Một ngày ở "chốn bầy đàn" bán hàng đa cấp

Một ngày ở 'chốn bầy đàn' bán hàng đa cấp ở Thái Bình, tôi mới hiểu vì sao những bạn trẻ tham gia hệ thống bán hàng này ngày càng gầy mòn, héo hon.

Chúng tôi trở lại xã Minh Quang (huyện Vũ Thư, Thái Bình) và xã Phú Xuân (Thái Bình) vào một ngày đẹp trời. Vẫn là những ngõ xóm quen thuộc, nhưng không còn cảnh những nam thanh nữ tú ăn mặc chỉn chu thỏa sức cười đùa ở hai bên đường nữa.

Mọi ngóc ngách đều vắng tanh, chỉ có vài người dân địa phương qua lại khiến cho người ta có cảm giác đây là vùng thôn quê hết sức yên bình. Nếu như trước kia, nhiều nhà chẳng có cổng, người đi đường có thể nhìn rõ nhiều thứ bên trong, thì giờ hầu như nhà nào cũng kín cổng cao tường.

Người dân ở đây, đặc biệt là những nhà cho thuê trọ không còn cởi mở trò chuyện như trước nữa ngay cả khi người lạ hỏi đường. Thế nhưng, ở chợ, chúng tôi vẫn gặp rất nhiều nhân viên của Công ty TNHH TM Lô Hội (gọi tắt Công ty Lô Hội). Họ nổi bật giữa đám đông nhờ bộ đồng phục quần âu, áo trắng chưa kịp thay sau giờ học ở “trường”.

Nhân viên của Lô Hội dành cả ngày để...học.

Để bắt chuyện với những cô cậu còn rất trẻ này không hề dễ dàng. Nếu không phải quen biết nhau từ trước, tôi phải nói được “mã số phòng” mình đang ở hoặc giả sử mới gia nhập vào đội ngũ bán hàng đa cấp này thì cũng phải kể tên được vài nhân viên kì cựu mà họ cũng biết thì họ mới trở nên gần gũi, cởi mở hơn.

5.000 đồng bữa cơm

Kết thân với cô bạn tên Thắm (sinh năm 1992, quê ở Nghệ An) khi cùng mua rau ở chợ, Thắm đã tiết lộ cho tôi rất nhiều điều về cuộc sống thường ngày của họ, ngoại trừ các thông tin cá nhân về cô.

Thắm nói, nhân viên bán hàng đa cấp được dạy cách giao tiếp chỉ tiết lộ năm sinh để tiện xưng hô và quê gốc để thuận lợi trong việc kết thân với đồng hương, còn nguyên quán là điều tuyệt mật.

Cũng theo chia sẻ của cô gái này, họ khởi đầu ngày mới từ khoảng 5 – 6 giờ sáng, nhưng dậy sớm không phải để ăn sáng mà chỉ để trau chuốt ngoại hình, ăn mặc chỉn chu cho kịp giờ đi học. Những nhân viên mới gia nhập vào đội ngũ của Lô Hội thường đi học cả ngày từ thứ 2 tới chủ nhật trong khi những nhân viên kì cựu thỉnh thoảng được cử đi “công tác” ở các tỉnh lân cận để nhân rộng đội ngũ.

Do còn “ăn bám” gia đình, lại phải gồng gánh nhiều khoản phí phát sinh mà họ không dám hoặc không thể khai báo với bố mẹ như tiền điện thoại mời chào bạn bè, người thân gia nhập vào đội ngũ bán hàng đa cấp…nên ăn sáng bị xem là điều xa xỉ với hầu hết các nhân viên đang ở trong giai đoạn “học việc” như Thắm.

Nhân viên Lô Hội nghỉ giải lao giữa giờ học ở quan ven đường

Ngồi nghe chuyên gia đa cấp “nhồi sọ” từ 8h sáng tới 11h trưa, chiều lại từ 13h đến 17h mỗi ngày, Thắm chia sẻ, cô đã thấm nhuần những bài học từ lãnh đạo của công ty, thậm chí sắp thuộc lòng từng câu từ mà “thầy dạy” dù chỉ mới gia nhập vào đội ngũ này được 9 ngày. Chỉ cần học thêm một ngày nữa, cô và các bạn cùng lớp sẽ được cấp chứng chỉ về bán hàng đa cấp.

