Có những thảm kịch mà chỉ cần nhắc lại địa danh, người ta đã nghe như tiếng nổ vọng về từ quá khứ.
Khobar Towers – Dhahran, Saudi Arabia – đêm 25/6/1996.
Trong vụ đánh bom khủng bố kinh hoàng ấy, 19 quân nhân Không Quân Hoa Kỳ đã thiệt mạng, hàng trăm người bị thương. Và giữa danh sách ấy có một cái tên khiến cộng đồng người Việt bàng hoàng:
Technical Sergeant Thanh Van “Gus” Nguyen.
Sinh tại Sài Gòn, mang theo một đời “đổi tên để lớn lên”
Ông sinh tại Sài Gòn, Việt Nam Cộng Hòa. Biệt danh của ông là “Gus.”
Khi sang Mỹ, do ông và người anh/em trai cùng trùng tên, gia đình đã chọn cách để phân biệt: ông được rửa tội Công Giáo và nhận thêm tên thánh Augustino.
Một chi tiết rất nhỏ, nhưng cũng là một mảnh đời rất thật của người Việt tị nạn:
bước vào đất mới, đôi khi phải bắt đầu bằng… một cái tên mới.
Một quân nhân giỏi nghề: “Gold Flag” và dấu ấn của người làm việc thầm lặng
Trong hồ sơ thành tích, TSgt Thanh Van Nguyen là Gold Flag Combat Oriented Repair Initiative Manager, trực tiếp góp phần để đơn vị được công nhận là có chương trình Gold Flag hiệu quả nhất trong ACC.
Ông được ghi nhận là người đóng góp then chốt vào tổng mức tiết kiệm 4,61 triệu USD cho chương trình Gold Flag trong các năm tài khóa 1994, 1995 và quý I/1996.
Nghe như những con số khô khan, nhưng chính những con số ấy là mồ hôi của một người làm việc chuẩn xác, kỷ luật, lặng lẽ… để cả guồng máy vận hành tốt hơn.
Không chỉ là lính: tình nguyện, ngôn ngữ, và một tấm lòng với cộng đồng
Ông còn là tình nguyện viên thông ngôn tiếng Việt trong các hoạt động nghi thức/đón tiếp tại Eglin AFB.
Ngoài ra, ông dành nhiều giờ giúp đỡ cộng đồng, đặc biệt là hỗ trợ các nạn nhân của bão Hurricane Opal.
Có những người phục vụ bằng quân phục.
Có những người phục vụ bằng thời gian, bằng công sức, bằng một tấm lòng không cần ai ghi công.
Và ông là kiểu người thứ hai, dù ông thuộc về đội ngũ đầu tiên.
Khobar Towers 1996: chiếc xe bom và tòa nhà số 131
Khobar Towers là khu nhà ở dành cho lực lượng liên quân tham gia Operation Southern Watch – chiến dịch thiết lập vùng cấm bay ở miền nam Iraq, thuộc hệ thống “no-fly zone” thời điểm đó.
Đêm 25/6/1996, một xe tải chứa bom được đưa đến sát tòa nhà số 131 – một tòa nhà 8 tầng, nơi ở của nhiều thành viên thuộc Không Quân Mỹ (4404th Wing – Provisional).
Vụ nổ xé toạc màn đêm. Tòa nhà bị phá hủy nặng. Khu vực xung quanh tan hoang. Một hố lớn được tạo ra ngay nơi xe bom phát nổ.
Kết quả đau lòng: 19 quân nhân Không Quân Mỹ thiệt mạng, và 498 người thuộc nhiều quốc tịch bị thương.
Trong số 19 người hy sinh, có Technical Sergeant Thanh V. Nguyen.
Trách nhiệm và bóng đen chính trị sau vụ nổ
Sau vụ đánh bom, các cơ quan điều tra và an ninh Mỹ đã vào cuộc, với nhiều đánh giá về cảnh báo bị bỏ lỡ, giới hạn an ninh, và những khó khăn trong phối hợp với nước sở tại.
Về thủ phạm, phía Hoa Kỳ ở thời điểm đó đã nêu tên nhóm Hezbollah al-Hejaz (một nhánh/nhóm cực đoan tại khu vực) là bên chịu trách nhiệm theo thông cáo chính thức. Về sau, có nhiều tranh luận, cáo trạng, và các nhận định khác nhau, kéo dài nhiều năm, khiến vụ việc trở thành một vết hằn dai dẳng trong hồ sơ chống khủng bố của Mỹ tại Trung Đông.
Nhưng với gia đình những người tử nạn, phần “ai đúng ai sai” rốt cuộc vẫn không thể đổi lại một điều:
đêm đó, con người đã mất đi, và nỗi đau thì ở lại.
Một bia mộ, một ngày ghi dấu: 26/6/1996
Trên bia mộ khắc rõ:
THANH VAN NGUYEN – TSgt US AIR FORCE
May 7, 1959 – Jun 26, 1996
Ngày mất được ghi là 26/6/1996 – phù hợp với thực tế nhiều nạn nhân qua đời sau thời điểm vụ nổ (đêm 25/6), do vết thương quá nặng.
Một khoảng cách chỉ một ngày… nhưng là ranh giới giữa còn và mất, giữa lời hẹn về nhà và một cuộc chia ly vĩnh viễn.
Lời tưởng niệm: Người con Sài Gòn, người lính Mỹ, và “Gus” trong ký ức
Trong ký ức của đồng đội, ông là người làm việc chắc chắn, có trách nhiệm, góp sức thật nhiều cho đơn vị.
Trong ký ức của cộng đồng gốc Việt, ông là một biểu tượng lặng lẽ:
một người sinh ra ở Sài Gòn, lớn lên trên đất Mỹ, khoác áo Không Quân Hoa Kỳ, và hy sinh trong một biến cố làm rung chuyển cả thế giới.
Thanh Van “Gus” Nguyen không chỉ là một cái tên trong danh sách “19 người hy sinh”.
Đó còn là một câu chuyện về bổn phận, về sự trưởng thành, về tinh thần phục vụ, và về cái giá mà chiến tranh – khủng bố – bất ổn toàn cầu đã bắt người vô tội phải trả.
Xin cúi đầu tưởng niệm.
Rest in Peace, TSgt Thanh Van “Gus” Nguyen.