Công lư tại một nước dân chủ phải là « pháp bất vị thân ». Điều đó tuy nhiên vẫn c̣n là một giấc mơ tại Thái Lan. Ngày 02/09/2013, lại xẩy ra một sự kiện có thể được xem là một ví dụ điển h́nh về t́nh trạng thiên vị giới quyền thế trong hệ thống tư pháp Thái Lan : Một thanh niên thuộc một gia đ́nh giàu có bậc nhất Vương quốc này đă không thèm ra tŕnh diện ṭa án để trả lời về một tai nạn lưu thông gây chết người – dù đă bị triệu mời lần thứ sáu liên tiếp.
Cảnh sát Thái câu lưu Vorayuth Yoovidhya sau tai nạn xe hơi (DR)
|
Theo thông tín viên Arnaud Dubus phụ trách khu vực Đông Nam Á, hành động coi thường luật pháp nói trên không phải là hiếm hoi trong một xă hội mà giới giàu có, quyền thế vẫn được hưởng một quyền « miễn trừ tư pháp » bất thành văn, kể cả khi tội trạng đă rành rành như trong vụ vừa nổi cộm lên. Từ Bangkok, Arnaud giải thích như sau:
Arnaud Dubus: Cách đây đúng một năm, một thanh niên 27 tuổi tên là Vorayuth Yoovidhya, đă lái một chiếc xe Ferrari chạy ngay trong trung tâm Bangkok vào ban đêm với tốc độ 180 km/giờ. Anh ta đă tông vào một nhân viên cảnh sát chạy moto. Nạn nhân đă bị kéo lê trên mặt đường đến 200 mét. Thế nhưng tay thanh nỉên này đă thản nhiên về nhà với chiếc xe hơi bị móp méo, bỏ mặc người cảnh sát nằm trên đường.
Rất nhiều người đă chứng kiến cảnh tai nạn và cảnh sát đă ḍ theo vết dầu của chiếc xe t́m được đến nhà tay thanh niên. Nhưng khi cảnh sát muốn vào nhà th́ một sĩ quan cảnh sát khác, bạn của gia đ́nh, có mặt tại đó, đă t́m cách bào chữa cho rằng người gây tai nạn không phải cậu thanh niên nói trên mà là một người tài xế đă lái chiếc Ferrari đó.
Sau cùng, thanh niên nhà giàu đó cũng phải đi theo cảnh sát đến đồn, và ở đó đă thú nhận là chính cậu đă lái chiếc xe và gây ra tai nạn khiến người cảnh sát bị tử vong. Cho dù vậy, thủ phạm không phải ở lâu trong đồn cảnh sát, mà được thả ra ngay sau khi gia đ́nh đóng một khoản tiền thế chân 12.000 euro.
Thủ phạm là con chủ nhân hăng nước Red Bull
Điều cần nói ở đây để hiểu rơ được t́nh h́nh và những ǵ xẩy ra sau đó, là VorayuthYoovidhya là người thừa kế của gia đ́nh sáng lập ra thương hiệu Red Bull, loại nước giải khát tăng lực nổi tiếng thế giới. Đây là gia đ́nh giàu có thứ tư ở Thái Lan.
Từ một năm nay, tư pháp Thái Lan đă tiến hành thủ tục tố tụng h́nh sự nhắm vào tay thanh niên này về tội ngộ sát và không giúp đỡ người đang bị nguy hiểm. Ṭa án đă triệu Vorayuth ra tŕnh diện đến sáu lần, nhưng anh ta đều không đến. Ngày 02/09 vừa qua, luật sư của Vorayuth đă giải thích rằng thân chủ của ông đi Singapore v́ công việc và không thể trở về tŕnh diện ṭa v́ bị cảm cúm.
Rơ ràng là nếu người bị triệu mời là một thanh niên b́nh thường, không thuộc một gia đ́nh giàu có, quyền thế, th́ ngành Tư pháp Thái Lan dễ ǵ để yên. Nhờ thân thế của ḿnh, Vorayuth đă thoát lưới luật pháp, ngay cả trong trường hợp gây chết người.
RFI: Hiện tượng luật pháp bên trọng bên khinh như kể trên có thường xẩy ra ở Thái Lan hay không ?
Arnaud Dubus: Có chứ ! Hầu như là lúc nào cũng vậy : Giới giàu có, quyền thế gần như là không bao giờ bị trừng phạt. Tôi có thể nêu ra hàng chục thí dụ. Cũng về tai nạn xe hơi, vào năm ngoái (2012) chẳng hạn, môt cô gái 16 tuổi cũng thuộc một gia đ́nh giàu có, đă nghiễm nhiên lái xe tuy chưa có bằng. Cô ta đă đụng vào một chiếc minibus trên một con đường xây trên cao, làm cho chiếc xe đó bị lật và rớt xuống dưới.
