Dấu hiệu gan suy yếu biểu hiện ra ở mắt

[trungthuc]

Những sự thay đổi tưởng chừng nhỏ nhặt ở mắt như bị vàng ở võng mạc, vòng màu lạ hay bị khô mắt có thể là dấu hiệu sớm cảnh cáo lá gan đang bị tổn thương nghiêm trọng.

Cảm giác bị khô ngứa, nóng rát ở mắt có thể là một trong những triệu chứng cảnh cáo gan đang có vấn đề. (Ảnh: Center For Sight).
Không chỉ có đảm nhiệm chức năng về thị giác, đôi mắt còn được ví như "tấm gương" phản chiếu ra nhiều rối loạn bên trong cơ thể. Trên thực tế, nhiều bệnh lý của gan có thể để lại dấu hiệu khá sớm ở mắt, trước khi người bệnh thấy xuất hiện ra các triệu chứng toàn thân rõ rệt.

Gan tham gia vào hầu hết hoạt động sống quan trọng như giúp chuyển hóa chất dinh dưỡng, tống thải độc tố, tổng hợp protein và dự trữ vitamin. Tuy nhiên, đây lại là cơ quan khó phát hiện bệnh do không có dây thần kinh cảm giác, khiến cho các tổn thương thường xảy ra âm thầm và chỉ được phát hiện ra khi đã tiến triển ở giai đoạn nặng.

Theo các chuyên gia, mối liên hệ mật thiết giữa gan và mắt giúp những sự biến đổi ở mắt trở thành dấu hiệu báo động quan trọng, giúp cho người bệnh có thể phát hiện ra sớm và có biện pháp can thiệp kịp thời.

Bị vàng ở võng mạc
Biểu hiện phổ biến và dễ nhận thấy nhất của bệnh gan là bị vàng ở võng mạc, khi lòng trắng mắt chuyển từ màu trắng sang vàng nhạt hoặc vàng đậm.

Theo Mayo Clinic, hiện tượng này xảy ra khi bilirubin trong máu tăng cao. Bilirubin là sắc tố màu vàng được tạo ra trong quá trình phân hủy hồng cầu già.

Ở người khỏe mạnh, gan sẽ chuyển hóa và cho đào thải bilirubin qua đường mật. Khi tế bào gan bị tổn thương do bị viêm gan virus, rượu bia hoặc khi đường mật bị tắc nghẽn, bilirubin không được đào thải mà sẽ tích tụ lại trong máu.

Bị vàng ở mắt có thể là dấu hiệu của các bệnh viêm gan nặng như xơ gan. (Ảnh: Dreamstime)
Do võng mạc có chứa nhiều elastin, loại protein có sức thu hút mạnh với bilirubin, sắc tố này thường bị lắng đọng tại mắt sớm hơn da, gây ra vàng ở mắt rõ rệt.

Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Mỹ lưu ý cần phân biệt vàng mắt do bệnh gan với hiện tượng "giả vàng da" do ăn nhiều thực phẩm giàu beta-carotene. Nếu võng mạc bị đổi màu, người bệnh cần đi khám sớm để loại trừ bệnh viêm gan, xơ gan hoặc bị nghẽn tắc túi mật.

Vòng tròn lạ quanh giác mạc và mụn thịt quanh mí mắt
Tuy ít gặp hơn nhưng có giá trị chẩn đoán cao là sự xuất hiện của các vòng màu bất thường quanh giác mạc. Điển hình là vòng Kayser-Fleischer, dải màu nâu xanh hoặc đồng sẫm bao quanh rìa giác mạc.

Nốt xanthelasma thường bị lầm lẫn với mụn thịt thông thường. (Ảnh: Healthline)
Theo The Lancet, đây là dấu hiệu đặc trưng của bệnh Wilson, rối loạn di truyền hiếm gặp khiến cho cơ thể không đào thải được đồng dư thừa. Khi gan bị quá tải, đồng sẽ tích tụ trong máu và lắng đọng ở giác mạc, đồng thời gây ra tổn thương ở gan và hệ thống thần kinh nghiêm trọng.

Ngoài ra, các nốt xanthelasma là mảng lồi màu vàng xuất hiện ở mí mắt cũng không nên xem nhẹ. Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ cho biết dù thường bị lầm là mụn thịt thông thường, nốt xanthelasma có thể phản ảnh ra rối loạn lipid máu và tình trạng bị ứ mật mãn tính kéo dài. Khi gan không chuyển hóa cholesterol có hiệu quả, các mảng bám mỡ sẽ tích tụ chung quanh mắt, đồng thời làm gia tăng nguy cơ gan bị nhiễm mỡ và xơ vữa động mạch.

Khô mắt, bị quáng gà
Gan là nơi dự trữ vitamin A, dưỡng chất thiết yếu cho hoạt động của võng mạc. Trong các bệnh gan mạn tính, đặc biệt là xơ gan mật, khả năng tiết mật suy giảm khiến cơ thể không hấp thụ đủ vitamin A từ thực phẩm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người mắc bệnh gan kéo dài thường gặp tình trạng khô mắt, mỏi mắt và bị quáng gà, biểu hiện ra qua việc nhìn thấy mờ mờ khi ánh sáng yếu hoặc lúc chạng vạng.

Trang mạng Healthline cũng cảnh cáo, nếu thiếu vitamin A kéo dài không được điều trị, người bệnh có nguy cơ bị loét giác mạc và suy giảm thị lực vĩnh viễn. Đây cũng là lý do mà nhiều bệnh nhân gan than phiền mắt thường xuyên mỏi, khô rát và giảm khả năng nhìn vào ban đêm.