Thanh trừng trong quân đội: Tập Cận Bình đang kiểm soát hay đang bào mòn chính hệ thống của mình?

[nguoiduatinabc]

Làn sóng thanh trừng dồn dập trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) thời gian gần đây thường được giải thích theo hai hướng: hoặc là dấu hiệu cho thấy Tập Cận Bình không còn nắm chắc quân đội, hoặc là hệ quả của đấu đá phe phái nội bộ, nơi ông chỉ đứng bên lề quan sát. Cả hai cách nhìn này đều hấp dẫn, nhưng đều đánh trượt bản chất vấn đề.

Việc Tập Cận Bình gần như “xóa sổ” toàn bộ Quân ủy Trung ương không phải hành động của một lãnh đạo bị động hay lúng túng. Trái lại, nó phản ánh phong cách quyền lực quen thuộc của ông: tích lũy ảnh hưởng trong im lặng, sau đó tung ra đòn chính trị mang tính hủy diệt khi thời cơ chín muồi. Đây không phải sự bột phát, mà là kết quả của một quá trình được điều phối có chủ đích.

Điều nguy hiểm không nằm ở chỗ Tập có kiểm soát được PLA hay không, mà ở chỗ ông đang kiểm soát bằng cách làm rỗng chính cấu trúc quyền lực của nó. Khi chống tham nhũng trở thành công cụ thanh lọc trung thành, bộ máy chỉ còn lại nỗi sợ, sự tuân phục và khoảng trống chuyên môn. Một quân đội vận hành dựa trên sợ hãi khó có thể duy trì hiệu quả, nhất là trong những kịch bản phức tạp như Đài Loan hay đối đầu với Mỹ.



Tập Cận Bình là một bậc thầy tích lũy quyền lực cá nhân, nhưng tham vọng kiểm soát tuyệt đối đang bộc lộ nghịch lý quen thuộc của các chế độ tập quyền: càng siết chặt, hệ thống càng suy yếu. Trong nỗ lực thống trị quân đội và nhà nước, ông có thể đang bào mòn chính nền tảng thể chế cần thiết để Trung Quốc vận hành như một cường quốc ổn định.

Thanh trừng có thể mang lại sự im lặng nhất thời, nhưng im lặng không đồng nghĩa với ổn định. Và lịch sử Trung Quốc cho thấy, những giai đoạn quyền lực tập trung cực độ thường cũng là lúc mầm mống bất ổn lớn nhất đang âm thầm hình thành.