“Đến giờ nghỉ trưa, ai có điều kiện thì ăn trưa tại căng-tin của trường hoặc hàng quán ven đường với giá khoảng 15.000 đồng/người/bữa. Còn những đứa hoàn cảnh như em sẽ về phòng trọ tự nấu ăn với giá khoảng 5.000 đồng/người/bữa.

Bất kể ai, đã là nhân viên của Lô Hội thì từ già tới trẻ đều được hướng dẫn cách đi chợ siêu tiết kiệm sao cho không ai bị đói dù chỉ bỏ ra khoảng 5.000 đồng/bữa”, Thắm nói.

5.000 đồng/người/bữa trong thời bão giá như hiện nay, đó là lý do vì sao nhiều nhân viên của Lô Hội cứ ngày một héo hon và nói như nhiều người dân Vũ Thư thì “từ ngày họ chuyển tới đây, phải công nhận huyện ít chuột hơn hẳn”.

Bắt cào cào, châu chấu cải thiện

Sau giờ hành chính học ở công ty mới là thời gian làm việc thực sự của nhân viên Lô Hội.

Theo quan sát của chúng tôi, những cậu trai trẻ thường rủ nhau ra đồng bắt châu chấu hoặc chuột để bữa tối “thiếu chất” của họ thêm phong phú. Số khác tự cắt tóc, tỉa tót, làm đẹp cho nhau. Thái Bình là tỉnh thuần nông, chưa thực sự phát triển các ngành dịch vụ nên tìm việc làm thêm không phải là điều dễ dàng.

Còn theo chia sẻ của Thắm, tối là khoảng thời gian họ nhắn tin mời mọc, rủ rê bạn bè, người thân gia nhập vào đội ngũ này.

“Muốn làm giàu phải có được chữ tín. Mà trên hết, phải được những người thân thiết quanh mình tin tưởng. Đó là lý do chúng em bắt đầu mời chính người thân, bạn bè của mình tới công ty tìm hiểu trước. Sự thật thì ngoài họ ra, bọn em cũng chẳng biết mời ai khác cả. Người lạ đâu có đủ kiên nhẫn, tin tưởng nghe mình nói”, Thắm cho hay.

Tư tưởng trên cũng chính là cội nguồn khiến hình thức kinh doanh đa cấp bị biến tướng thành trò khác.

Tiến thoái lưỡng nan

Sau loạt bài điều tra, phản ánh của VTC News, nhiều nhân viên - học viên Lô Hội không dám về quê thăm bố mẹ. Thắm kể, nhiều bạn cùng phòng không dám nghe điện thoại của người quen do sợ phải nghe những lời chửi rủa, đay nghiến từ họ.

Cuộc sống về đêm của nhân viên - học viên Lô Hội ở Thái Bình

“Bản thân em cũng từng rủ một đứa bạn học gia nhập vào đội ngũ này. Do nó chưa hiểu rõ về công ty, cho rằng công ty lừa đảo nên trốn em, bỏ về quê, kể cho bố mẹ nó nghe. Ngay lập tức, bố mẹ bạn ấy sang nhà em làm um lên khiến bố mẹ em xấu hổ với xóm làng.

Đã hai tháng nay em không dám về quê do sợ bị cấm làm công việc này. Từ ngày gia nhập công ty đến nay, em chỉ học việc nên chưa kiếm được đồng nào. Bố mẹ đang dọa nếu không về sẽ cắt viện trợ. Ngày nộp tiền phòng sắp đến, em cũng chưa biết phải sống sao”, Thắm ngậm ngùi chia sẻ.

Đáng nói, mờ mắt vì những đồng tiền kiếm được từ việc cho thuê nhà trọ, nhiều hộ dân ở đây nhất quyết không cho con mình gia nhập vào đội ngũ Lô Hội, nhưng thấy những đứa trẻ vô tội khác bị bỏ bùa mê thuốc lú vẫn…mặc kệ.

Ngay cả chính quyền địa phương cũng tỏ ra “chẳng liên quan”. “Vương quốc bầy đàn” nhờ thế mà ngày càng bành trướng ở đất Thái Bình như một pháo đài bất khả xâm phạm cho đến khi VTC News vào cuộc.

Những “công bộc của dân” nói gì về “vương quốc bầy đàn” chềnh ềnh, hiện hữu hàng ngày trước mắt họ?

TM

Được làm ở cty là oai rồi.