USA Amtrak tung “Airo” hè này: Thay đoàn tàu nửa thế kỷ, nâng cấp nội thất – nhưng ghế “ngả” gây tranh cãi

[Gibbs]

Mùa hè này, Amtrak sẽ bắt đầu đưa vào vận hành đội tàu hành khách hoàn toàn mới mang tên Airo, thay cho nhiều toa xe đã chạy gần 50 năm. Đây là một phần của đơn hàng trị giá 8 tỷ USD cho 83 đoàn tàu do Siemens chế tạo tại California, được xem là chương trình thay thế đội tàu lớn nhất kể từ khi Amtrak thành lập năm 1971.
Trong lễ giới thiệu, Chủ tịch Amtrak Roger Harris nhấn mạnh tinh thần “Made in America”: tàu “được làm ngay tại Mỹ, bởi người Mỹ, cho người Mỹ.”

Vì sao Amtrak phải tăng tốc hiện đại hóa?
Động lực không chỉ là tuổi thọ thiết bị. Amtrak đang chứng kiến lượng khách tăng mạnh với 34,5 triệu lượt chuyến trong năm 2025. Khi nhu cầu đi lại bằng đường sắt hồi sinh, áp lực cải thiện trải nghiệm và tăng công suất trở nên rõ rệt: tàu phải mới hơn, tiện nghi hơn, chở được nhiều hơn, và phù hợp với những hành lang đông khách nhất.

Ra mắt từ Tây Bắc Thái Bình Dương: tuyến Cascades “lĩnh ấn tiên phong”
Những đoàn Airo đầu tiên dự kiến chạy ngay trong mùa hè trên tuyến Amtrak Cascades, nối Seattle – Portland – Vancouver (British Columbia) – Eugene. Amtrak dự kiến bố trí 8 bộ tàu cho tuyến này.
Sau đó, Airo sẽ mở rộng sang các hành lang khác, trong đó có Northeast Regional (Bờ Đông). Việc thử nghiệm dự kiến bắt đầu cuối năm nay, và dịch vụ chở khách có thể triển khai vào năm 2027.

Bên trong Airo: sáng hơn, rộng hơn, “đời” hơn
Thứ hành khách cảm nhận rõ nhất không phải cái tên, mà là những chi tiết ở tầm mắt và tầm tay:

Cửa sổ lớn hơn, ánh sáng sáng và sạch hơn.

Màn hình kỹ thuật số trên cao hiển thị thông tin hành trình.

Mỗi ghế có ổ điện tiêu chuẩn + cổng USB-C, kèm đèn đọc sách riêng, tựa đầu chỉnh được, bàn ăn lớn hơn.

Khoang coach bố trí 2–2; khoang business theo kiểu 2–1 rộng rãi và “dễ thở” hơn.

Ghế “ngả” kiểu mới: tiện nghi hay… cướp mất chỗ để chân?
Airo không “ngả lưng” theo kiểu truyền thống. Thay vào đó, phần ghế trượt về phía trước khi đổi góc ngồi. Thiết kế này tạo phản ứng trái chiều: có người thấy “ổn”, nhưng cũng có nhận xét rằng khi “ngả”, khoảng để chân bị thu hẹp, khiến người cao dễ khó chịu.
Một số nhà sáng tạo nội dung về giao thông công cộng khi tham quan tàu cũng chú ý điểm này: họ tò mò, có chút thất vọng ban đầu, rồi lại phần nào yên tâm sau khi trải nghiệm thực tế.

Tăng sức chứa: cùng một chuyến, nhiều hành khách hơn
Airo không phải “tàu cao tốc” đúng nghĩa: tốc độ tối đa vẫn khoảng 125 mph. Nhưng điều Amtrak nhắm tới là năng lực phục vụ và tối ưu vận hành.
Riêng tuyến Cascades, mỗi đoàn Airo có thể chở tới khoảng 300 hành khách, so với khoảng 168 chỗ của thiết bị hiện tại. Tăng gần gấp đôi sức chứa, nghĩa là những dịp cao điểm sẽ “đỡ nghẹt” hơn—ít nhất là trên giấy tờ.


Airo được nhấn mạnh mạnh về khả năng tiếp cận: có thang nâng xe lăn tích hợp, lối đi rộng hơn ở một số toa, toa café và nhà vệ sinh thiết kế để người dùng xe lăn có thể xoay trở. Đây là kiểu nâng cấp không ồn ào, nhưng chạm đúng vào nhu cầu thật.

Giá vé có tăng không? Chưa. Nhưng nỗi lo đã kịp xuất hiện
Amtrak chưa công bố việc tăng giá vé vì Airo. Dù vậy, ngoại hình “xịn” hơn và tiện ích nhiều hơn khiến một bộ phận khách lo rằng chi phí sẽ sớm đội lên. Có người còn suy đoán: với diện mạo mới và không gian ghế như vậy, vé phải cao thì mới “gánh” nổi chi phí.
Thực tế, Amtrak cho biết một phần tiền đến từ Đạo luật Đầu tư Hạ tầng và Việc làm của liên bang, nên bài toán giá vé có thể còn phụ thuộc cách hãng phân bổ ngân sách và chiến lược cạnh tranh theo từng hành lang.


Airo xuất hiện sau khi Amtrak đưa NextGen Acela lên tuyến Đông Bắc vào năm 2025—một dấu hiệu cho thấy hãng đang đi theo một lộ trình rõ ràng: làm mới dàn phương tiện già cỗi, tăng trải nghiệm, tăng công suất, và tìm cách tiết kiệm thời gian vận hành trên một số tuyến nhờ khả năng chuyển đổi giữa diesel và điện mà không cần đổi máy.

Nếu ví đường sắt là một câu chuyện dài, thì Airo giống như chương mới mở ra bằng tiếng bánh sắt lăn trên ray: hiện đại hơn, sáng sủa hơn, tham vọng hơn. Chỉ còn một câu hỏi nhỏ mà hành khách sẽ tự trả lời sau vài chuyến đi: ngồi có “đã” không, và cái ghế “trượt ngả” ấy có đáng để tranh cãi đến vậy không?