Trung Quốc và Ả Rập Saudi đang xích lại gần nhau hơn. Mỹ có nên lo lắng?

[florida80]

4/1

Ả Rập Saudi trong tuần này đã tiến gần hơn tới việc gia nhập khối kinh tế và an ninh châu Á do Trung Quốc dẫn đầu, sau khi được trao tư cách đối tác đối thoại trong Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) khi nước này mở rộng phạm vi tiếp cận toàn cầu.

Một câu lạc bộ gồm hầu hết các quốc gia thuộc Liên Xô cũ, SCO bao gồm Nga và Trung Quốc, cũng như các bên tham gia kinh tế lớn khác như Ấn Độ và Pakistan. Vương quốc cuối cùng có thể được cấp đầy đủ thành viên.

Vai trò ngày càng tăng của Trung Quốc ở Trung Đông gần đây đã khiến Washington lo ngại. Chỉ riêng trong tháng này, Bắc Kinh đã làm trung gian cho một thỏa thuận mang tính bước ngoặt giữa hai kẻ thù không đội trời chung là Iran và Ả Rập Saudi có thể giúp giảm bớt căng thẳng ở Trung Đông một cách đáng kể. Ả Rập Saudi cũng tăng cường đáng kể mối quan hệ năng lượng với Trung Quốc bằng cách công bố vào thứ Hai một thỏa thuận trị giá 3,6 tỷ USD để mua 10% cổ phần của Rongsheng Petrochemical của Trung Quốc, theo đó công ty này sẽ cung cấp 480.000 thùng dầu thô mỗi ngày cho công ty.

Các nhà phân tích nói rằng khi sự cạnh tranh của Hoa Kỳ với Trung Quốc và Nga ngày càng gia tăng trong một thế giới ngày càng phân cực, Ả Rập Saudi và các quốc gia Trung Đông khác đang chọn đa dạng hóa quan hệ đối tác toàn cầu của họ. Nhưng trong khi các quốc gia như Ả Rập Saudi có thể xích lại gần Trung Quốc, thì Bắc Kinh còn lâu mới trở thành đối thủ của Mỹ trong khu vực, họ nói.

“Mối quan hệ một vợ một chồng truyền thống với Mỹ giờ đã kết thúc,” Ali Shihabi, một nhà phân tích và nhà văn người Ả Rập Xê Út cho biết. “Và chúng tôi đã có một mối quan hệ cởi mở hơn; mạnh với Mỹ nhưng cũng mạnh không kém với Trung Quốc, Ấn Độ, (Anh) Anh, Pháp và các nước khác.”

Ông nói rằng sự phân cực đó là lý do khiến các bên khác nhau “mang đến các hình thức ảnh hưởng khác nhau trên bàn đàm phán”. “Điều thông minh đối với vương quốc là thiết lập một danh mục quan hệ chiến lược mà tất cả đều đóng góp vào an ninh và thịnh vượng của vương quốc theo những cách khác nhau.”

Đại sứ của vương quốc tại Hoa Kỳ, Công chúa Reema bint Bandar Al Saud , nói rằng việc xem xét lại mối quan hệ Hoa Kỳ-Saudi là “một điều tích cực.”

“Vương quốc này không phải là vương quốc của 5 năm trước, không phải là vương quốc của 10 năm trước. Vì vậy, mọi phần phân tích đã tồn tại không còn phù hợp nữa,” bà nói, đồng thời nhấn mạnh rằng liên minh với Mỹ có phạm vi rộng lớn và mạnh mẽ.

Vali Nasr , giáo sư nghiên cứu Trung Đông và các vấn đề quốc tế tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp thuộc Đại học Johns Hopkins (SAIS), cho biết Hoa Kỳ cần suy nghĩ lại về chính sách Trung Đông của mình “bởi vì nó đã dựa trên một quan niệm rất khác về Ả Rập Saudi.”

