thuật ngữ thể thao th́ đây là trường hợp đá bóng ra ngoài khung thành c̣n khó hơn.
Bỉ nổi tiếng với rất nhiều loại bia ngon. Người Bỉ ngồi quán vỉa hè uống bia vừa để thưởng thức chất men tuyệt hảo vừa để sưởi nắng và hít thở không khí trong lành. Bởi thế họ có thể ngồi rất lâu nhưng chỉ uống một đến hai cốc chứ không phải uống để 1, 2, 3 dzô như ở ta. Mẹ chồng tôi mà nghe loáng thoáng thấy bảo ra vỉa hè ngồi uống bia thế nào cũng mắng: “Ra đó ngồi để mà hít bụi à”. Ở đây, cứ ra khỏi nhà là không khí trong lành khắp nơi.
 |
| Uống bia ở vỉa hè |
Tiện nói đến vỉa hè, ở Bỉ vỉa hè rộng thênh thang và cửa nhà ai người ấy chịu trách nhiệm. Nếu để bẩn, không sạch khiến khách bộ hành bị ngă th́ tha hồ mà đền. Mùa xuân th́ đỡ chứ mùa đông mà không thường xuyên quét tuyết, ai đi qua trơn ngă cứ thế mà bồi thường.
Có thông tin này các bà vợ Việt sẽ rất thích, đó là các công dân Bỉ đi làm xong thường về thẳng nhà, muốn đi chơi cũng khó v́ đa số quán xá, cửa hàng sẽ đóng cửa trước 18h, trừ một vài dịch vụ cá biệt như hộp đêm, một ít siêu thị phục vụ 24/24. Kể cũng lạ, tầm này mùa xuân 20 giờ đêm trời vẫn sáng như ban ngày mà đường phố đă vắng tanh. Căn nhà tôi thuê cứ đúng 20h là cửa sổ được hẹn giờ tự đóng lại, trong pḥng tối om phải bật đèn. Vợ chồng chủ nhà là Việt kiều và một đứa con nhỏ vào giờ đó sẽ bắt đầu làm vệ sinh cá nhân chuẩn bị đi ngủ. Họ cần ngủ sớm, ngủ đủ cho một ngày mới minh mẫn, làm việc hiệu quả.
Căn hộ tôi thuê nằm trên một đại lộ gần trung tâm, tôi hay ngồi bên cửa sổ ngắm nh́n xe cộ qua lại. Người Bỉ chẳng bao giờ đi lấn vạch, họ thường đỗ cách vạch 1-3 mét, xe sau cũng đỗ cách xe trước như thế. Để đến nơi làm việc, tôi phải đi bộ hơn 1km và 5 lần sang đường. Mỗi lần sang đường là một lần thú vị, dù tôi chưa có ư định sang đường th́ ôtô luôn đỗ lại và chủ phương tiện thường mỉm cười ra hiệu nhường đường mời tôi bước qua. Nhiều lúc đèn c̣n đỏ nhưng họ vẫn chủ động đỗ lại với nụ cười thân thiện. Điều này nhiều người Paris sang đây cũng phải thốt lên: Thật là tuyệt!
Người dân th́ rất thân thiện, họ có thể đứng chờ với nụ cười thông cảm và nhất quyết không bước qua khi bạn đang tạo dáng chụp ảnh ngoài phố. Họ c̣n chủ động hỏi xem ḿnh có muốn họ chụp giúp cho không. Có lần chúng tôi loay hoay giở bản đồ th́ họ cũng chủ động tiến đến hỏi có cần giúp đỡ chỉ đường không.
Bỉ nổi tiếng về giáo dục chất lượng cao. Thày giáo không bao giờ áp đặt học sinh. Nếu bạn là du học sinh, câu đầu tiên thầy giáo hỏi bạn là: Em muốn học cái ǵ? Chứ không phải là: Em phải học cái này! Lập Thu, một nghiên cứu sinh xă hội học nói với tôi: Học sinh ở đây học sướng lắm. Một trong những niềm đam mê của thày cô giáo bên này h́nh như là việc t́m cách cho học sinh được chơi càng nhiều càng tốt, chơi mà học, học mà chơi. Học sử th́ vào bảo tàng, học sinh vật th́ vào rừng, học về nghệ thuật th́ đi đến nhà hát, galerie…
 |
| Trẻ em Bỉ |
Tôi làm việc cùng nhóm với một phóng viên xă hội của kênh phát thanh truyền h́nh Vivacites. Anh này có con trai 5 tháng tuổi gửi nhà trẻ công từ lúc bé mới 3 tháng. Tôi buột miệng hỏi: “Cháu bé thế vợ chồng anh đem gửi không lo lắng ǵ à?”. Anh hỏi ngược lại vẻ ngạc nhiên:”Lo lắng ǵ?”. “Th́ chăm sóc không tốt”- tôi nói. Anh bảo: “Đương nhiên là phải tốt rồi v́ họ được đào tào để làm việc đó”.
