Thỏa thuận bước ngoặt, Alibaba và 200 hãng TQ thoát nguy cơ bị hủy sự niêm yết ở Mỹ

[trungthuc]

Bắc Kinh và Washington đã thực hiện một bước quan trọng hôm 26/8 nhằm chấm dứt việc đe dọa các công ty TQ, bao gồm cả Alibaba, bị hủy sự niêm yết khỏi các sàn giao dịch chứng khoán của Hoa Kỳ.

Hai bên đã ký một hiệp ước cho phép các cơ quan quản lý của Mỹ được kiểm toán các công ty ở TQ và Hồng Kông.

Các cơ quan của Mỹ trong hơn một thập kỷ qua đã có yêu cầu được quyền truy cập vào các giấy tờ kiểm toán của các công ty TQ đã niêm yết tại Mỹ. Thế nhưng, Bắc Kinh lại miễn cưỡng không cho họ kiểm toán các công ty của họ, với lý do lo ngại về an ninh quốc gia.

Thỏa thuận này đánh dấu sự hạ nhiệt một phần trong sự giao dịch kinh tế giữa Mỹ-TQ vào bối cảnh căng thẳng về Đài Loan và sẽ là sự cứu giúp cho hàng trăm công ty TQ, giới đầu tư và các sàn giao dịch của Mỹ, sẽ cho TQ có cơ hội được tiếp cận các thị trường có vốn sâu nhất thế giới nếu được phép tiếp tục hoạt động.

"Nếu không có thỏa thuận này, có khoảng 200 công ty TQ có thể sẽ bị hủy niêm yết khỏi các sàn giao dịch của Mỹ", Gary Gensler, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) cho biết. SEC trước đó đã xác định Alibaba Group, JD.Com Inc và NIO INC. nằm trong số những công ty có nguy cơ này.

Theo báo cáo của Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Mỹ-TQ, đã có 261 công ty TQ, với định giá vốn đến 1,300 tỷ USD, được phép niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán lớn của Mỹ vào cuối tháng 3/2022.

Qua thông báo về sự thỏa thuận này, các giới chức Mỹ đã đưa ra một sự lưu ý thận trọng, cảnh cáo rằng, đây chỉ là bước đầu tiên và quan điểm về sự tuân thủ từ phía TQ sẽ được xác định bằng việc liệu phía Hoa Kỳ có thể tiến hành các cuộc thanh tra mà không bị cản trở, như sự thỏa thuận nhiều hứa hẹn này hay không.

Gary Gensler nói: "Đừng nên lầm lẫn: Bằng chứng sẽ nằm trong cái bánh pudding. Thỏa thuận này sẽ chỉ có ý nghĩa nếu PCAOB thực sự có thể tiến hành thanh tra và kiểm toán hoàn toàn các công ty ở TQ".

Tuy nhiên, Ủy ban Giám sát Kế toán Công ty Đại chúng (PCAOB), giám sát các cuộc kiểm toán của các công ty niêm yết tại Mỹ, cho biết đây là thỏa thuận chi tiết nhất mà cơ quan quản lý từng đạt được với phía TQ.

Ủy ban Điều tiết Chứng khoán TQ (CSRC) nói rằng, sư thỏa thuận này là bước quan trọng nhằm giải quyết vấn đề kiểm toán và đem lại lợi ích cho giới đầu tư, các công ty liên hệ và cả hai quốc gia.

Về nguyên tắc, thỏa thuận dường như cung cấp cho PCAOB những gì mà họ đã từng yêu cầu thực hiện từ lâu, đó là quyền được truy cập đầy đủ vào các giấy tờ làm việc kiểm toán của TQ mà không cần có sự giao dịch nào bổ sung thêm, quyền lấy lời khai từ các nhân viên công ty kiểm toán ở TQ và sự toàn quyền trong việc lựa chọn công ty muốn kiểm tra.

Các giới chức Mỹ đã thông báo cho các công ty được chọn vào sáng 26/8 và dự kiến ​​sẽ đến Hồng Kông, nơi sẽ diễn ra các cuộc thanh tra kiểm toán vào giữa tháng 9 tới đây.

