ĐÀM PHÁN MỸ IRAN KHỞI ĐỘNG TẠI OMAN, PHÓ TỔNG THỐNG JD VANCE CHỈ RÕ NGHỊCH LÝ QUYỀN LỰC TẠI TEHRAN

[nguoiduatinabc]

Các cuộc tiếp xúc gián tiếp giữa Hoa Kỳ và Iran đã chính thức bắt đầu tại Oman, trong bối cảnh giới chức Washington thừa nhận một nghịch lý cốt lõi đang làm tê liệt tiến trình ngoại giao, đó là nhân vật nắm quyền lực tối hậu tại Tehran không hề xuất hiện trên bàn đàm phán.

Trước thềm các cuộc tiếp xúc này, Phó Tổng thống Hoa Kỳ JD Vance đã công khai bày tỏ sự hoài nghi về tính khả thi của ngoại giao với Iran khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei hoàn toàn đứng ngoài tiến trình thương thảo. Ông nhận định rằng việc không thể đối thoại trực tiếp với người thực sự kiểm soát quốc gia khiến mọi nỗ lực ngoại giao trở nên phức tạp và thiếu thực chất.

Ali Khamenei, hiện 86 tuổi, giữ chức Lãnh tụ Tối cao Iran từ năm 1989 và là trung tâm quyền lực tuyệt đối trong hệ thống chính trị và tôn giáo của nước này. Ông kiểm soát trực tiếp quân đội, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, hệ thống tư pháp và các định chế chiến lược, khiến mọi kết quả ngoại giao cuối cùng đều phải được ông chuẩn thuận.

Giới học giả về Trung Đông cho rằng sự vắng mặt của Khamenei không phải ngẫu nhiên mà phản ánh cấu trúc quyền lực và nghi thức ngoại giao đặc thù của Iran. Theo quan điểm này, Khamenei tự xem mình ở vị thế không có đối đẳng tương ứng trong hệ thống quốc tế, do đó không trực tiếp tham gia đàm phán với các quốc gia khác, kể cả khi nguyên thủ nước ngoài đến Tehran.

Các nguồn tin khu vực cho biết ở giai đoạn cuối của sự nghiệp chính trị, Khamenei nhìn mối đối đầu với Hoa Kỳ như một phần di sản lịch sử cá nhân. Ông tin rằng Iran vẫn có khả năng gây tổn hại đến lợi ích Mỹ trong khu vực và xem đối đầu chiến lược là con đường cần thiết để bảo toàn chế độ, bất chấp rủi ro leo thang xung đột.



Một số chuyên gia an ninh cảnh báo rằng hệ thống chính trị Iran, dù chịu áp lực nội bộ và quốc tế ngày càng lớn, vẫn cực kỳ nguy hiểm do quyền phủ quyết tuyệt đối của Lãnh tụ Tối cao. Chiến lược của Tehran được mô tả là vừa phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại, vừa âm thầm nâng cao chi phí xung đột trong tính toán của đối phương.

Bên trong Iran, sự bất mãn đối với Khamenei được cho là ngày càng công khai, đặc biệt trong giới trẻ và tầng lớp đô thị. Nhiều người dân không còn tin vào cải cách chính trị và xem sự thay đổi thế hệ lãnh đạo là lối thoát duy nhất, trong bối cảnh biểu tình và khủng hoảng kinh tế tiếp diễn.

Giới phân tích nhận định rằng đối với Hoa Kỳ, thách thức căn bản vẫn không đổi. Các nhà ngoại giao có thể trao đổi, thương lượng và đề xuất, nhưng quyết định cuối cùng vẫn nằm trong tay một cá nhân đã được định hình bởi nhiều thập niên đối đầu với Washington, đặt ưu tiên sinh tồn của chế độ và di sản cá nhân lên trên mọi thỏa hiệp lâu dài.