Tôi chả dám hỏi thêm v́ bỗng thấy ḿnh vô duyên. Tôi đem những câu hỏi tương tự về hỏi vợ chồng Việt kiều chủ nhà. Họ cũng ngạc nhiên trước câu hỏi của tôi và cho biết họ không có bất cứ lo lắng ǵ khi gửi trẻ. Luật ở đây, người mẹ được nghỉ có lương 100% trong 3 tháng. Người cha cũng được nghỉ khoảng 10 ngày. Sau đó, họ có thể quyết định gửi trẻ để đi làm hoặc ở nhà chăm con thêm 4 tháng. Trong 4 tháng đó người mẹ được nhà nước trả 600 euro mỗi tháng và cơ quan không được phép sa thải.
Bỉ rất coi trọng những ǵ đảm bảo cơ bản nhu cầu thiết yếu của đời sống con người. Ví dụ điển h́nh mà ai cũng biết đó là nước máy rất sạch (không nhiễm độc asen) đủ tiêu chuẩn uống thẳng. Nước khoáng đóng chai được khuyến khích dùng với giá rẻ hơn ở Việt Nam. Sữa được coi là thực phẩm cơ bản nên được chính phủ trợ giá v́ thế mức giá khá ổn định và rẻ hơn ở Việt Nam chỉ bằng từ 25 đến 50%.
Sữa của Bỉ vừa ngon vừa bổ, là nguồn bổ sung canxi tự nhiên chống loăng xương nên khi sang đây tôi đă tranh thủ uống. Nhưng lạ thay suốt thời gian ở đây, tôi có thể ăn táo cả vỏ không rửa, có thể ăn quả xanh uống nước lă mà không sao nhưng uống sữa – một thứ thực phẩm rất lành th́ lại bị đầy bụng. Không chỉ tôi mà đa số người Việt đều bị như vậy. Th́ ra, đa số người Việt Nam ít được uống và không có thói quen uống sữa nên cơ thể không c̣n thích nghi với sữa (do thiếu men tiêu hóa chất đường lactose).
Một trong những điều đáng nói là trợ cấp thất nghiệp ở Bỉ khá cao, khoảng 33 ngàn euro/năm (cao hơn Đức và Anh) và có thể kéo dài đến tuổi nghỉ hưu nếu như định kỳ công dân đó chứng minh được là họ vẫn đang đi t́m việc.
Bỉ rất quan tâm và có chính sách hỗ trợ với những bà mẹ đơn thân nuôi con. Bà Julie sống ở Charleroi, cách Thủ đô 50km, có 4 đứa con. Đă hơn 15 năm sống nhờ vào trợ cấp thất nghiệp, hiện nay số tiền trợ cấp là hơn 1000 euro, bà vẫn nuôi 1 đứa con học đại học, 3 đứa học Phổ thông và cấp 2. Bà đă du lịch đến Thái Lan và New Zealand nhờ vào tiền bà tiết kiệm được từ trợ cấp thất nghiệp.
Không chỉ với con người, Bỉ cũng rất coi trọng những nhu cầu thiết yếu cho cuộc sống của loài vật. Có thể với nhiều người Việt, cụm từ Nhân quyền (human right) nghe khá quen tai nhưng cụm từ Quyền lợi động vật (animal welfare) có khi là lần đầu tiên. Ở nước này, đây là cụm từ khá phổ biến. Đó là trách nhiệm đạo đức nhằm đảm bảo t́nh trạng khoẻ mạnh cho động vật, đáp ứng các nhu cầu về thể chất và tinh thần của con vật.
Theo đó, bảo vệ quyền lợi động vật là trách nhiệm của con người bao gồm sự quan tâm tới tất cả các mặt liên quan đến sức khoẻ động vật, như chuồng nuôi, quản lí, dinh dưỡng, pḥng và trị bệnh hợp lư, chăm sóc có trách nhiệm, cách đối xử nhân đạo và khi cần thiết th́ ban cho cái chết không đau đớn.
Những ngày làm việc cùng với các phóng viên chính trị-xă hội Bỉ, một trong những chủ đề nóng của truyền thông Bỉ là những ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu đến đất nước này. Ảnh hưởng rơ ràng nhất đó là thất nghiệp gia tăng. Giải quyết việc này là chuyện của chính phủ, người dân có quyền chất vấn trách nhiệm của chính phủ về điều này. C̣n người dân và môi trường xă hội mà tôi biết th́ không khủng hoảng đến mức ghê gớm như tôi đă từng mường tượng trước khi đến đất nước này./.
Mỹ Trà/Blog Trà xanh/VOV
Nên đến Châu Âu một lần!
