Theo như các nhà lập pháp tố cáo cựu Tổng thống Donald Trump bỏ bê nhiệm vụ, không có hành động ngăn chặn cuộc tấn công Điện Capitol nhân danh tên ông ta, sau khi tại phiên điều trần thứ 8 trong một loạt những phiên điều trần được Uỷ ban Đặc biệt Hạ viện điều tra bạo động ngày 6 tháng 1.
Những chứng cớ, lời khai cho thấy, hơn 187 phút, ông Trump vẫn ở trong phòng ăn nhỏ ngoài Phòng Bầu dục, xem bạo lực diễn ra qua màn hình TV, và từ chối yêu cầu từ cố vấn, các thành viên Quốc hội và thân nhân chấm dứt bạo động, thay vào đó vẫn tiếp tục gọi điện cho các Thượng nghị sĩ đồng minh, với hy vọng thuyết phục được họ ngăn chặn chứng nhận sự thất bại cử tri đoàn của ông ta.
Dưới đây là những điểm nổi bật của phiên điều trần.
Trump phớt lờ hàng loạt lời cầu xin kêu gọi người ủng hộ rút lui
Thành viên Quốc hội, cố vấn và kể cả con gái Ivanka kêu gọi Trump chấm dứt bạo động đang diễn ra trước mắt ông ta trên truyền hình. Nhưng nhân chứng cho Uỷ ban hay, cựu Tổng thống không chỉ phớt lờ chúng, mà liên tục tỏ dấu hiệu không muốn làm bất cứ điều gì. Tin nhắn và băng ghi âm Ủy ban nắm trong tay cho thấy, người biểu tình xông vào Điện Capitol chú ý lắng nghe những lời nói của ông Trump.
Dân biểu Adam Kinzinger (Cộng hoà – Illinois) cho hay, cựu Tổng thống sau khi biết được Điện Capitol bị bao vây và bị tấn công, từ chối lên Twitter kêu gọi “giữ yên bình.”
“Ông ta bảo Mark Meadows rằng, những kẻ bạo động đang làm những gì họ nên làm, và những kẻ bạo động hiểu họ đang làm những gì Tổng thống Trump muốn họ làm,” Kinzinger nói.
Một nhân chứng khai ẩn danh, mô tả trao đổi diễn ra giữa luật sư Toà Bạch Ốc Eric Herschmann và cố vấn Pháp lý Toà Bạch Ốc Pat Cipollone về cuộc điện đàm từ Ngũ Giác Đài hỏi về phản ứng phối hợp. “Ông Herschamann quay sang ông Cipollone và bảo, ‘tổng thống không muốn làm gì cả,”’ nhân chứng kể lại. “Và vì vậy, ông Cipollone phải đích thân gọi.”
Trump không có bất cứ cuộc gọi nào cho Thực thi công lực hay Ngũ Giác Đài
Thông qua một loạt lời khai của nhân chứng, Ủy ban đã chứng minh rằng, Trump chưa bao giờ liên lạc lãnh đạo các cơ quan thực thi công lực, hoặc an ninh quốc gia, hoặc cơ quan trong chính phủ, để yêu cầu hỗ trợ dập tắt bạo lực. Băng hình của Fox News, mà ông Trump xem trên truyền hình từ phòng ăn của mình, cho thấy Cảnh sát Capitol đang bị bao vây, bị áp đảo, và chật vật đẩy lùi đám đông, nhưng Tổng thống vẫn án binh bất động.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ, Tướng Mark Milley, trong phần điều trần trước Uỷ ban 6/1 đã bày tỏ bất mãn. “Ông là Tổng Tư lệnh, ông có một cuộc tấn công đang diễn ra tại Điện Capitol của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, và không làm gì ư? Không gọi điện? Không gì hết? Con số không?” Tướng Milley nói trong đoạn băng thâu lời khai của ông.
