"Phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá" đang ngày càng được nhân rộng. Nhưng sự nhân rộng này khiến cho căn bệnh thành tích ngày càng trở nên nặng nề. Chủ tŕ phiên họp tổng kết năm 2015, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam băn khoăn về t́nh trạng xuống cấp thấy rơ của văn hóa xă hội trong khi các báo cáo thành tích vẫn dày dặn thêm…
Theo số liệu báo cáo, đến nay cả nước có gần 19 triệu gia đ́nh trong tổng số hơn 22 triệu gia đ́nh đạt chuẩn danh hiệu gia đ́nh văn hóa, đạt tỉ lệ 85,03%, tăng 2% so với năm 2014.
Qua thảo luận, nhiều ư kiến cho rằng số liệu nêu trên c̣n h́nh thức, mặc dù tỉ lệ cao và năm sau tăng hơn năm trước nhưng trong thực tế có rất nhiều vấn đề về văn hóa khiến cả xă hội trăn trở. T́nh trạng bạo lực gia đ́nh và các tệ nạn xă hội ngày càng gia tăng, xuống cấp về đạo đức gia đ́nh, xă hội và các giá trị văn hóa gia đ́nh truyền thống có nguy cơ mai một…
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam day dứt: “Có rất nhiều biểu hiện xuống cấp, đáng buồn về đạo đức xă hội trong khi các cấp, các ngành có đầy đủ các chiến lược, đề án, các ban chỉ đạo để xây dựng đời sống văn hóa. Chẳng hạn như gần đây, có người thống kê được hàng loạt h́nh ảnh nữ sinh đánh nhau. Với những vấn đề rất văn hóa như lễ hội, ở những nơi chốn linh thiêng cũng không thiếu những cảnh phi văn hóa. Chuyện bức xúc về vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường hiện nay cũng là một biểu hiện về việc văn hóa trong đời sống cộng đồng đang có vấn đề”.
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam là Trưởng Ban Chỉ đạo trung ương phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (ảnh: Chinhphu.vn).
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam là Trưởng Ban Chỉ đạo trung ương phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (ảnh: Chinhphu.vn).
Phó Thủ tướng đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo trung ương phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” chuẩn bị cho kế hoạch hoạt động của năm 2016 với những vấn đề thật cụ thể, thiết thực, đi thẳng vào những bức xúc của cuộc sống để triển khai, tạo sự chuyển động thực sự trong đời sống xă hội.
Trưởng Ban chỉ đạo đặt vấn đề, tại sao văn hóa xă hội lại rất có vấn đề như vậy, vệ sinh an toàn thực phẩm, sản xuất và buôn bán các loại thực phẩm nguy hại cho sức khỏe đồng loại vẫn diễn ra đến mức bất chấp đạo lư? Tại sao có đến 85% số gia đ́nh đạt chuẩn văn hóa, khu dân cư văn hóa mà những vấn đề vi phạm văn hóa, đạo đức vẫn đầy rẫy, phổ biến như thế. Nếu tỷ lệ thống kê là đúng, chắc những khu dân cư, những thôn bản văn hóa như thế đă rất thanh b́nh, đáng sống, không c̣n ngập rác, mất vệ sinh, không c̣n bạo lực, tệ nạn… nữa rồi. Phó Thủ tướng băn khoăn, phải chăng các tiêu chí để đưa ra chưa chuẩn, việc thực hiện vẫn chạy theo h́nh thức, v́ thành tích?
Chia sẻ băn khoăn của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, ông Trần T́nh- Phó Chủ tịch Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam nhận xét, việc chạy theo h́nh thức trong các phong trào thi đua xây dựng đời sống văn hóa vẫn khá bổ biến.
“Tivi hôm qua vừa đưa tin một phường văn hóa điển h́nh nhưng tôi xin thưa, đó chính là một khu vực nhạy cảm, một “chợ t́nh” của thành phố” – ông Trần T́nh cảnh báo, văn hóa xă hội mà chất lượng kém là một mối nguy rất lớn.
Thứ trưởng Bộ LĐ,TB&XH Nguyễn Trọng Đàm cũng b́nh luận, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” chưa mang lại hiệu quả thúc đẩy khi trong một khu dân cư, gia đ́nh nào đă tốt, đă cơ bản th́ vẫn tự duy tŕ được nền nếp, gia phong nhưng gia đ́nh chưa tốt, có vấn đề th́ các cơ quan, ban ngành cũng không can thiệp, hỗ trợ ǵ được. Như vậy là báo cáo về các tỷ lệ văn hóa đạt được vẫn… h́nh thức là chính.
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tán thành quan điểm phải xây dựng lại tiêu chí để tập trung làm những việc thiết thực, như “tập kích” ngay vào t́nh trạng vô cảm của con người, để mỗi người dân sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng, làng xóm.
Chẳng hạn tiêu chí gia đ́nh văn hóa là chấp hành quy định pháp luật, chủ trương của Đảng, Nhà nước, vẫn c̣n chung quá, nên cụ thể hơn như gia đ́nh văn hóa th́ phải không có bạo lực, cờ bạc, đề đóm, ở nông thôn th́ gia đ́nh văn hóa là gia đ́nh sản xuất, nuôi trồng đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm…
Phó Thủ tướng gợi ư một việc làm cụ thể để thúc đẩy thay đổi hành vi trong xă hội là tổ chức cộng đồng đoàn viên, thanh niên không vứt rác, đi đường nh́n thấy rác là nhặt, góp ư, khuyên bảo những người có hành vi xả rác. Theo Phó Thủ tướng, chỉ cần từ một hành động cụ thể, thực hiện kiên tŕ, cầu thị, đảm bảo t́nh h́nh vệ sinh môi trường nơi công cộng sẽ chuyển biến, cải thiện.
Những phong trào được đưa ra và xây dựng nên không với mục đích làm dày thêm những "xấp giấy" thành tích. Mỗi việc dù nhỏ thôi cũng với mong muốn toàn dân có thể "thực tâm" mà thực hiện.
***