Ngứa da và mẩn ở Mỹ nên làm gì?

[Hanna]

BS Nguyễn Thị Nhuận

Ít ai chịu đựng được cơn ngứa ngoài da. Và ai ít nhất cũng bị ngứa da vài lần. Quá tầm thường như vậy nhưng ngứa da cũng có thể làm ta rất khó chịu và gây ra do nhiều nguyên nhân. Ngứa có thể là triệu chứng của một bệnh ngoài da như bệnh phong vẩy nến (psoriasis), bệnh viêm da (dermatitis) mà cũng có thể có nhiều nguyên nhân quan trọng hơn như bệnh gan hay bệnh suy thận. Da của bạn có thể trông rất bình thường hay bị sưng đỏ, nổi vẩy, mọng nước... Muốn chữa hết bệnh, cần tìm ra nguyên nhân.

Triệu chứng
Ta có thể bị ngứa ở một vùng da nhỏ hoặc cả thân người. Da có thể bình thường hoặc bị đỏ, nổi hột, nổi phồng, khô nứt hay dầy lên, có vẩy...
Ngứa da có thể kéo dài lâu và có thể rất nặng. Càng gãi người ta càng thấy ngứa và rồi người ta càng gãi. Thoát ra khỏi cái vòng luẩn quẩn này có thể rất khó.

Khi nào nên gặp bác sĩ?
Nên gọi lấy hẹn đi khám bệnh khi chứng ngứa da của bạn:
- Kéo dài hơn 2 tuần không giảm
- Rất nặng khiến bệnh nhân rất khó chịu không làm việc hay ngủ được
- Không có nguyên nhân gì thấy được, thí dụ như bị sâu bọ cắn
- Ngứa khắp người
- Có những triệu chứng khác kèm theo như rất mệt, xuống cân, thói quen đi cầu thay đổi, tiểu bất thường, sốt, da đỏ lên...

Nguyên nhân
Chứng ngứa da có thể gây ra do những nguyên nhân sau:
- Da khô: Ngứa mà da không nổi đỏ thường là do da bị khô vì những nguyên nhân bên ngoài, thí dụ như khí hậu nóng hay lạnh và khô, dùng máy lạnh hay máy sưởi quá lâu, hoặc rửa tay, tắm quá thường.
- Bệnh da: Phong vẩy nến, viêm da, ghẻ, chấy rận, bệnh thủy đậu, dị ứng da... Những bệnh này thường xẩy ra ở những vùng đặc biệt và có những triệu chứng khác đi kèm theo như da đỏ lên, mọc mụt hay vẩy, phồng nước...
- Bệnh bên trong: Gồm có bệnh gan, bệnh không hấp thụ lúa mì được (celiac disease), suy thận, thiếu chất sắt, bệnh tuyến giáp trạng, ung thư. Trong những trường hợp này, bệnh nhân thường ngứa hết cả người, da thì trông bình thường không có triệu chứng gì cả.
- Dị ứng: Những chất như len, chất hóa học, xà bông... có thể làm da bị ngứa hay gây ra dị ứng, thí dụ như poison ivy, son phấn... Dị ứng thức ăn cũng có thể gây ra ngứa.
- Thuốc men: Phản ứng với thuốc trụ sinh, thuốc chữa nấm hay thuốc giảm đau có ma túy... có thể gây ra nổi mẩn đỏ và ngứa.
- Có thai: Nhiều bàbị ngứa da trong thời gian mang thai, nhất là vùng bụng, đùi, vú và cánh tay. Những người bị viêm da thường bị ngứa nặng hơn trong lúc có thai.

Biến chứng
Ngứa và gãi lâu ngày có thể làm tăng cái ngứa và đưa tới biến chứng da bị dầy lên như da thuộc, trong ướt và thẫm mầu hơn những chỗ da bình thường. Gãi lâu ngày cũng có thể gây ra nhiễn trùng, bị sẹo vĩnh viễn hay đổi mầu da.


Chữa ngứa
Khi đến gặp bác sĩ, bệnh nhân sẽ được hỏi bệnh sử và khám bệnh, nếu cần sẽ được cho thử máu hoặc thử nghiệm một miếng da bệnh để tìm nguyên nhân. Một khi nguyên nhân đã được tìm ra, bệnh nhân có thể được chữa bằng những cách sau:
- Thuốc uống hay thuốc bôi da: Thuốc uống có thể là thuốc chống dị ứng, còn thuốc bôi thì là thuốc trị viêm da.
- Đắp ướt: Sau khi thuốc đã được bôi lên chỗ da ngứa, những miếng vải thấm ướt được đặt lên da để giúp thuốc mau ngấm hơn.
- Chữa những bệnh bên trong: Khi những bệnh như suy thận, thiếu chất sắt, bệnh tuyến giáp trạng... đã được chữa khỏi, bệnh nhân thường sẽ hết ngứa.
- Chữa bằng ánh sáng: Da được chiếu bàng tia sáng tử ngoại nhiều lần cho đến khi hết ngứa.
Nhiều bệnh ngứa được chữa hết bằng những phương pháp trên. Tuy nhiên nhiều khi cũng không hết ngay được, phải dùng đến những loại kem chế tạo đặc biệt để trị ngứa. Đó là những loại kem thuốc tê như lidocaine hay benzocaine; kem bạc hà, camphor hay calamine. Dù những loại kem này thường làm giảm cơn ngứa ngay, bệnh nhân cần được chữa trị tận gốc bằng cách chữa nguyên nhân gây ra ngứa.

Tự giúp
Bệnh nhân có thể dùng những phương pháp sau đây để cảm thấy dễ chịu hơn:
- Thoa kem chống ngứa: Có thể mua kem bán tự do như hydrocortisone 1% thoa để giúp bớt ngứa. Cũng có thể mua thuốc uống chống ngứa bán tự do như Benadryl nếu bị ngứa nặng hơn.
- Tránh gãi nếu có thể được. Che chỗ bị ngứa lại. Cắt móng tay ngắn và giũa cho khỏi nhám, mang găng tay lúc đi ngủ.
- Đắp khăn ướt lên chỗ ngứa để bảo vệ da và tránh gãi.
- Tắm nước mát. Rắc baking soda, oatmeal chưa nấu chín hoặc colloidal oatmeal tức oatmeal nghiền nhỏ (Aveeno) vào nước tắm.
- Mặc áo bằng vải sợi cotton mềm để tránh bị khó chịu
- Chọn xà bông nhẹ không có mùi hay chất thuốc nhuộm để tắm. Rửa sạch xà bông, sau đó thoa một lớp lotion làm ẩm để bảo vệ da.
- Dùng thuốc giặt nhẹ, không có mùi để giặt khăn tắm, quần áo, khăn trải giường. Khi giặt nên dùng phần "extra rinse" trong máy giặt để rũ mất hoàn toàn thuốc giặt.
- Tránh những chất có thể làm da bị tổn thương hay gây ra phản ứng như chất kền nickel, nữ trang, nước hoa, phấn son, những chất dùng tẩy giặt...

Try Moisturiser might help