Thay vào đó, Phó Tổng thống Mike Pence đã gọi điện cho lãnh đạo quân sự yêu cầu điều quân xuống, điều Vệ binh Quốc gia xuống, dẹp bạo động. Uỷ ban lần đầu công bố những tấm hình ông Pence gọi điện thoại khi bạo động xảy ra. Sau đó, Mark Meadows yêu cầu Tướng Milley thay đổi câu chuyện này, để cho thấy Tổng thống Trump vẫn nắm quyền kiểm soát.
Mật vụ bảo vệ Phó Tổng thống Mike Pence lo sợ cho tính mạng của họ
Lời khai từ một viên chức an ninh Toà Bạch Ốc ẩn sanh, người được phép truy cập và hệ thống điện đàm, nghe được nhân viên Mật vụ bảo vệ Phó Tổng thống Mike Pence nói chuyện với nhau, cho thấy họ lo sợ cho tính mạng của mình như thế nào khi đám đông tiến vào cận kề. Uỷ ban từ chối công bố danh tánh nhân chứng này, và che giấu giọng nói thật của người này.
“Có nhiều tiếng la hét,” nhân chứng nói. “Có nhiều những cuộc gọi cá nhân qua điện đàm, rất đáng ngại. Tôi không thích nói về chúng, nhưng có những cuộc gọi chào tạm biệt thân nhân, cứ tiếp tục như vậy. Nó trở nên, vì bất cứ lý do gì diễn ra ngay tại đó mà những người bảo vệ an ninh cho Phó Tổng thống nghĩ rằng nó đang trở nên xấu đi.”
Nhân chứng mô tả các Mật vụ trong những trao đổi vô cùng căng thẳng, bàn về việc nếu không thể di chuyển ông Pence khỏi chỗ ẩn náu trong vòng 1 hoặc 2 phút, thì họ có thể mất cơ hội khi những kẻ bạo động xông vào. Theo viên chức này, các nhân viên Mật vụ “không còn chọn lựa, và họ trở nên căng thẳng,” và giống như “Mật vụ phải sử dụng phương án gây chết người hay tồi tệ hơn.”
Những lời khai củng cố sự đáng tin cậy của nhân chứng Cassidy Hutchinson
Ủy ban đã giúp củng cố uy tín của Cassidy Hutchinson, phụ tá hàng đầu của cựu Đổng lý Tòa Bạch Ốc Mark Meadows, người vào tháng trước có lời khai bùng nổ, và nhanh chóng bị Trump và các đồng minh của ông ta công kích. Một trong những tiết lộ quan trọng nhất từ Hutchinson là, đã có một tranh chấp nảy lửa giữa ông Trump và nhân viên bảo vệ an ninh trong xe tổng thống, khi Mật vụ từ chối đưa ông ta đến Điện Capitol để tham gia cùng những người ủng hộ ông.
Một nhân chứng là cựu nhân viên an ninh Toà Bạch Ốc khai, Tony Ornato – Phó Đổng lý Tòa Bạch Ốc vào lúc đó và là nhân viên Mật vụ hiện nay – kể cho người này nghe câu chuyện giống như câu chuyện cô Hutchinson bảo nghe được từ Ornato, về việc Trump đã giận dữ như thế nào khi Robert Engel – Mật vụ chịu trách nhiệm bảo vệ an ninh cho Tổng thống vào ngày 6 tháng 1 năm 2021 – không đưa ông ta đến Capitol.
Nhân chứng thứ hai là Trung úy cảnh sát D.C hồi hưu Mark Robinson, người có mặt trong đoàn xe bảo vệ Tổng thống vào hôm đó. Robinson khai, ông được nghe nhân viên Mật vụ chịu trách nhiệm đoàn xe tổng thống kể lại, Trump có trao đổi nóng nảy với nhân viên bảo vệ an ninh về việc đến Capitol. “Lời kể duy nhất mà tôi nghe được là tổng thống giận dữ, và cương quyết về việc đến Điện Capitol,” Robinson nói. “Và có tranh luận nảy lửa về việc đó.”
Một lời khai khác được Uỷ ban trình bày tại phiên điều trần cho thấy, các phụ tá Toà Bạch Ốc tin rằng, nếu Trump đến Điện Capitol, ông ta sẽ tham gia vào bạo động.
