USA Khi ‘nước Mỹ vĩ đại’ trở thành đề tài biếm họa toàn cầu

[Gibbs]

Giữa những ngày thế giới quay cuồng vì chiến tranh, lạm phát và bất ổn chính trị, bỗng dưng nước Mỹ lại trở thành cái tên “hot” nhất – không phải vì thành tựu ngoại giao, mà vì… những bức biếm họa khiến cả châu Âu cười ra nước mắt.

“HÔM NAY HOA KỲ LÀ NƯỚC ‘HOT’ NHẤT VÀ ĐƯỢC TÔN TRỌNG NHẤT BẤT KỲ NƠI NÀO TRÊN THẾ GIỚI.”
Nghe qua tưởng là lời tung hô. Nhưng hóa ra, đó lại là một câu mỉa mai đậm chất Carnival.

Những hình ảnh được chia sẻ ầm ầm trên mạng xã hội – đầu người, nắm đấm, cái lưỡi lè, tượng Nữ Thần Tự Do bị kéo, bị bóp cổ, bị “ăn tươi nuốt sống” – tất cả xuất hiện công khai giữa ban ngày, trước hàng ngàn người dân và du khách, trong Carnival Rose Monday (Rosenmontag) tại Đức 🇩🇪.







Khi lễ hội dân gian trở thành diễn đàn chính trị

Rosenmontag không phải là một lễ hội “bột phát”. Nó là truyền thống hàng trăm năm tại các thành phố như Mainz, Düsseldorf, Cologne. Ở đó, biếm họa chính trị không chỉ được cho phép – mà còn được xem là linh hồn của lễ hội.

Tổng thống Mỹ, các cường quốc, các biểu tượng tôn giáo, các khối liên minh… tất cả đều có thể trở thành nhân vật trên những cỗ xe diễu hành khổng lồ, với hình ảnh phóng đại đến mức gây sốc.

“Cười cho đã, nói cho hết” – đó là tinh thần Carnival.
Và năm nay, nước Mỹ là nhân vật chính.




Tôn trọng hay bêu rếu?

Có người vỗ tay hả hê:
“Tuyệt vời! Bravo nhân dân Đức!”

Có người phẫn nộ:
“NHỤC! Một tổng thống cường quốc hàng đầu thế giới bị đem ra bêu riếu như kẻ vô lại.”

Có người chua chát:
“Người Mỹ khi đi ra nước ngoài nên đừng nhận mình là người Mỹ nữa.”

Lại có người phản pháo:
“Ở xứ tự do, người ta có quyền chế giễu lãnh đạo. Đó mới là tự do thật sự.”

Dân mạng chia phe, lời qua tiếng lại. Kẻ gọi đó là nghệ thuật phản kháng, người mắng là thô tục, phản văn hóa, “dạy hư trẻ con”.

“Trăm người trăm miệng” – đúng là
“Ở đời lắm kẻ nói ngang
Người khen, kẻ chửi, tiếng vang đầy đường.”





Nụ cười Carnival và tấm gương soi quyền lực

Điều đáng chú ý không nằm ở việc ai đúng, ai sai.
Mà nằm ở chỗ: những hình ảnh ấy được phép tồn tại, được diễu hành, được quay phim, được chụp ảnh – giữa lòng châu Âu.

Không cảnh sát xông vào tịch thu.
Không nghệ sĩ bị bắt vì “xúc phạm lãnh tụ”.
Không ai biến mất sau lễ hội.

Ở đó, quyền lực bị kéo xuống mặt đất.
Lãnh đạo không phải thánh thần, càng không phải thứ không được đụng tới.

Hay như câu dân gian:
“Làm vua mà chẳng ra vua
Thì dân nó vẽ, nó đùa cũng thôi.”




Nước Mỹ “vĩ đại” theo cách rất… đặc biệt

Có lẽ, điều khiến nhiều người buồn nhất không phải là bức tượng bị bôi nhọ, mà là cảm giác cả thế giới đang cười vào nước Mỹ.

“So sad of how the world is laughing at America.”
Một câu tiếng Anh ngắn ngủi, nhưng nặng như chì.

Nhưng cũng có thể nhìn theo hướng khác:
Chính việc bị chế giễu công khai, bị lôi ra làm trò cười, lại là minh chứng cho một thế giới vẫn còn không gian để nói, để cười, để phản kháng bằng nghệ thuật – thay vì bằng súng đạn.

Cuối cùng, Carnival rồi cũng tan.
Xe hoa sẽ được tháo dỡ.
Nhưng dư âm thì còn đó.

Và câu hỏi vẫn treo lơ lửng:
Một cường quốc thực sự mạnh là cường quốc không bị chê cười – hay là cường quốc dám chịu bị chê cười?

“Cười người hôm trước, hôm sau người cười.”
Lịch sử vốn chẳng ưu ái ai mãi mãi.

Cứ cười cứ xách mé hả hê khi còn dịp thở, nhưng phải nghiệm rằng nếu đéo có dân Mỹ này thì có thể cả thế giới ngày nay đã xài tiếng Đức hay tiếng Nhật… Và cũng đéo biết chừng trong tương lai gần, dám bị buộc học tiếng Nga hay tiếng Quan thoại thì có cười ha hả đi nữa cũng sẽ thấy meo méo thế nào ấy nhỉ… Mẹ bố tiên sư…