Iran bất ngờ đề xuất mở eo biển Hormuz, vấn đề hạt nhân sẽ ra sao?

[goodidea]

Theo các nguồn thạo tin, Iran vừa gửi một đề xuất mới tới Washington thông qua trung gian Pakistan. Đề xuất này nhấn mạnh việc ưu tiên giải quyết khủng hoảng tại eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa, đồng thời trì hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân gai góc sang giai đoạn sau.



Ngày 26/4 (giờ Mỹ), trang tin Axios dẫn lời các quan chức Mỹ và nguồn thạo tin cho biết, Tehran đã vạch ra một lộ trình mới nhằm phá vỡ thế bế tắc hiện tại.

Ưu tiên giải tỏa tuyến hàng hải huyết mạch

Nội dung cốt lõi của đề xuất mới tập trung vào việc ưu tiên giải quyết cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz và lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt. Đổi lại, lệnh ngừng bắn sẽ được gia hạn trong thời gian dài hoặc các bên sẽ tiến tới một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.

Điểm đáng chú ý nhất trong đề xuất này là vấn đề hạt nhân. Phía Iran cho rằng các cuộc đàm phán hạt nhân chỉ nên được bắt đầu ở một giai đoạn sau – cụ thể là sau khi eo biển Hormuz đã được mở cửa hoàn toàn và lệnh phong tỏa từ Mỹ được dỡ bỏ.

Hiện Nhà Trắng đã tiếp nhận đề xuất này, song vẫn chưa rõ liệu chính quyền Washington có sẵn sàng xem xét nó như một bước đệm cho hòa bình hay không.

Mỹ đứng trước nguy cơ mất "đòn bẩy"

Theo giới quan sát, trong bối cảnh các cuộc đàm phán đang hoàn toàn bế tắc, lời đề nghị của Iran có thể mở ra một lối thoát để tiến tới một thỏa thuận đình chiến nhanh hơn bằng cách bỏ qua rào cản lớn nhất là chương trình hạt nhân.

Tuy nhiên, nếu Mỹ đồng ý dỡ bỏ lệnh phong tỏa và chấm dứt chiến tranh trước, Tổng thống Donald Trump sẽ đánh mất "đòn bẩy" quan trọng nhất của mình trên bàn đàm phán. Đòn bẩy này vốn được Mỹ sử dụng để ép Tehran phải loại bỏ kho dự trữ uranium đã làm giàu, cũng như ngăn chặn hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium của nước này trong tương lai.

Để ứng phó với tình hình mới, ba quan chức Mỹ tiết lộ Tổng thống Trump dự kiến sẽ triệu tập một cuộc họp khẩn về vấn đề Iran trong ngày 27/4 (giờ địa phương). Cuộc họp sẽ có sự góp mặt của đội ngũ an ninh quốc gia và các cố vấn chính sách đối ngoại hàng đầu nhằm thảo luận về tình trạng bế tắc hiện tại và cân nhắc các bước đi tiếp theo.

Trong khi đó, lập trường của người đứng đầu Nhà Trắng vẫn tỏ ra rất quyết liệt. Trong cuộc phỏng vấn với đài Fox News cuối tuần qua, ông Trump đã phát tín hiệu về việc sẽ tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân để bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của quốc gia Trung Đông này với hy vọng sức ép kinh tế sẽ buộc Tehran phải nhượng bộ.

"Khi bạn có một lượng lớn dầu mỏ đang chảy qua hệ thống... mà vì bất kỳ lý do gì đường ống này bị đóng lại, không thể đưa dầu vào bồn chứa hoặc tàu, điều xảy ra là đường ống đó sẽ nổ tung từ bên trong. Họ chỉ còn khoảng ba ngày trước khi điều đó xảy ra", Tổng thống Mỹ cảnh báo.

Bước tiến mới cho đàm phán?

Thực tế, đề xuất mới của Iran được đưa ra ngay sau khi các nỗ lực ngoại giao cuối tuần qua rơi vào khủng hoảng. Chuyến công du của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tới Pakistan đã không mang lại tiến triển nào. Mặc dù Nhà Trắng từng thông báo hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner sẽ gặp ông Araghchi tại Islamabad, nhưng phía Iran không đưa ra được cam kết rõ ràng nào. Điều này khiến ông Trump quyết định hủy chuyến đi của đoàn đại biểu Mỹ.

Một số nguồn tin tiết lộ, chính Ngoại trưởng Araghchi đã nêu kế hoạch "gác lại vấn đề hạt nhân" trong các cuộc gặp ở Islamabad. Đồng thời, ông cũng thừa nhận với các nhà trung gian hòa giải (gồm Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar) rằng hiện tại, giới lãnh đạo cấp cao tại Tehran vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về cách thức đáp ứng các yêu cầu từ phía Mỹ.

Hiện tại, mục tiêu cốt lõi của Washington vẫn không thay đổi: Yêu cầu Tehran đình chỉ hoàn toàn việc làm giàu uranium trong ít nhất một thập kỷ tới và phải đưa toàn bộ lượng uranium đã làm giàu ra khỏi lãnh thổ.

VietBF@sưu tập