Nhu cầu kiểm tra thường xuyên

Cuộc tranh chấp kéo dài đã bùng phát vào năm 2020 sau khi Hoa Kỳ thông qua Đạo luật về trách nhiệm giải trình các công ty nước ngoài, buộc cơ quan SEC phải ra tay cứng rắn hơn với các công ty TQ niêm yết tại các sàn chứng khoán ở Mỹ. SEC đã hoàn thiện các quy tắc thực hiện luật vào tháng 12/2021, bắt đầu khởi động việc có thể hủy sự niêm yết các công ty TQ.

Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John Kennedy, người đề xuất chính của luật năm 2020, cho biết trong một lời tuyên bố hôm 23/8: "Chúng ta phải buộc phía TQ tuân theo các tiêu chuẩn giống như mọi công ty khác và mọi quốc gia khác khi niêm yết trên các sàn giao dịch của Mỹ".

Các quy tắc từ phía Hoa Kỳ quy định rằng, nếu TQ bị phát hiện không tuân thủ, các công ty của họ có thể bị cấm tham gia các sàn giao dịch Mỹ vào đầu năm 2024, nhưng thời hạn đó có thể được đẩy về phía trước. Ông Gary Gensler nói rằng, các công ty TQ vẫn sẽ phải đối mặt với việc hủy niêm yết nếu việc kiểm toán bị cản trở.

Các giới chức cho biết PCAOB và SEC sẽ đưa ra quyết định về sự tuân thủ của TQ vào cuối năm nay.

Samuel Siew, chuyên gia thị trường tại công ty CGS-CIMB, có nhận xét: "Đây được xem là một bước khởi đầu tích cực. Tuy nhiên, mọi thứ vẫn chưa được đúc kết hoàn toàn".

Cổ phiếu các công ty lớn của TQ được niêm yết tại Mỹ đã tăng trong giao dịch trước giờ mở cửa, với Alibaba tăng lên 2,6%, Pinduoduo tăng gần 6% và Baidu tăng 3,3%, trước khi phải chống chọi với đợt bán tháo rộng rãi trên Wall Street do các lo ngại về Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất.

Hiện tại, các tổ chức phát hành cổ phiếu của Mỹ có trụ sở tại TQ có tổng vốn hóa thị trường từ 1,000 tỷ USD đến 2,000 tỷ USD, SEC cho hay.

Tổ chức phát hành cổ phiếu là một pháp nhân sản xuất, đăng ký và bán chứng khoán nhằm mục đích tài trợ cho các hoạt động của mình. Tổ chức phát hành này có thể là chính phủ, các tập đoàn hoặc quỹ đầu tư.

"Thỏa thuận này là bước tiến quan trọng với nền kinh tế toàn cầu và thị trường vốn Mỹ của chúng tôi, sự ưu việt phần lớn do khả năng cân bằng giữa việc bảo vệ cho giới đầu tư và tiếp cận các công ty hàng đầu thế giới", Lynn Martin, Chủ tịch Sở giao dịch chứng khoán New York, cho biết.

Nasdaq, sàn giao dịch lớn khác của Mỹ, đã từ chối bình luận về sự thỏa thuận này.

Thách thức ở phía trước

Các giới chức PCAOB cho biết, các cuộc thanh tra sẽ được tiến hành ở Hồng Kông do các hạn chế nghiêm ngặt liên quan đến đại dịch ở TQ, với tùy chọn sẽ chuyển đến TQ trong tương lai.

Reuters trước đó có đưa tin rằng, Bắc Kinh đã yêu cầu một số công ty TQ niêm yết ở Mỹ và các kiểm toán viên của họ chuẩn bị chuyển các tài liệu kiểm toán cùng nhân viên đến Hồng Kông.

Kai Zhan, cố vấn cấp cao tại công ty luật Yuanda (TQ), nói thỏa thuận cho thấy "cả hai bên đều có ý định mạnh mẽ để giải quyết tranh chấp dù vẫn còn những thách thức trước mắt".

Vốn là chuyên gia về các lĩnh vực bao gồm thị trường vốn và tuân thủ lệnh trừng phạt của Mỹ, Kai Zhan nói: "Sự hợp tác vẫn chưa hoàn toàn đổ vỡ bất chấp sự cạnh tranh giữa TQ-Mỹ. Khi tiến hành thực hiện, cả hai bên có thể dễ dàng xung đột về một số chi tiết kỹ thuật, nên sự không chắc chắn vẫn còn đó".

Hôm 29/7, tập đoàn Alibaba tiết lộ 7 người đứngg đầu của Ant Group đã từ chức khỏi nhóm Alibaba Partnership, cấp quản lý cấp cao nhất tại Alibaba và các công ty con của nó. Ant Group đang chờ Bắc Kinh chấp thuận để chuyển đổi trở thành tập đoàn tài chính.

