Xung đột Nga-Ukraine: Những tín hiệu tích cực

[Romano]

Một khoảng lặng hiếm hoi sau những ngày tháng giao tranh khốc liệt đã xuất hiện trong cuộc xung đột Nga-Ukraine, khi hai bên tuyên bố ngừng bắn nhân dịp Lễ Phục sinh. Sau thời gian dài bế tắc, tia hy vọng về giải quyết cuộc chiến được nhen nhóm trở lại.Những tháng gần đây, trái với không khí sôi sục trên thực địa với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) diễn ra dồn dập, mặt trận ngoại giao của cuộc xung đột ở Ukraine rơi vào cảnh ảm đạm và đình trệ. Do tác động của tình hình Trung Đông, Mỹ - bên thúc đẩy chính các nỗ lực ngoại giao - phải giảm đáng kể mức độ ưu tiên đối với tiến trình đàm phán về tình hình Ukraine. Điện Kremlin xác nhận, tiến trình thương lượng tạm thời bị gián đoạn do Washington phải tập trung xử lý các vấn đề khác.

Chiến sự tại khu vực Trung Đông càng kéo dài, sức ép lên Ukraine càng lớn. Bên cạnh việc Nga mở rộng các kế hoạch quân sự trên chiến trường, nguồn lực hỗ trợ mà Mỹ dành cho Ukraine bị cho là ngày càng hạn chế bởi các hệ thống phòng không của Washington đang phải ứng phó các cuộc tấn công của Iran tại khu vực vùng Vịnh. Các đồng minh châu Âu của Kiev dù cam kết tiếp tục hỗ trợ và đồng hành cùng đất nước bên bờ Biển Đen, nhưng trên thực tế lại chưa giải quyết được bất đồng chung quanh gói hỗ trợ trị giá 90 tỷ euro dành cho Ukraine trong hai năm tới.

Bối cảnh này khiến Ukraine có nhiều lý do để tìm kiếm cơ hội đối thoại, tạo khoảng lặng cần thiết giúp hạ nhiệt căng thẳng và giảm bớt tổn thất. Việc hai bên tuyên bố ngừng bắn trong kỳ nghỉ Lễ Phục sinh vừa qua là một tín hiệu tích cực, được dư luận hoan nghênh.Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine, ông Kyrylo Budanov cho biết, các cuộc đàm phán giữa nước này với Nga đang hướng tới một thỏa thuận tiềm năng. Còn người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố Nga mong muốn một nền hòa bình lâu dài trong cuộc xung đột tại Ukraine, dù vẫn nhấn mạnh rằng điều này chỉ đạt được khi lợi ích và các mục tiêu mà Moskva đề ra ngay từ đầu được bảo đảm.

Hai bên có thiện chí, nhưng lại thiếu vắng lòng tin sâu sắc. Lệnh ngừng bắn nhân dịp Lễ Phục sinh đã nhanh chóng bị phá vỡ bởi các cuộc tấn công nhỏ lẻ. Trong thời gian ngừng bắn, Bộ Chỉ huy quân đội Ukraine cho biết đã ghi nhận nhiều đợt tấn công bằng UAV cũng như các đợt pháo kích nhằm vào các khu dân cư và vị trí quân sự. Giới chức Nga tại các khu vực biên giới như Kursk, Belgorod xác nhận xảy ra nhiều vụ tấn công tương tự.

Những tính toán chính trị, mâu thuẫn lợi ích sâu sắc cũng phủ bóng đen lên khả năng đạt được một thỏa thuận bền vững. Từ đầu năm 2026 đến nay, Nga, Ukraine và Mỹ đã tổ chức ba vòng đàm phán hòa bình trong tháng 1 và tháng 2, trước khi tiến trình đàm phán rơi vào quãng lặng do chiến sự bùng phát ở Trung Đông. Nhưng các vòng đàm phán đều không đạt được đột phá bởi hai bên bất đồng sâu sắc về các điều kiện cốt lõi.

Nga yêu cầu Ukraine rút quân khỏi các vùng lãnh thổ đã sáp nhập và từ bỏ ý định gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong khi Kiev kiên quyết bác bỏ yêu cầu này, không chấp nhận nhượng bộ về vấn đề lãnh thổ. Các cuộc đàm phán hiện chỉ dừng lại ở việc hai bên hiểu rõ lập trường của nhau, chưa đủ để đạt được tiến triển thực chất.

Những tín hiệu tích cực vừa qua là cơ sở để cộng đồng quốc tế kỳ vọng về việc các bên sớm quay lại bàn đàm phán, tìm lối thoát cho cuộc chiến hao người, tốn của đã kéo dài ròng rã đến năm thứ 5. Nhưng điều cốt lõi là, nếu các bên không đạt được đối thoại đủ sâu với việc chủ động thu hẹp khoảng cách trong lập trường, các cuộc đàm phán suy cho cùng chỉ đóng vai trò là “van xả áp” tạm thời cho những căng thẳng vẫn dâng cao trên chiến trường.