USA Nước Mỹ “xẻ đôi”: Miền Đông đóng băng tới Florida, miền Tây nóng như cuối xuân

[Gibbs]

Nước Mỹ đang như bị “xẻ đôi” trên bản đồ thời tiết. Phía đông dãy Rockies, cái lạnh, băng tuyết và lớp băng trơn lì bám riết từ Bắc xuống tận Florida. Trong khi đó ở miền Tây, nắng ấm bất thường, tuyết rơi ít ỏi đến mức khiến nhiều nơi có cảm giác như cuối xuân… chứ không phải tháng Hai.

Sự đối nghịch này đã kéo dài nhiều tuần và sắp “đổi pha”, nhưng trước khi chuyển hướng, miền Đông vẫn phải hứng thêm một đợt không khí Bắc Cực mạnh nữa vào cuối tuần này.

Tây ấm lạ thường: 60°F ở Montana, 88°F tại Los Angeles
Ở nhóm “ấm bất thường”, một ví dụ đáng chú ý là Great Falls (Montana): người dân tại đây chứng kiến liền 5 ngày nhiệt độ cao nhất vượt 60°F trong tuần này — được xem là chuỗi 5 ngày ấm nhất từng ghi nhận trong tháng Hai.

Còn tại Los Angeles, nhiệt độ hôm thứ Tư vọt lên 88°F, lập kỷ lục cao nhất trong ngày và thậm chí còn “vượt mặt” mức nhiệt thường thấy vào cao điểm mùa hè tháng Bảy – Tám. Những con số ấy khiến bản đồ thời tiết hiện lên một gam màu kỳ lạ: mùa đông ở miền Tây đang “thiếu lạnh”, và thiếu luôn cả tuyết.

Đông lạnh kỷ lục: rét kéo dài, tuyết phủ xuống tận miền Nam
Ở phía Đông, cái lạnh không chỉ “đến rồi đi”, mà bám dai như một chiếc khóa băng. Washington, DC chẳng hạn, đã trải qua chuỗi giờ liên tiếp dưới mức đóng băng dài thứ 6 trong lịch sử, từ 24/1 đến 2/2. Nhiều thành phố khác cũng có những chuỗi lạnh kéo dài lọt top 20 lâu nhất từng ghi nhận.

Có thời điểm cuối tuần trước, Juneau (Alaska) còn ấm hơn cả vùng trung Florida — một cú “lộn ngược” nghe như chuyện đùa, nhưng lại là dấu ấn của một mùa đông đang chạy theo những nhịp bất thường.

Và nghịch lý còn nằm ở tuyết: nhiều nơi ở Carolinas, thậm chí cả Atlanta, lại hứng tuyết trong tháng Một nhiều hơn Salt Lake City. Salt Lake City chỉ nhận vỏn vẹn 0,1 inch tuyết trong tháng Một — thấp xa so với mức trung bình 12,7 inch.

Dòng tia “uốn mình”: kẻ dựng bức tường ấm, người mở cánh cửa lạnh
Mô hình “Tây ấm – Đông lạnh” lần này đến từ những màn “vặn xoắn” của dòng tia (jet stream). Trên miền Tây, một “gờ cao áp” (ridge) bền bỉ như bức tường dựng đứng, đẩy bão và khí lạnh lên phía bắc, khiến nhiều nơi khô và ấm kéo dài.

Nhưng ở phía hạ lưu, một “rãnh thấp” (trough) lại cắm sâu như móng vuốt, kéo từng đợt không khí Bắc Cực tràn xuống. Khi lạnh sâu đi kèm độ ẩm và điều kiện thuận lợi, nó mở đường cho những cơn bão mùa đông mạnh hình thành, rồi quét qua theo từng đợt.

Sắp đổi nhịp: nhưng miền Đông còn phải chịu “cú đấm” lạnh cuối tuần
Tin cho những ai đang run rẩy ở miền Đông — và cả những người mệt mỏi vì khô nóng ở miền Tây — là một thay đổi mô hình cuối cùng cũng đang lộ diện. Dự báo cho thấy “gờ” phía Tây sẽ suy yếu, giúp dòng chảy khí quyển linh hoạt trở lại: khí ấm có thể tràn về phía Đông, còn các hệ thống bão Thái Bình Dương có cơ hội tiến vào miền Tây.

Tuy nhiên, trước khi cánh cửa đổi mùa hé ra, miền Đông Bắc và vùng Mid-Atlantic sẽ phải hứng đợt lạnh mạnh nhất của mùa đông này từ cuối tuần sang đầu tuần sau. Khoảng 50 kỷ lục nhiệt độ lạnh có thể bị xô đổ; nhiều nơi nhiệt độ xuống mức một chữ số (°F), và cảm giác gió lạnh (wind chill) có thể tụt xuống dưới 0°F ở mức hai chữ số âm.

Thế giới ấm lên: vì sao vẫn có những tuần “lạnh dữ dội”?
Trong bức tranh dài hạn, mùa đông là mùa đang ấm lên nhanh nhất tại Mỹ, nên các kỷ lục lạnh ngày càng hiếm — đặc biệt là kỷ lục lạnh theo tháng hay mọi thời đại. Dữ liệu cho thấy trong thế giới ấm nhanh, kỷ lục nóng ngày càng “thắng thế” so với kỷ lục lạnh.

Thế nhưng, giai đoạn đỉnh lạnh từ cuối tháng Một sang đầu tháng Hai vừa qua lại cho thấy: ở 48 tiểu bang lục địa, kỷ lục lạnh có lúc nhiều hơn kỷ lục nóng theo tỷ lệ hơn 2:1. Dù vậy, tính từ 1/1/2026 đến nay, kỷ lục nóng vẫn nhiều hơn kỷ lục lạnh khoảng 1,5 lần — một dấu hiệu của xu thế nền đang ấm dần, nhưng vẫn có thể xuất hiện những “cơn co giật” lạnh dữ.

Arctic Oscillation âm kéo dài: chiếc chìa khóa của cái lạnh
Vì sao miền Đông lạnh dai đến vậy? Các nhà dự báo nhắc nhiều đến Arctic Oscillation (AO) — một dạng “nhịp thở” khí quyển thể hiện chênh lệch áp suất giữa Bắc Cực và vĩ độ trung bình, ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ “lượn sóng” của dòng tia.

Nhà khoa học khí quyển Laura Ciasto (NOAA – Climate Prediction Center) giải thích: khi AO ở pha âm, dòng tia trở nên uốn lượn mạnh hơn, tạo các “thùy” tràn xuống nước Mỹ và kéo theo khí lạnh Bắc Cực. Điều đáng chú ý là AO đã âm hơn một tháng — hiếm vì AO thường không “đứng một pha” lâu như vậy. Bà cũng gợi ý có thể còn những yếu tố khác tác động, trong đó có các diễn biến ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, góp phần giữ mô hình này kéo dài.

Nếu cần một hình ảnh tượng trưng cho mùa đông “lệch nhịp” ấy, chỉ cần nhìn cảnh tuyết rơi dày trước cửa một trạm cứu hỏa, những người lính cứu hỏa lầm lũi xúc tuyết trong làn bông trắng bay mù: miền Đông đang sống trong một chương lạnh sâu, còn miền Tây lại như đang đọc sang trang khác của cùng cuốn sách thời tiết.