Đảo quốc nhỏ nhất châu Á gánh núi nợ sau khi nhận chương trình tài trợ "hào phóng" từ TQ

[Cupcake01]

Là một quần đảo với gần 1.200 hòn đảo san hô thấp và dân số chưa đến nửa triệu người, Maldives là quốc gia châu Á nhỏ nhất cả về diện tích đất liền và dân số. Nhưng đất nước này lại trải rộng trên một vùng biển quan trọng chiến lược và các tuyến vận tải biển ở Ấn Độ Dương.



Theo một số ước tính, một nửa giá trị ngoại thương và 80% năng lượng nhập khẩu của Ấn Độ vận chuyển qua các tuyến đường biển gần Maldives. Nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc từ Trung Đông và Châu Phi - tính đến năm ngoái chiếm 62% tổng lượng nhập khẩu - cũng đi theo các tuyến đường này.

Với sự gần gũi về địa lý và mối quan hệ lịch sử và kinh tế chặt chẽ, Ấn Độ là đồng minh thân cận nhất của Maldives trong nhiều thập kỷ qua. Đây là một trong những quốc gia đầu tiên công nhận Malé sau khi nước này giành được độc lập từ vương quốc Anh vào năm 1965. Hồi năm 2004, Ấn Độ đã điều động ba tàu hải quân để mang hàng viện trợ đến Maldives sau thảm họa sóng thần kinh hoàng ở Ấn Độ Dương.

Nhưng các mối quan hệ trở nên rạn nứt sau khi ông Yameen lên nắm quyền. Male khi đó đã chuyển hướng sang Bắc Kinh, thu hút đầu tư của Trung Quốc theo chương trình Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI). Trước cuối năm 2011, Bắc Kinh không có đại sứ quán ở thủ đô Malé. Nhưng với BRI, Maldives đã nổi lên như một "mắt xích quan trọng" trong Con đường tơ lụa trên biển.

Năm 2014, Chủ tịch Tập Cận Bình đã có chuyến thăm đầu tiên với vai trò là nuyên thủ Trung Quốc tới đảo quốc này, mở đường cho hàng loạt dự án đầu tư của nước này sẽ động thổ trong những năm tiếp theo, bao gồm cả việc mở rộng sân bay quốc tế trị giá 800 triệu USD vào năm 2016, một dự án nhà ở công cộng gồm 7.000 căn hộ trên hòn đảo Hulhumalé đã được khai hoang gần Malé, và dĩ nhiên, cây cầu Hữu nghị Trung Quốc-Maldives.

Cầu Hữu nghị Trung Quốc-Maldives

Hoàn thành vào năm 2018, cây cầu hữu nghị Trung Quốc- Maldives được Tổng thống Yameen khi đó ca ngợi là "cột mốc" trong quan hệ song phương của hai nước. "Chúng tôi đánh giá cao sự hỗ trợ của chính phủ Trung Quốc, điều đã biến giấc mơ của người dân Maldives thành hiện thực", ông Yameen phát biểu tại lễ khánh thành cây cầu có sự tham dự một đặc phái viên của Bắc Kinh.

Năm trên một hòn đảo nhỏ hơn Công viên Trung tâm của New York, Malé là nơi sinh sống của khoảng 150.000 cư dân – tương đương khoảng 1/3 dân số của Maldives. Điều này biến thủ đô Malé trở thành một trong những thành phố có mật độ dân cư cao nhất trên thế giới.

Maldives còn khởi động Hulhumalé, một dự án cải tạo đất khổng lồ, nhằm giảm bớt tình trạng quá tải ở thủ đô vào năm 1997. Hiện đây là nơi sinh sống của 50.000 cư dân và dự kiến tổng sức chứa sẽ là 240.000 người.

Trong nhiều năm, cách duy nhất để đi giữa hai hòn đảo là bằng phà. Trong thời gian cao điểm đi lại, xếp hàng để đi xe 20 phút từ Hulhumalé đến Malé có thể mất hàng giờ. Tuy nhiên, trong khi một số người Maldives hoan nghênh sự tiện lợi của cây cầu, những người khác lại đặt câu hỏi về tính khả thi về kinh tế và kỹ thuật của nó. Cây cầu sẽ phải đứng trên những rạn san hô mỏng manh, và những người phản đối lập luận rằng chính phủ sẽ không bao giờ thu hồi được chi phí xây dựng nếu chi trông chờ từ các khoản lệ phí đi qua cầu.

Cây cầu được xây dựng bằng tiền, nhân lực và bí quyết kỹ thuật của Trung Quốc. Cuối cùng, tổng chi phí xây cầu lên tới 200 triệu USD, trong đó Trung Quốc viện trợ không hoàn lại 116 triệu USD và cho vay 72 triệu USD, và phần còn lại do chính phủ Maldives tự huy động. Giờ đây, người dân bản địa chỉ mất vài phút lái xe qua cầu nối giữa Malé và Hulhumalé.

