Với báo giới, bà Zakharova luôn cởi mở, sẵn sàng thể hiện quan điểm đến cùng nhưng không bao giờ phủ nhận quan điểm của người khác bằng được.
Bà Maria Zakharova được Tổng thống Nga Vladimir Putin trao Huân chương Hữu nghị
Bà Maria Zakharova (46 tuổi), nữ phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga hiện được xem là người thay đổi bộ mặt ngoại giao xứ sở bạch dương từ khô cứng sang mềm mỏng, linh hoạt và đầy màu sắc.
1 trong 100 phụ nữ ảnh hưởng nhất thế giới
Dưới thời Liên Xô, những cuộc họp báo của Bộ Ngoại giao ở Moscow thường tẻ nhạt. Những phát ngôn viên nam giới trong bộ vest chỉnh tề với vẻ mặt nghiêm túc, thường đọc thông báo chính thức rồi trả lời câu hỏi đã được gửi trước từ phóng viên với cung cách trịnh trọng.
Mô hình này được duy trì suốt một thời gian dài ngay cả sau khi Liên Xô sụp đổ. Nhưng, sự xuất hiện của nữ phát ngôn viên Maria Zakharova đã tạo ra “cuộc cách mạng” về cách thức họp báo, trao đổi với báo giới.
“Trước đây, người phát ngôn thường không phải thể hiện nét mặt, cử chỉ quá nhiều trước camera... nhưng bà Maria gần như đã thổi làn gió mới cho cách thức ngoại giao khô cứng của chúng tôi”, một cựu quan chức trong chính quyền Nga nhận định.
Trên bình diện quốc tế, người phụ nữ 46 tuổi này đã đại diện cho Bộ Ngoại giao Nga với cách thể hiện đa dạng, mềm mại, dí dỏm nhưng rất sâu cay. Năm 2016, bà được hãng tin BBC của Anh bình chọn vào danh sách 100 phụ nữ có ảnh hưởng nhất thế giới.
Tùy theo hoàn cảnh, dựa trên mối quan hệ giữa Nga với các nước, Zakharova sẽ có cách thể hiện khác nhau. Như thời điểm bà Zakharova bắt đầu làm việc ở vị trí Vụ trưởng Vụ Thông tin và báo chí, Bộ Ngoại giao, quan hệ Mỹ - Nga liên tục căng thẳng sau sự việc Nga sáp nhập Crimea, cách bà thể hiện luôn quyết liệt và gay gắt.
Dùng sự nghiệp để phá vỡ định kiến về phụ nữ
Nhưng con đường đi lên của nữ phát ngôn viên đầu tiên ở nước Nga không hề dễ dàng. Zakharova xuất thân từ gia đình có bề dày ngoại giao. Bà đã đi theo cha là ông Vladimir Zakharov tới Bắc Kinh, Trung Quốc từ cuối những năm 1981 để làm việc tại Đại sứ quán Liên Xô ở Bắc Kinh.
Song, từ nhỏ đến lớn, Zakharova đã ý thức được thái độ phân biệt, có phần không coi trọng phụ nữ trong xã hội Nga nên nỗ lực phấn đấu hết sức để chứng minh năng lực cũng như lên tiếng đấu tranh cho phụ nữ.
Bà từng kể: “Cha mẹ tôi thực lòng mong đợi một cậu con trai nhưng cuối cùng họ lại sinh hạ con gái, là tôi”.
Bà nhớ lại những năm học phổ thông, có lần bà thổ lộ với mẹ ước mơ trở thành nhà ngoại giao hoặc một phóng viên quốc tế, liền ngay lập tức bị mẹ cảnh báo: “Con phải hiểu rằng, cả hai con đường đó đều không rộng mở với con. Ở đất nước chúng ta, mọi người không thích phụ nữ làm ngoại giao hay nhà báo quốc tế”.
Nhưng, bằng nội lực của mình, cô gái bản lĩnh đã chứng minh định kiến của mẹ và phần đông xã hội Nga thời bấy giờ là sai lầm. Bà thi đỗ Viện Quan hệ Quốc tế Moscow (MGIMO) danh giá vào năm 1993 đúng thời điểm Nga rơi vào hỗn loạn do Liên Xô sụp đổ.
Zakharova tốt nghiệp hai chuyên ngành Báo chí và Đông phương học, được đặc cách thực tập tốt nghiệp ở Đại sứ quán Nga tại Trung Quốc. Sau khi ra trường, năm 1998, bà được phân công công tác tại cơ quan báo chí Bộ Ngoại giao Nga. Trong suốt quá trình làm việc, Zakharova đã thể hiện được sự nhanh nhạy, uyên thâm về báo chí và ngoại giao.