Làm chết 9 người nhưng chỉ bị 2 năm tù treo !
Hậu quả là đă có 9 người chết, nhưng cô gái chỉ bị kết án 2 năm tù treo, và hiện đang du học ở nước ngoài. Trước t́nh h́nh đó, thử hỏi là tại sao gia đ́nh các nạn nhân lại không phẫn nộ. Nhưng họ làm ǵ được ?
Nh́n chung, con cái của các gia đ́nh doanh nhân lớn, các bộ trưởng, các dân biểu, thượng nghị sĩ… hầu như muốn làm ǵ th́ làm, không ai dám đụng đến. Đó cũng là trường hợp các diễn viên điện ảnh nữa.
Vừa qua một nữ minh tinh Thái Lan trẻ tuổi, đă khai ḿnh là một phụ nữ 77 tuổi để trốn thuế. Khi bị phát giác, cô ta đă giải thích một cách đơn giản, cho biết đó là v́ người kế toán của cô đă nhầm lẫn.
Phải nói là cựu thủ tướng Thái Lan Thaksin cũng đă từng nêu lư do gọi là « sai sót không ác ư » này vào năm 2001, để giải thích hiện tượng chuyển một phần tài sản – không phải là nhỏ - cho tài xế và những phụ nữ giúp việc nhà của ông đứng tên. Mục tiêu thủ thuật này không ngoài việc trốn thuế.
RFI: Ta có thể giải thích hiện tượng này như thế nào trong bối cảnh lịch sử và văn hóa của Thái Lan ?
Arnaud Dubus: Cũng như nhiều nước Đông Nam Á khác chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo, Thái Lan rất xem trọng vấn đề quy chế, chỗ đứng trong xă hội. Cho dù chế độ quân chủ chuyên chế đă bị băi bỏ năm 1932, khái niệm b́nh đẳng cho đến nay vẫn chưa thể ăn sâu vào xă hội Thái Lan.
Hệ thống tư pháp vốn được thiết kế đê bảo vệ giới quyền thế
Thế lực kim tiền vẫn rất quan trọng trong xă hội, hơn hẳn uy tín của kiến thức. Rất nhiều người Thái đă nhập tâm thang bậc giá trị đó, và tâm lư gia trưởng vẫn tồn tại. Hơn nữa, hệ thống tư pháp Thái Lan – h́nh thành vào những năm cuối thế kỷ XIX – lại được thiết kế nhằm bảo vệ chế độ quân chủ và chính quyền trung ương, chứ không phải để bảo vệ các công dân.
Tâm lư đó đă tồn tại kéo dài cho đến ngày nay. Ngành tư pháp Thái Lan không thực sự làm việc theo các nguyên tắc dân chủ và b́nh đẳng, mà lại t́m cách bảo vệ các thế lực đă h́nh thành, dù đó là kinh tế hay chính trị.
Ngoại lệ duy nhất trong hệ thống này là các ṭa án hành chính, được thiết kế theo mô h́nh Pháp, đóng vai tṛ trọng tài thực sự giữa các công dân và Nhà nước.
RFI: Thế hệ thống tư pháp trọng phú khinh bần đó có chuyển biến nào gọi là tích cực hay không ?
Arnaud Dubus: Hệ thống này ngày càng ít được chấp nhận. Trước những vụ việc như tôi đă đề cập đến ở trên, đă có rất nhiều phản ứng thể hiện thái độ ghê tởm, ngán ngẩm, đặc biệt là trên các mạng xă hội.
Một dấu hiệu cho thấy xu hướng trên là những người được hưởng « quyền bất khả xâm phạm » về mặt tư pháp thường phải đi sống ở nước ngoài để thoát khỏi búa ŕu dư luận mà họ phải chịu đựng trong nước.
Có điều là các phản ứng bất b́nh hiện chỉ đến từ một phần nhỏ trong dân chúng mà thôi. Trước những vụ tai tiếng, chẳng hạn như cái chết của người cảnh sát bị chiếc Ferrari kéo lê trên đường, ta không có phản ứng rầm rộ trong công luận. Và đó chính là lư do v́ sao t́nh trạng kẻ quyền thế không bị luật pháp trừng phạt có thể kéo dài cho đến nay.
RFI: Xin cảm ơn Thông tín viên Arnaud Dubus tại Bangkok.
Trọng Nghĩa, rfi
Thái Lan: Quyền thế vẫn thắng Pháp luật