Zimaam, một cựu cư dân Malé và là công nhân xây dựng, đã chuyển đến Hulhumalé sau khi cây cầu khánh thành vào năm 2018. Hiện anh sở hữu một gara sửa chữa xe máy ở Hulhumalé. Anh Zimaan cho biết, công việc kinh doanh tốt và hàng ngày anh vẫn đi sang thủ đô Malé để mua đồ cần thiết. “Trước đây chúng tôi phải di chuyển bằng phà và tốn nhiều tiền hơn”, anh Zimmaan nói. "Bây giờ di trên cầu dễ dàng hơn nhiều".

Nợ nần chồng chất

Tuy nhiên, các dự án cơ sở hạ tầng do Trung Quốc tài trợ giống như cây cầu hữu nghị Trung- Maldives cũng để lại cho nước chủ nhà một núi nợ. Sau khi Tổng thống đương nhiệm Ibrahim Mohamed Solih nhậm chức vào tháng 11/2018, chính phủ của ông đã gặp khó khăn trong việc tìm hiểu xem Maldives nợ Trung Quốc bao nhiêu tiền.

Thống đốc ngân hàng trung ương Maldives tin rằng chính phủ trực tiếp nợ Bắc Kinh 600 triệu USD, nhưng còn có 900 triệu USD giá trị các khoản vay của các công ty Maldives dưới sự bảo lãnh của chính phủ, đây là khoản nợ mà chính phủ sẽ có nghĩa vụ trả lại cho chủ nợ nếu các doanh nghiệp không có khả năng trả nợ.

"Có rất nhiều lo ngại về khả năng trả nợ của Maldives cho chính phủ Trung Quốc, rằng rất nhiều khoản vay này của các dự án không khả thi về mặt kinh tế, hoặc các công ty Trung Quốc thực hiện các dự án đầu tư được trong các hoàn cảnh đáng ngờ”, ông David Brewster, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Đại học An ninh Quốc gia thuộc Đại học Quốc gia Australia cho biết.

Cựu Tổng thống Nasheed, hiện là lãnh đạo Đảng Dân chủ Maldives cầm quyền của Solih, cho biết khoản nợ Trung Quốc của nước này có thể lên tới 3 tỷ USD –chiếm hơn một nửa GDP của nước này. Các quan chức Trung Quốc đã phủ nhận điều này, gọi con số này là " sự phóng đại hoàn toàn".

Với việc hoạt động du lịch quốc tế bị đình trệ do đại dịch COVID-19, những khoản nợ đó càng đặt thêm gánh nặng lên quốc đảo Maldives nhỏ bé.

Các quan chức Maldives đã cố gắng đàm phán lại các khoản nợ với Trung Quốc. Vào tháng 9, Đại sứ Trung Quốc tại Maldives Zhang Lizhong cho biết trên mạng xã hội Twitter rằng Bắc Kinh đã đình chỉ các khoản vay song phương cho Maldives theo sáng kiến ​​đình chỉ thu nợ của nhóm G20. Nhưng việc đình chỉ này không áp dụng đối với khoản nợ hàng trăm triệu USD do chính phủ bảo lãnh của các doanh nghiệp Maldives.

Vào tháng 7, truyền thông Maldives đưa tin Ngân hàng Exim của Trung Quốc đã yêu cầu chính phủ nước này hoàn trả 10 triệu USD sau khi Ahmed Siyam, một ông trùm khu nghỉ dưỡng và đồng minh thân cận của tổng thống Yameen, không trả được nợ cho khoản vay 127 triệu USD do nhà nước bảo lãnh cho doanh nghiệp của ông cách đó 3 năm. Bản thân khoản vay đó đã gây nhiều tranh cãi khi trái với thông thường, một công ty tư nhân vay nợ do chính phủ bảo lãnh.

Trong bối cảnh lo ngại về việc chính phủ vỡ nợ, Bộ tài chính Maldives vào tháng 8 đã thông báo rằng công ty của Siyam đã hoàn trả đầy đủ khoản vay. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng vụ việc vẫn là một cảnh báo về rủi ro gánh khoản nợ hàng tỷ USD cho Trung Quốc.

Theo Nasheed, Maldives cần trả 83 triệu USD cho Trung Quốc vào cuối năm nay và 320 triệu USD khác vào năm 2021. Ông cho biết 53% doanh thu của chính phủ Maldives trong năm tới sẽ được sử dụng để trả nợ - trong đó các khoản nợ Trung Quốc chiếm hơn 80%. "Hoàn toàn không có khả năng chi trả", Nasheed viết trên Twitter tuần này. "Ngay cả khi chúng tôi bán đồ trang sức của bà chúng tôi thì chúng tôi cũng không có khả năng trả nợ".

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết Bắc Kinh "luôn coi trọng tính bền vững của các khoản nợ của Maldives". “Cần phải phân biệt rõ các nghĩa vụ trả nợ hiện nay của Maldives chủ yếu là của các tổ chức tài chính song phương và đa phương khác chứ không phải Trung Quốc”, bộ này tuyên bố.

VietBF @ Sưu tầm