Tuy nhiên, các nhà phân tích nói rằng Trung Đông khó có thể trở thành đấu trường cho sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, do Bắc Kinh tập trung vào định hướng kinh tế và không thích chơi chính trị khu vực. Do đó, mối quan hệ Saudi-Trung Quốc khó có thể trở thành một liên minh toàn diện.

Ả Rập Saudi là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất của Trung Quốc và Trung Quốc là điểm đến lớn nhất của xuất khẩu dầu mỏ của Ả Rập Saudi . Nền kinh tế của vương quốc này dù sao cũng gắn liền với Mỹ vì đồng tiền của nước này được chốt bằng đồng đô la và việc bán dầu được thực hiện bằng đồng tiền đó. Cơ sở hạ tầng quốc phòng của Saudi Arabia cũng phụ thuộc nhiều vào thiết bị của Mỹ.

Jonathan Fulton, thành viên cấp cao không thường trú tại Hội đồng Đại Tây Dương, nói rằng Trung Quốc có chính sách không liên minh chặt chẽ và không muốn sa lầy vào các cuộc xung đột ở Trung Đông.

“Đồng minh thường là người mà bạn liên kết để chống lại một nước thứ ba hoặc một khối các nước thứ ba… và Trung Quốc không muốn làm điều đó,” ông nói tiếp: “Họ không muốn bị cuốn vào các vấn đề của nước khác, đặc biệt là ở Trung Đông.”

Không giống như các quốc gia phương Tây, Trung Quốc cũng đưa ra chính sách không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau đối với Ả Rập Saudi, một vấn đề đã được nêu rõ khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có chuyến thăm quan trọng tới Riyadh vào năm ngoái.

Fulton nói rằng cả hai khó có thể can thiệp vào công việc của nhau chủ yếu vì “không bên nào quan trọng đối với bên kia” và lợi ích cốt lõi của mỗi quốc gia nằm ngoài phạm vi ưu tiên của bên kia.

Điều đó có thể có tác dụng tốt đối với Ả Rập Saudi, quốc gia đang phải hứng chịu hàng loạt chỉ trích từ chính quyền Biden và Quốc hội vì thành tích nhân quyền của họ. Đối với Trung Quốc, điều đó có nghĩa là Ả Rập Saudi sẽ tiếp tục im lặng về các vấn đề như cách đối xử với người Duy Ngô Nhĩ và các nhóm thiểu số Hồi giáo khác ở khu vực Tân Cương phía tây bắc, nơi mà Hoa Kỳ vào năm 2021 đã gọi là “diệt chủng” .

Sau khi thỏa thuận bất ngờ giữa Saudi và Iran được công bố vào tháng này, chính quyền Biden dường như hạ thấp vai trò của Trung Quốc. Người phát ngôn Nhà Trắng John Kirby cho biết áp lực bên trong và bên ngoài, bao gồm cả sự ngăn chặn hiệu quả của Saudi trước các cuộc tấn công từ Iran hoặc các lực lượng ủy nhiệm, cuối cùng đã đưa Iran đến bàn đàm phán.

Fulton cho biết sự hòa giải của Trung Quốc không nhất thiết là một sự thay đổi trong chính sách Trung Đông của họ. Ông nói, đó là một “cách tiếp cận khu vực đối với một vấn đề khu vực,” mà các chủ thể khu vực thấy rằng Hoa Kỳ không thể giải quyết.

Vào đầu tháng 2, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho biết họ đã cấp giấy phép cho Ngân hàng MTS vào năm ngoái, trước khi ngân hàng này bị Mỹ trừng phạt. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, vốn không áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Nga, đã chứng kiến ​​một làn sóng người Nga đổ vào kể từ sau cuộc xâm lược Ukraine. MTS là một đơn vị fintech của nhà điều hành di động lớn nhất của Nga Mobile TeleSystems và đã có các hoạt động tại Moscow và Abu Dhabi.