Thậm chí sang ngày hôm sau, Trump vẫn không nói Bầu cử đã kết thúc
Một ngày sau ngày bạo động, cựu Tổng thống thu hình bài phát biểu trước quốc gia, nhưng ông ta vẫn không thể nói bầu cử đã kết thúc. Những đoạn băng bị cắt bỏ cho thấy, một Trump giận dữ yêu cầu chỉnh sửa đoạn nói về bầu cử đã kết thúc, tiếng Ivanka hồi đáp một số chỉnh sửa của ông bố.
“Nhưng bầu cử bây giờ đã kết thúc – Quốc hội đã chứng nhận kết quả,” Trump nói trong đoạn băng bị cắt, và ngưng đọc bài phát biểu được viết sẵn trên màn hình máy nhắc bài. “Tôi không muốn nói bầu cử đã kết thúc, tôi chỉ muốn nói Quốc hội đã chứng nhận kết quả, mà không nói bầu cử đã kết thúc, được không?” Trump tỏ ra tức tối.
Buổi ghi hình bài phát biểu 3 phút diễn ra tại Phòng Đón tiếp Ngoại giao – Diplomatic Reception Room – kéo dài cả tiếng đồng hồ vì Trump nhiều lần chỉnh sửa, gặp khó khăn khi đọc từ màn hình nhắc bài, vì không đúng ý ông ta.
McCarthy and McConnell
Hai nhân chứng ngôi sao vào tối thứ Năm là Matthews Pottinger – cựu nhân viên Hội đồng cố vấn an ninh quốc gia, và Sarah Matthews – cựu phó Tuỳ viên Báo chí Toà Bạch Ốc. Nhưng trong suốt phiên điều trần, hai lãnh đạo Cộng hòa lại vô tình đóng những vai trò nổi bật.
Phó Chủ tịch Uỷ ban 6/1, Dân biểu Liz Cheney (Cộng hoà – Wyoming) bắt đầu phiên điều trần với lưu ý, vào những ngày sau ngày bạo động 6 tháng 1 năm 2021, không có bất cứ nhà lập pháp Cộng hoà nào lên tiếng bênh vực Trump. Trên thực tế, kể cả nhiều người bỏ phiếu chống luận tội cũng chỉ trích cựu Tổng thống gay gắt.
Và băng hình của Lãnh tụ Thiểu số tại Hạ viện Kevin McCarthy (Cộng hoà – California), và Lãnh tụ Thiểu số Thượng viện Mitch McConnell (Cộng hoà – Kentucky) cho thấy rõ điều này. Cả hai đều đổ lỗi cho Trump đã không dập tắt được bạo lực ngay khi nó bắt đầu.
“Tổng thống phải chịu trách nhiệm về cuộc tấn công vào Quốc hội của những kẻ bạo loạn vào thứ Tư,” bởi vì ông ấy không hành động “ngay tức thì,” McCarthy phát biểu trên sàn Hạ viện.
“Rõ ràng là chỉ có Tổng thống Trump mới có thể chấm dứt điều này,” bởi vì người ta hành động nhân danh Trump,” McConnell nói trên sàn Thượng viện. Ông ta cũng đổ lỗi cho Trump đã kích động những người ủng hộ bằng những tuyên bố sai trái về gian lận bầu cử.
Cheney đã tóm tắt, “McConnell đi đến những kết luận đó dựa trên những gì ông ta biết vào lúc đó, mà không có bất cứ bằng chứng nào chi tiết hơn nào mà quý vị sẽ thấy ngày hôm nay.” Cheney cũng nói thêm về McCarthy, người đã đẩy bà ra khỏi vị trí lãnh đạo Cộng hoà tại Hạ viện vì đã chỉ trích ông Trump về ngày 6 tháng 1. “ Lãnh đạo Đảng Cộng hòa của chính họ, Kevin McCarthy, sợ hãi,” Dân biểu nói. Hương Giang
