Ukraine cắt điện Crimea, Nga "phớt" Donbass, bán than cho Kiev

[johnnydan9]

Nga cung cấp than cho Ukraine bất chấp kêu gọi của Donbass
Ngày 27-12, Nga đã đưa ra đề nghị sẵn sàng cung cấp cho Ukraine đến một triệu tấn than mỗi tháng. “Nga sẽ cung cấp cho Ukraine 500.000 tấn than mỗi tháng và thêm 500.000 tấn nữa, nếu có ký kết thoả thuận bổ sung” - của Phó Thủ tướng Nga Dmitry Kozak tuyên bố.
Theo lời ông, Nga đề xuất vấn đề này bởi hiện Ukraine đang lâm vào tình trạng thiếu điện trầm trọng do không còn than dự trữ để phát điện, trong khi không thể mua than từ nước ngoài. Vì vậy, Nga sẵn sàng cung cấp thêm than cho các hãng điện lực hàng đầu ở Ukraine, duy trì lượng điện năng cần thiết.
Ukraine đang chịu cảnh thiếu khí đốt và than đá cho sinh nhiệt trong các ngành công nghiệp cũng như trong sản xuất điện. Đất nước phải tiết kiệm gas do giảm lượng mua ở Nga, còn tình trạng thiếu than gắn với chiến dịch quân sự ở vùng Donbass, là địa bàn có hầu hết các mỏ than của nước này.
Trước đó Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko đã chỉ thị cho Bộ Năng lượng nước này nghiên cứu vấn đề nhập khẩu điện từ Nga để tiết kiệm nhiên liệu của nước mình. Bộ Phát triển khu vực của Ukraine hôm thứ 26-12 cho biết rằng Nga bắt đầu cung cấp điện và than cho Ukraine chứ không chờ tiền ứng trước.
Được biết, vào hồi đầu tháng này, hai nước cộng hòa ly khai Donetsk và Lugansk vừa yêu cầu Nga không bán than cho Ukraine để thúc đẩy Kiev phải mua than đá từ Donbass trước mùa xuân, để thợ mỏ ở vùng đông nam có thêm việc làm. Nếu không, hàng trăm doanh nghiệp và hàng triệu người ở miền đông sẽ bị đói.

Nga đồng ý cung cấp cho Ukraine 1 triệu tấn than mỗi tháng để phục vụ các nhà máy nhiệt điện

"Toàn bộ thợ mỏ và người dân Donbass yêu cầu thợ mỏ và chính phủ Nga không cung cấp các loại than đá mà miền đông có cho Ukraine để Kiev phải phá bỏ vòng phong tỏa kinh tế đối với miền đông và trả các khoản nợ lương cũ - lãnh đạo Nhân dân Cộng hòa Nhân dân Donetsk và Lugansk tuyên bố ngày 8-12.
Phó Thủ tướng LPR Vasily Nikitin ngày 4-12 cho biết, Cộng hòa Nhân dân tự xưng Lugansk sẵn sàng cung cấp than đá cho Ukraine.
"Cộng hòa Nhân dân tự xưng Lugansk có lượng than dự trữ rất lớn. Các kho của chúng tôi đã đầy và chúng tôi sẵn sàng bán. Chúng tôi có đủ than cho cả Ukraine", ông Vasily Nikitin cho hay.
Trước đó, tân Bộ trưởng Năng lượng Ukraine cho hay, các nhà máy điện địa phương hiện hoạt động khá cầm chừng do sắp hết than dự trữ. Phía Nga trong tháng 11 cũng bất ngờ ngừng cung cấp than cho Ukraine mà không báo trước khiến nước này lâm vào tình trạng thiếu than trầm trọng để duy trì hoạt động của các nhà máy nhiệt điện.
Bởi vậy, việc Moscow tái cung cấp than cho Kiev bất chấp đề nghị của lãnh đạo 2 nước Cộng hòa ly khai Donetsk và Lugansk, hơn nữa còn không bắt buộc Ukraine phải trả tiền trước có thể xem là hành động bất ngờ. Tuy nhiên, điều này có thể hiểu được nếu xét đến việc bán đảo Crimea của Nga đang phụ thuộc vào năng lượng và nước ngoạt do Ukraine cung cấp.
Vì sao Nga tiếp tục cung cấp than cho Ukraine?
Chưa thể khẳng định việc Moscow bất chấp kêu gọi của Donbass để tiếp tục cung cấp than cho Kiev là có mục đích gì. Tuy nhiên, rất có thể nó có liên quan đền việc Ukraine đã cắt toàn bộ nguồn cung cấp điện cho Crimea trong vài giờ liền vào tối ngày 24-12 khiến bán đảo này chìm trong bóng tối đêm Giáng sinh.

