Pháo phản lực BM-30 Smerch tầm bắn 200km, thách thức HIMARS trên chiến trường Ukraine

[PinaColada]

Pháo phản lực phóng loạt BM-30 Smerch, ‘cơn lốc’ huyền thoại của Nga, đang lột xác với rocket 300mm mới, tầm bắn lên tới 200km và dẫn đường vệ tinh siêu chính xác.


Hệ thống rocket phóng loạt BM-30 Smerch. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/defensefeeds.com.
Trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine, hệ thống này được nâng cấp mạnh mẽ để vượt trội HIMARS, tiếp tục khẳng định sức mạnh pháo binh Nga trước các vũ khí phương Tây hiện đại nhất.

Hệ thống rocket phóng loạt BM-30 Smerch, được biết đến với mã định danh 9K58, đang trải qua những nâng cấp đáng kể để duy trì sức mạnh trên chiến trường, đặc biệt khi Nga đẩy mạnh hiện đại hóa vũ khí pháo binh nhằm đối phó với các hệ thống phương Tây như HIMARS.

Với khả năng phóng loạt rocket 300mm gây sát thương diện rộng, BM-30 Smerch không chỉ là biểu tượng của sức mạnh quân sự Nga mà còn là yếu tố then chốt trong các cuộc xung đột gần đây, từ Ukraine đến Libya, nơi nó tiếp tục chứng minh giá trị chiến lược giữa bối cảnh công nghệ quân sự ngày càng tinh vi.

Hệ thống BM-30 Smerch được Liên Xô phát triển từ những năm 1980 và chính thức đưa vào biên chế năm 1989, nhằm cung cấp hỏa lực hỗ trợ mạnh mẽ cho các đơn vị lục quân.

Xe phóng chính là MAZ-543M, một phương tiện bánh lốp 8x8 có khả năng cơ động cao, với trọng lượng toàn tải khoảng 43,7 tấn và tốc độ di chuyển tối đa 60 km/h trên đường nhựa.


Ảnh: wikipedia
Hệ thống bao gồm 12 ống phóng rocket caliber 300mm, có thể bắn loạt trong vòng 38 giây, tạo nên một "cơn bão" hỏa lực bao phủ diện tích lên đến hàng trăm hecta.

Tầm bắn cơ bản của rocket 9M55 đạt từ 20 đến 70km, nhưng với các biến thể như 9M55K, tầm bắn có thể mở rộng lên 90km, tùy thuộc vào loại đầu đạn.

Đầu đạn đa dạng bao gồm loại chùm chứa 72 bom con chống tăng, đầu đạn nhiệt áp gây cháy nổ mạnh, hoặc đầu đạn thông minh với hệ thống dẫn đường sơ bộ, giúp tăng độ chính xác lên mức sai số khoảng 150 mét.

Hệ thống còn tích hợp xe nạp đạn 9T234-2 và xe chỉ huy 1K123, cho phép triển khai nhanh chóng trong vòng 3 phút và rút lui chỉ trong 2 phút, giảm thiểu rủi ro bị phản pháo.

Về tình trạng sử dụng hiện nay, Nga vẫn duy trì khoảng 104 hệ thống BM-30 Smerch hoạt động, dù đã chịu một số tổn thất trong xung đột Nga-Ukraine.


Pháo phản lực BM 30 Smerch 1.jpg
Ảnh: wikipedia
Ít nhất 3 hệ thống đã bị phá hủy tính đến tháng 12/2024, bao gồm một trường hợp ở khu vực Kherson vào tháng 10/2025, nơi lực lượng Ukraine sử dụng hỏa lực chính xác để tiêu diệt BM-30 Smerch đang bắn phá thành phố Mykolaiv.

Dù vậy, BM-30 Smerch vẫn được Nga sử dụng rộng rãi như một phần của chiến lược pháo binh, đặc biệt để tấn công các mục tiêu hậu phương và khu vực tập trung lực lượng đối phương.

Ngoài Nga, hệ thống này còn được xuất khẩu và sử dụng ở các quốc gia khác, chẳng hạn như Libya, nơi Nga tiếp tục hỗ trợ bằng cách cung cấp thêm BM-30 Smerch vào tháng 5/2025 và chúng đã được trưng bày trong các cuộc diễu binh tại Benghazi, khẳng định vai trò trong các xung đột nội địa.

Các nâng cấp gần đây đang biến BM-30 Smerch thành một vũ khí hiện đại hơn, nhằm khắc phục hạn chế về tầm bắn và độ chính xác so với các hệ thống mới như Iskander-M.

Vào tháng 12/2024, Nga công bố chương trình hiện đại hóa rocket 300mm cho cả BM-30 Smerch và phiên bản kế thừa Tornado-S, tập trung vào việc tăng tầm bắn lên 180-200km thông qua động cơ đẩy tiên tiến và hệ thống dẫn đường vệ tinh.


Hệ thống rocket phóng loạt BM-30 Smerch được đưa vào biên chế lần đầu vào cuối những năm 1980 (Nguồn ảnh: Truyền thông Nga/armyrecognition.com)
Những cải tiến này không chỉ giúp vượt trội so với HIMARS của Ukraine, vốn có tầm bắn khoảng 80 km với rocket tiêu chuẩn, mà còn nâng cao khả năng tấn công chính xác, giảm thiểu thiệt hại phụ.

Đến tháng 10/2025, các phân tích từ chuyên gia quân sự cho thấy Nga đang tích hợp công nghệ mới để làm cho BM-30 Smerch cạnh tranh hơn trong môi trường tác chiến điện tử, với rocket có khả năng chống nhiễu và điều chỉnh quỹ đạo giữa chừng.

Trong các xung đột gần đây, BM-30 Smerch đóng vai trò quan trọng như một công cụ răn đe và tấn công chiến lược.

Tại Ukraine, hệ thống này đã được sử dụng để bắn phá các vị trí phòng thủ và tuyến hậu cần, gây thiệt hại đáng kể cho lực lượng đối phương, dù cũng phải đối mặt với các biện pháp phản công hiệu quả từ vũ khí phương Tây.

Việc nâng cấp liên tục cho thấy Nga đang đầu tư để duy trì lợi thế pháo binh, đặc biệt khi BM-30 Smerch dần chuyển giao vai trò cho Tornado-S, phiên bản nâng cấp với hệ thống tự động hóa cao hơn.

BM-30 Smerch không chỉ là một di sản từ thời Chiến tranh Lạnh mà còn là minh chứng cho sự thích ứng của công nghệ quân sự Nga trong bối cảnh căng thẳng.

VietBF@ sưu tập