Chiến sự Iran đang dần lan ra Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?

[pizza]

Từ Hormuz đến Malacca, Mỹ mở rộng truy quét “tàu bóng tối” của Iran trên vùng biển quốc tế, nhưng bước đi này có nguy cơ làm tiến trình hòa bình thêm rối rắm và khó tạo ra đột phá.

Việc Mỹ chặn bắt một tàu chở dầu trên Ấn Độ Dương hôm 21/4 cho thấy Washington đang thực hiện đúng cam kết truy vết các tàu liên quan đến Iran ở bất kỳ đâu trên thế giới. Đây được xem là bước mở rộng của chiến lược phong tỏa các cảng Iran, qua đó gia tăng sức ép trực tiếp lên Tehran.

Mới nhất, Reuters dẫn các nguồn tin hàng hải và an ninh tiết lộ quân đội Mỹ đã chặn ít nhất 3 tàu chở dầu treo cờ Iran tại vùng biển châu Á và điều hướng chúng rời khỏi các vị trí gần Ấn Độ, Malaysia và Sri Lanka.

Tuy nhiên, việc mở rộng phạm vi xung đột ra hàng nghìn km ngoài Vịnh Ba Tư có thể khiến khoảng cách giữa các bên tại bàn đàm phán hòa bình ngày càng lớn, làm triển vọng đạt thỏa thuận trở nên khó khăn hơn.

"Truy đuổi đến cùng"
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, tuần trước nhấn mạnh rằng các tàu có liên hệ với Iran sẽ rất khó né tránh tầm hoạt động toàn cầu của Hải quân Mỹ. Ông đặc biệt đề cập đến khu vực do Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (INDOPACOM) quản lý.

Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy tàu chở dầu M/T Tifani (số IMO 9273337), có khả năng vận chuyển tới 2 triệu thùng dầu thô, đã bị chặn lại tại khu vực giữa Sri Lanka và Indonesia - cách Vịnh Ba Tư hơn 2.000 dặm - nằm trong vùng trách nhiệm của INDOPACOM.

Theo hình ảnh vệ tinh mà CNN thu thập, con tàu này đang hướng về eo biển Malacca, sau khi rời cảng dầu Kharg của Iran trong Vịnh Ba Tư vào ngày 6/4. Dữ liệu hàng hải cũng cho thấy ngày 10/4, tàu xuất hiện tại Vịnh Oman, bên ngoài eo biển Hormuz, di chuyển theo hướng đông nam.

Đến ngày 21/4, ngay sau khi đi qua Sri Lanka, tàu bất ngờ đổi hướng đột ngột khi quay gấp 90 độ xuống phía nam, rồi tiếp tục quay 90 độ trở lại hướng đông.

Ngay sau đó, Mỹ thông báo đã tiến hành chiến dịch lên tàu.

Phân tích hành trình của Tifani trong một năm qua cho thấy con tàu thường xuyên di chuyển giữa Vịnh Ba Tư và khu vực Eastern Outer Port Limit (EOPL) của Malaysia, nằm ở phía đông eo biển Malacca.

EOPL được xem là “điểm nóng” nơi dầu bị trừng phạt từ các tàu thuộc “đội tàu bóng tối” được chuyển sang tàu khác nhằm che giấu nguồn gốc và né tránh các lệnh cấm vận.

Trong năm qua, theo dữ liệu MarineTraffic do CNN phân tích, Tifani đã nhiều lần thực hiện các hoạt động chuyển tải như vậy tại EOPL và eo biển Singapore.

Một ảnh vệ tinh thu được cho thấy con tàu từng neo sát một tàu chở dầu khác mang tên Macho Queen vào tháng 8/2025. CNN xác định hai tàu này dựa trên chiều dài và đặc điểm nhận dạng.

Chiến thuật "đại dương mở"
Video do Bộ Chiến tranh Mỹ công bố trên mạng xã hội cho thấy binh sĩ lên trực thăng từ một tàu chiến Hải quân Mỹ và đổ bộ xuống tàu chở dầu.

Chiến hạm này thuộc loại “căn cứ nổi viễn chinh” - có kích thước tương đương tàu sân bay, có khả năng hỗ trợ trực thăng và lực lượng đặc nhiệm.

Việc sử dụng loại tàu này trong chiến dịch giữa vùng biển mở Ấn Độ Dương cho thấy quy mô và năng lực triển khai rộng lớn của Hải quân Mỹ trong việc thực thi phong tỏa và các biện pháp trừng phạt.

