Bà Nikki Haley bị tổng thống Trump thất sủng?

[sunshine1104]

Lý do bà Nikki Haley bị ông Trump thất sủng là gì? Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên hợp quốc bất ngờ xin từ chức. Nguyên nhân xuất phát từ việc bà đứng ngoài chính sách “Nước Mỹ trước tiên” của Tổng thống Donald Trump.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley tại Phòng Bầu dục

Cuộc chiến giành ảnh hưởng trong Nhà Trắng

Theo báo Los Angeles Times (LA Times), việc bà Haley từ chức là một dấu hiệu cho thấy, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ tự do hơn trong các hành động táo bạo, thậm chí là đơn phương.

Bởi nhiều quan chức thân cận với Trump từng cố gắng ngăn chặn ông chủ Nhà Trắng trong việc công bố hay thực thi các chính sách táo bạo trong năm đầu tiên nhậm chức đã lần lượt từ chức hoặc bị thay thế bằng những người mà Trump tin tưởng hơn, đáng chú ý là Ngoại trưởng Michael R. Pompeo và Cố vấn cấp cao John Bolton.

Mặc dù thông báo khiến nhiều nhiều quan chức Nhà Trắng ngạc nhiên, Tổng thống Trump nói rằng, bà Haley đã nói với ông 6 tháng trước khi chính thức tuyên bố rời khỏi vị trí đại sứ vào cuối năm 2018.

Cuộc thảo luận trước đây của họ về kế hoạch rời Nhà Trắng của bà Haley gần như trùng với khoảng thời gian thay đổi nhân sự trong chính quyền Mỹ, trùng khớp với sự ảnh hưởng bị giảm dần của bà Haley trong các quyết sách của Hoa Kỳ. Thời điểm đó, Tổng thống Trump đã bổ nhiệm hai ông Pompeo và Bolton tương ứng vào các chức Ngoại trưởng và Cố vấn An ninh quốc gia.

Cả hai ông này đều có cá tính mạnh cùng các chương trình nghị sự theo xu hướng cứng rắn, có quan hệ gần gũi với ông Trump hơn so với những người tiền nhiệm của họ là Rex Tillerson và HR McMaster.

Bởi vậy, bà Haley đã không còn quyền tự chủ tương đối như trước trong các vấn đề chính sách đối ngoại. Điều này cũng được đồn đại rộng rãi vào thời điểm mà nữ Đại sứ Mỹ ở LHQ có ý định muốn ông Trump bổ nhiệm làm ngoại trưởng và có sự căng thẳng đáng kể giữa bà và ông Pompeo.

Thêm vào đó, với sự nổi bật của Cố vấn An ninh Bolton trong các chính sách đối ngoại, Đại sứ LHQ có thể bị hạ cấp trong khuôn khổ nội các của Tổng thống Trump, khiến việc phân quyền rõ ràng hơn. Ông Bolton vốn không ưa gì các cơ quan như LHQ và phần lớn các tổ chức toàn cầu.

Theo giới phân tích, bà Haley đã làm đại sứ tại LHQ kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống. Trong năm đầu tiên, bà được hưởng lợi rất nhiều từ khoảng trống quyền lực của cựu Ngoại trưởng Rex Tillerson.

Nhận định hóm hỉnh về vấn đề này, nhà ngoại giao kỳ cựu Aaron David Miller viết trên Twitter: “Bây giờ, khi Pompeo và Bolton ở gần ông Trump, công việc không còn vui vẻ nữa”.

Sẽ là người kế nhiệm ông Trump?

Trong buổi họp báo tại Phòng Bầu dục ngày 9/10, ông Trump đã hết lời ca ngợi những đóng góp của Haley trong thời gian qua cũng như mối quan hệ tốt đẹp giữa họ. Tổng thống Mỹ còn nói sẽ rất hân hoan chào đón Haley trở lại Nhà Trắng trên một cương vị khác.

Dù vậy, Haley nói rõ bà muốn kiếm nhiều tiền hơn. Trong thư xin từ chức ngày 3/10, bà nêu rõ: “Là một doanh nhân, tôi hy vọng Tổng thống sẽ đánh giá cao mong muốn của tôi khi rời khỏi Chính phủ và làm việc trong khu vực tư nhân. Đây là một bước tiến, chứ không phải một bước lùi”.

Theo tiết lộ hồ sơ tài chính năm 2018 của Haley, bà có khoản nợ thẻ tín dụng dao động khoảng 25 – 65 nghìn USD và có khoản thế chấp tín dụng hơn 1 triệu USD.

Ngồi cạnh Tổng thống, bà Haley cũng ca ngợi hiệu quả của những nỗ lực chính sách đối ngoại của ông Trump khi nói: “Các nước có thể không thích chính sách của nước Mỹ, nhưng họ tôn trọng những gì chúng tôi làm”. Sau đó, Haley nhanh chóng chuyển sang những suy đoán của dư luận về tham vọng chính trị của mình.

“Không, tôi không chạy đua tranh cử vào năm 2020”, bà Haley nói dù không được hỏi và nói thêm rằng, bà sẽ ủng hộ chiến dịch tái đắc cử của ông Trump. Tuy nhiên, điều này không khẳng định, bà sẽ không tranh cử tổng thống năm 2024.

Theo giới quan sát, bà Haley, con gái 46 tuổi của một người nhập cư Ấn Độ được đánh giá là một ngôi sao đang lên trong Đảng Cộng hòa và được cho là có tham vọng lên vị trí cao hơn trong chính quyền Mỹ.

“Nikki Haley đã đưa lên tiếng nói rõ ràng, nhất quán và mạnh mẽ vì lợi ích của Mỹ và các nguyên tắc dân chủ trên sân khấu thế giới”, Chủ tịch Hạ viện Paul D. Ryan nhận xét trên Twitter.

Dù vậy, Haley tự gọi mình là người may mắn và cho biết, bà cần một thời gian nghỉ ngơi sau 6 năm căng thẳng, 4 năm làm Thống đốc bang South Carolina và 2 năm đầy sóng gió tại LHQ.

Bà Haley đã là gương mặt đại diện của ông Trump trong chính sách “Nước Mỹ trước tiên” tại LHQ, lèo lái việc Hoa Kỳ rút khỏi một vài chương trình của LHQ, mạnh mẽ bảo vệ việc chuyển Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Israel tới Jerusalem, cũng như tích cực bảo vệ chính sách cứng rắn chống lại Iran và Triều Tiên liên quan đến chương trình hạt nhân của 2 nước này.

Tuy nhiên, đôi khi bà Haley cũng tách biệt khỏi ông Trump, đặc biệt trong lập trường cứng rắn với Nga. Trong một tuyên bố hồi tháng 4, Đại sứ Haley nói rằng, Washington sẽ áp đặt các chế tài đối với Moscow vì Nga ủng hộ Chính phủ Syria. Tuy nhiên, sau đó, ông Trump quyết định không xúc tiến các chế tài.

Bà Haley cũng ca ngợi những phụ nữ bước ra tố cáo những lạm dụng tình dục và những hành vi bất hảo của nam giới và nói rằng, tiếng nói của những phụ nữ này cần được lắng nghe ngay cả khi họ cáo buộc ông Trump.