Nguyên nhân nào khiến Nga tiếp tục cung cấp than cho Ukraine?

Sáng 24-12, các phương tiện truyền thông địa phương trên bán đảo Crimea đồng loạt đưa tin, Ukraine đã cắt hệ thống điện lưới cung cấp tới bán đảo Crimea trong đêm Giáng sinh khiến toàn bộ hệ thống đèn giao thông trên bán đảo đều ngưng hoạt động, sóng điện thoại cũng mất hẳn.
Người đứng đầu bộ phận năng lượng của Crimea - ông Sergey Yegorov cho biết, tuy Crimea tách khỏi Ukraine và sáp nhập vào Nga hồi tháng 3-2014, nhưng điện năng và nguồn nước ngọt sinh hoạt của nước này vẫn chủ yếu do Ukraine cung cấp qua đường điện 400 MW và kênh đào bắc Crimea.
Ông Yegorov bức xúc, việc Ukraine không thông báo trước khi cắt điện làm cho các hoạt động trên bán đảo bị tê liệt, giao thông trên bán đảo bị ùn tắc và các bệnh viện phải đóng cửa hàng tiếng đồng hồ. Việc mất điện đã khiến cơ quan điện lực phải chạy nguồn điện dự phòng nhưng không đủ cho nhu cầu.
Theo thông tin từ chính quyền Crimea thì trong thời gian cắt điện luân phiên các công sở, doanh trại quân đội, sân bay của bán đảo không hề bị ảnh hưởng đến hoạt động. Lực lượng quân sự Nga đóng tại đây đã triển khai chạy các máy phát điện dự phòng để đảm bảo các hoạt động quân sự.
Người đứng đầu Crimea ông Sergey Aksyonov, mô tả hành động cắt điện của Ukraine là một hành động "thù địch" chống lại Crimea. Sau khi Ukraine cắt điện, ngay lập tức cả Moscow và đại diện của Liên Hiệp Quốc đều lên tiếng trách cứ Kiev, yêu cầu nước này nối lại cung cấp điện cho bán đảo Crimea.
Vì vậy, chỉ sau vài giờ cắt điện, Kiev đã nối lại đường truyền tải cho Crimea do bị sức ép từ Nga và Liên Hiệp Quốc - tân Bộ trưởng Công nghiệp năng lượng và khai thác mỏ Ukraine Volodymyr Demchishin nói với truyền thông.

Ukraine đã từng cắt cả điện và nước của bán đảo Crimea

Về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Than và Năng lượng Ukraine Vladimir Demchishin khẳng định trong một cuộc họp chính phủ rằng động thái cắt điện tới Crimea là có chủ đích do bán đảo đã vượt quá giới hạn tiêu thụ cho phép bởi hiện Ukraine đang trong tình trạng thiếu điện trầm trong do thiếu hụt than.
Ông Demchishin cho biết thêm Kiev sau đó cấp điện trở lại và cảnh báo khu vực có dân số 2 triệu người này phải tuân thủ các giới hạn sử dụng năng lượng theo thỏa thuận, đồng thời yêu cầu Crimea phải ngồi vào bàn đàm phán về số điện mà bán đảo này định mua.
Trước đây vào cuối tháng 4, sau khi thiết lập xong biên giới Nhà nước giữa Ukraine và Crimea, Kiev đã đóng cửa kênh đào bắc Crimea (cung cấp 85% lượng nước ngọt), chặn nguồn nước từ sông Dnepr đến bán đảo này, khiến khối lượng nước chảy qua kênh đào chưa đáp ứng được đến 5% nhu cầu của bán đảo.
Sau đó, chính quyền Crime đã triển khai bàn bạc các hợp đồng cung cấp điện, nước mới cho bán đảo với chính quyền Kiev. Song song với đó, Nga cũng đang triển khai kế hoạch xây dựng hạ tầng các công trình điện, nước cho bán đảo từ vùng Kuban, đi qua biển Azov sang Crimea.
Có thể nhận định rằng, từ giờ cho đến khi Nga xây dựng thành công các tuyến kênh dẫn nước ngọt và đường điện cung cấp riêng cho Crimea, Nga sẽ không thể “mạnh tay” cắt nguồn cung cấp than và năng lượng cho Ukraine, nếu không thì bán đảo này cũng sẽ bị Ukraine cắt điện, nước để “trả đũa”.
Toàn Thắng