Dù Lầu Năm Góc không nêu đích danh, nhưng tàu USS Miguel Keith - một trong 5 căn cứ nổi viễn chinh của Mỹ - gần đây được ghi nhận hoạt động trong khu vực sau khi đi qua eo biển Malacca. CNN đã liên hệ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ và Hạm đội 7 để bình luận.

Mỹ chặn bắt tàu chở dầu liên quan Iran Bộ Chiến tranh Mỹ cho biết trong ngày 21/4, lực lượng Mỹ đã tiến hành kiểm tra và chặn bắt đối với tàu chở dầu M/T Tifani, tàu không mang quốc tịch và đang bị trừng phạt. Quá trình chặn bắt không xảy ra sự cố. Bộ này nhấn mạnh sẽ tiếp tục thực thi pháp luật hàng hải trên phạm vi toàn cầu nhằm ngăn chặn những tàu bị trừng phạt cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran.
Trước đó, vụ chặn bắt tàu hàng Iran M/V Touska cuối tuần qua được thực hiện bởi một tàu khu trục tên lửa dẫn đường, phối hợp cùng lực lượng Thủy quân lục chiến từ tàu đổ bộ tấn công - vốn được ví như tàu sân bay cỡ nhỏ. Hải quân Mỹ hiện có 74 tàu khu trục loại này, 9 tàu đổ bộ tấn công và 11 tàu sân bay, dù không phải tất cả đều sẵn sàng chiến đấu cùng lúc.

Các tàu bị chặn được cho là thuộc “đội tàu bóng tối” - mạng lưới giúp vận chuyển dầu mỏ và các hàng hóa khác của Iran, bao gồm cả những mặt hàng có thể phục vụ mục đích quân sự, đi khắp thế giới.

“Như đã khẳng định, chúng tôi sẽ triển khai các nỗ lực thực thi pháp luật hàng hải toàn cầu nhằm phá vỡ các mạng lưới phi pháp và chặn bắt các tàu bị trừng phạt hỗ trợ Iran ở bất cứ nơi nào chúng hoạt động”, Bộ Chiến tranh Mỹ tuyên bố.

“Vùng biển quốc tế không phải là nơi trú ẩn an toàn cho các tàu bị trừng phạt”, tuyên bố nhấn mạnh.

Các nhà phân tích cho rằng đại dương mở là môi trường thuận lợi hơn để Hải quân Mỹ tiến hành chặn bắt, do ít tàu trung lập xung quanh và không bị hạn chế bởi địa hình hay nguy cơ đối phương ẩn nấp như tại khu vực Vịnh Ba Tư.

Thủy quân lục chiến Mỹ đu dây đổ bộ từ trực thăng xuống tàu Iran Lực lượng Thủy quân Lục chiến Mỹ rời tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli bằng trực thăng, bay qua biển Ả Rập để tiếp cận tàu Touska của Iran. Lính Mỹ đu dây đổ bộ xuống tàu vào ngày 19/4, sau khi tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance vô hiệu hóa hệ thống động lực của tàu Touska. Tàu Touska đã không tuân thủ các cảnh báo từ lực lượng Mỹ trong suốt 6 giờ.
Chiến thuật này tương tự cách Mỹ truy đuổi các tàu liên quan đến Venezuela hồi đầu năm trước khi tiến hành chiến dịch bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro.

Theo dữ liệu theo dõi, kể từ khi bị kiểm soát, tàu Tifani hiện vẫn di chuyển vòng tròn tại khu vực bị chặn. Số phận của con tàu và lượng dầu trên đó vẫn chưa rõ ràng.

Tifani hiện nằm trong danh sách trừng phạt của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ.

Hồi tháng 2, Bộ Tư pháp Mỹ cũng đã đệ đơn xin tịch thu một tàu chở dầu liên quan đến Iran - mang quốc tịch Venezuela - cùng 1,8 triệu thùng dầu, nhằm sung công quỹ.

Sau vụ bắt giữ tàu Touska hôm 19/4, các chuyên gia cho rằng con tàu sẽ bị khám xét và kiểm tra hàng hóa. Nếu bị xác định là “chiến lợi phẩm”, tàu và hàng hóa có thể bị sung công cho chính phủ Mỹ.

Iran trước đó đã tuyên bố sẽ đáp trả việc “tịch thu phi pháp” con tàu, mà Bộ Ngoại giao nước này cho rằng vi phạm thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4.

Dù số phận của Tifani và Touska ra sao, chiến thuật hiện tại của Mỹ dường như chưa đưa Iran đến gần hơn với bàn đàm phán. Trái lại, việc mở rộng chiến sự ra vùng biển xa nhiều khả năng chỉ khiến lập trường của Tehran thêm cứng rắn trong giai đoạn hiện nay.

VietBF@ sưu tập