Điển hình là dấu mốc năm 2003, bà được cất nhắc lên vị trí mới chỉ sau 1 lần gặp và đi chung xe với Alexander Yakovenko khi ông chuẩn bị nhận vị trí người phát ngôn, Vụ trưởng Vụ Thông tin và báo chí, Bộ Ngoại giao Nga. Trong chuyến đi, qua trò chuyện, ông Yakovenko đã đề nghị bà phác thảo rõ ý tưởng về chính sách thông tin lên giấy.
Tin rằng đây thực sự là cơ hội để trở thành một phần quan trọng của Bộ Ngoại giao, chỉ trong 1 đêm, Zakharova đã phác thảo khung phát triển cho chiến lược truyền thông của Bộ Ngoại giao.
Và ngay ngày hôm sau, bà được cất nhắc lên vị trí mới. Bắt đầu từ lúc này, Zakharova đã nung nấu ý tưởng hiện đại hóa Vụ Thông tin và báo chí, Bộ Ngoại giao và muốn làm cuộc cách mạng hoàn toàn.
Từ năm 2005, Zakharova trở thành thư ký báo chí của Đại diện thường trực Nga tại Liên hợp quốc, sinh sống và làm việc tại TP New York, Mỹ trong 3 năm. Quãng thời gian này cho Zakharova thấy rõ, báo chí Mỹ chưa bao giờ viết tốt về Nga mà chủ yếu là các thông tin về tội phạm, khủng bố và tham nhũng. Một lần nữa quyết tâm muốn góp phần thay đổi hình ảnh đất nước trong bà càng mạnh hơn.
Nhiều năm tiếp theo, với sự chuyên nghiệp, am hiểu về truyền thông, Zakharova tiếp tục gây ấn tượng với bà Natalya Timakova, thư ký báo chí của Tổng thống Nga thời bấy giờ là Dmitry Medvedev.
Bà Natalya Timakova thích cách làm việc thẳng thắn và không ngại bày tỏ chính kiến của Zakharova nên đã thuyết phục Bộ trưởng Ngoại giao Sergey Larvov ủng hộ nữ ngoại giao trẻ.
Tập gym để chăm chút hình ảnh
Sự chuyên nghiệp của Zakharova không chỉ thể hiện qua chuyên môn mà còn qua cách bà chăm chút cho bản thân, tạo hình ảnh đẹp trước công chúng. “Khi được bổ nhiệm làm Vụ phó Vụ Thông tin và báo chí, chịu trách nhiệm tổ chức các buổi thông tin báo chí, tổ chức chuyến thăm nước ngoài, điều hành mạng xã hội của Bộ Ngoại giao Nga, bà Zakharova đã tới phòng gym tập luyện, thuê huấn luyện viên cá nhân lên chế độ ăn uống và chương trình tập, thay đổi cách ăn mặc”, một nguồn tin chia sẻ với báo điện tử Meduza.
“Bà Zakharova biết mình sẽ là đại diện của cả một quốc gia, xuất hiện trên truyền hình nên đã chuẩn bị kỹ lưỡng. Tôi thực sự tôn trọng bà ở điểm đó”, theo một nguồn tin khác.
Và sự chuẩn bị kỹ lưỡng này của Zakharova đã được thực tế chứng minh. Năm 2015, bà được bổ nhiệm lên vị trí Vụ trưởng Vụ Thông tin và báo chí, Bộ Ngoại giao Nga, trở thành người phụ nữ đầu tiên đảm nhiệm chức vụ này tại Nga.
Đây thực sự là một dấu ấn trong lịch sử ngành ngoại giao Nga nói riêng cũng như tạo động lực cho phụ nữ Nga nói chung. Bộ Ngoại giao Nga vốn nổi tiếng là cơ quan có ít nữ nhất trong hệ thống chính trị nước này. Số lượng phụ nữ làm chuyên môn tính trên đầu ngón tay.
Bà Maria Zakharova còn cho thấy vẻ mềm mỏng, nữ tính khi nhảy điệu Kalinda truyền thống của Nga trên đôi guốc cao gót 15cm tại Hội nghị Thượng đỉnh Nga-ASEAN năm 2016 trong buổi tiếp báo chí được tổ chức tại Sochi.
Trong lúc làm việc với báo giới, bà Zakharova luôn có thái độ cởi mở, sẵn sàng thể hiện quan điểm đến cùng nhưng không bao giờ phủ nhận quan điểm của người khác bằng được. “Bà Zakharova chưa bao giờ yêu cầu tôi phải gửi câu hỏi trước để chuẩn bị trả lời mà luôn cho phép các nhà báo hỏi và nói ngay khi cần”, ông Anton Zhelnov, phóng viên chuyên trách Bộ Ngoại giao làm việc tại kênh truyền hình độc lập Dozhd chia sẻ.