Theo các nguồn thạo tin, Ant Group đã ra dấu hiệu với giới quản lý rằng Jack Ma có ý định nhượng lại quyền kiểm soát của mình và có thể chuyển giao một số quyền biểu quyết cho những người đứng đầu khác. Theo một hồ sơ được tiết lộ trong tuần này, Alibaba cũng nhắc lại rằng Jack Ma "có ý định giảm bớt và sau đó hạn chế sự giao dịch kinh tế trực tiếp, gián tiếp với Ant Group theo thời gian ở tỷ lệ không vượt quá 8,8%".
Jack Ma hiện đang nắm giữ 50,52% quyền biểu quyết tại Ant Group.

"Có nguy cơ lớn về việc nhân sự chủ chốt sẽ bị loại bỏ khỏi Ant Group nếu Jack Ma nhường lại quyền kiểm soát", theo Justin Tang, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu châu Á tại United First Partners.

Jack Ma hiện không còn giữ chức vụ quản lý nào tại Ant Group và không tham gia sâu trong nhiều năm, nên việc từ bỏ quyền kiểm soát công ty sẽ gây ra ít gián đoạn cho các hoạt động hàng ngày. Quyết định của Jack Ma có thể là cách để phù hợp hơn với tầm nhìn của ông Tập Cận Bình về việc đạt được "sự thịnh vượng chung"(?).

Trước khi làm cho các giới cầm quyền Bắc Kinh bị phẫn nộ, Jack Ma đã tách mình ra khỏi đế chế thương mại điện tử Alibaba và công nghệ tài chính Ant Group. Ông đã từ chức giám đốc điều hành Alibaba vào năm 2013 và chủ tịch vào năm 2019. Ngay từ đầu năm 2014, Jack Ma đã dự định giảm số cổ phần của mình trong Ant Group xuống không quá 8,8% và dự định quyên góp 611 triệu cổ phiếu cho từ thiện.

Theo trang Bloomberg, Jack Ma đang có chuyến đi dài một tuần ở châu Âu sau khi gần như biến mất khỏi tầm nhìn của công chúng trong gần hai năm qua. Đây là dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh đang dần dần thả lỏng các biện pháp hạn chế với Jack Ma khi tỷ phú này quyết định rút lui khỏi đế chế kinh doanh đã đưa ông trở thành một trong những người giàu nhất TQ.

Jack Ma là người tiên phong trong thương mại điện tử và tài chính, nhưng những nhận xét chỉ trích giới cầm quyền về vấn đề quy định liên quan đến Ant Group khiến cho ông gặp phải nhiều sóng gió. Tháng 11/2020, Jack Ma bị Bắc Kinh triệu tập. Một ngày sau, đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của Ant Group bị hoãn lại.

Kể từ đó, Jack Ma buộc phải nhượng bộ ĐCSTQ rất nhiều. Ant Group đã đại tu hoạt động để tuân thủ các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn, đồng thời thường xuyên thảo luận với ngân hàng trung ương về cách điều chỉnh hoạt động.

Trong những năm đầu thành lập, thành công của Ant Group trong các dịch vụ như thanh toán kỹ thuật số và tiền gửi trên thị trường tiền tệ đã đe dọa sự thống trị của các ngân hàng lớn được đảng và nhà nước TQ hậu thuẫn.

Thay đổi về quyền sở hữu này có thể đã làm trì hoãn đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trở lại của Ant Group.

Ant Group đang chờ ngân hàng trung ương đồng ý xem xét đơn xin cấp giấy phép nắm giữ tài chính, một bước quan trọng để công ty tiến đến tìm kiếm bất cứ cơ hội niêm yết cổ phiếu trên sàn chúng khoán. Từng được định giá đến 300 tỷ USD, giá trị dự kiến ​​của Ant Group đã bị giảm mạnh sau khi cơ quan quản lý hạn chế hoạt động tại các đơn vị sinh lời cao nhất của Alibaba, bao gồm cả cho vay tiêu dùng. Phân tích gia Francis Chan của Bloomberg tháng trước ước tính Ant Group chỉ có giá trị khoảng 64 tỷ USD.

Thằng bịp bợm cuối cùng cũng phải tuân theo luật pháp.