Trong Ngũ hổ thượng tướng của Thục Hán, Mã Siêu chắc chắn là nhân vật có cuộc đời bi thảm nhất. Toàn bộ gia tộc bị tàn sát, rồi lại mất vợ vào tay Tào Tháo, bản thân ông đến chết vẫn có nhiều nỗi canh cánh trong lòng.
Nhắc đến Ngũ hổ tướng của Thục Hán, hẳn ai cũng quen thuộc. Khi nói về kết cục của năm vị danh tướng này, nhiều người thường cho rằng Quan Vũ và Trương Phi là hai người có số phận bi thảm nhất. Quan Vũ thất bại ở Mạch Thành, cuối cùng đầu lìa khỏi xác; Trương Phi thì bị chính thuộc hạ sát hại rồi chặt đầu. Cả hai đều kết thúc cuộc đời trong thảm cảnh.
Thế nhưng, nếu xét một cách toàn diện, người có kết cục đau đớn nhất trong Ngũ hổ tướng có lẽ lại là Mã Siêu. Ông không chết dưới lưỡi đao trên chiến trường, nhưng nỗi đau mà ông phải gánh chịu trong suốt quãng đời còn lại còn nặng nề hơn rất nhiều. Toàn tộc hơn hai trăm người bị tàn sát, bản thân lại không được trọng dụng như kỳ vọng. Nỗi dằn vặt về tinh thần ấy sâu sắc hơn bất kỳ vết thương thể xác nào. Cuối cùng, Mã Siêu qua đời trong u uất khi mới 47 tuổi.

Mã Siêu - Một trong Ngũ hổ tướng của Thục Hán.
Mã Siêu, tự Mạnh Khởi, là hậu duệ của Phục Ba tướng quân Mã Viện, con trai của Vệ úy Mã Đằng. Ông là một trong những danh tướng nổi bật nhất vào cuối thời Đông Hán và đầu thời Tam Quốc.
Năm Kiến An thứ 16 (211), Mã Siêu liên kết với các thế lực ở Quan Trung, đứng lên chống lại Tào Tháo. Trong chiến dịch này, ông từng nhiều lần đẩy Tào Tháo vào thế nguy khốn, thậm chí suýt khiến đối phương mất mạng. Chính vì vậy, Tào Tháo coi Mã Siêu là cái gai trong mắt, quyết tâm trừ khử bằng được. Cuối cùng, bằng kế phản gián, Tào Tháo khiến liên minh Quan Trung nghi kỵ lẫn nhau, dẫn đến tan rã và thất bại.
Năm sau, Tào Tháo bắt giữ những người thân của Mã Siêu đang ở Nghiệp Thành, bao gồm cha ông là Mã Đằng cùng hai em là Mã Hưu và Mã Thiết. Không chỉ vậy, toàn bộ tam tộc của ông, hơn 200 người, đều bị giết sạch. Đây chính là cú đòn chí mạng, cũng là nỗi đau lớn nhất trong cuộc đời Mã Siêu.
Sau thất bại, Mã Siêu mất căn cứ ở Lương Châu. Năm Kiến An thứ 18 (213), ông buộc phải nương nhờ Trương Lỗ ở Hán Trung. Tuy nhiên, chẳng bao lâu, ông nhận ra Trương Lỗ không phải là người có thể làm nên đại nghiệp. Vì vậy, ông bí mật gửi thư bày tỏ ý nguyện quy phục Lưu Bị.
Đến năm Kiến An thứ 20 (215), dưới sự sắp đặt của Gia Cát Lượng, Mã Siêu chính thức gia nhập dưới trướng Lưu Bị.
Tuy nhiên, bi kịch của ông vẫn chưa dừng lại ở đó. Khi Mã Siêu rời Hán Trung, vợ ông vẫn ở lại. Sau này, khi Tào Tháo tiến đánh Hán Trung và Trương Lỗ đầu hàng, bà rơi vào tay quân Tào. Có nhiều giai thoại dân gian kể rằng bà bị làm nhục, nhưng chi tiết này không được sử sách chính thống xác nhận. Dù vậy, việc người vợ rơi vào tay kẻ thù cũng đã là một nỗi nhục và nỗi đau quá lớn đối với một võ tướng trọng danh dự như Mã Siêu.
Sau khi quy thuận Lưu Bị, Mã Siêu tuy được trọng đãi về danh nghĩa, nhưng trên thực tế lại không nắm giữ nhiều quyền lực quân sự. Ông luôn mang thân phận của một hàng tướng, vì thế khó có thể nhận được sự tín nhiệm tuyệt đối.
Năm Kiến An thứ 25 (220), khi biết Bành Dạng bị giáng chức, Mã Siêu vô cùng lo lắng. Ông sợ rằng một ngày nào đó, bản thân cũng sẽ rơi vào hoàn cảnh tương tự. Từng là một chư hầu hùng cứ một phương, nay phải sống dưới trướng người khác, Mã Siêu luôn mang trong lòng cảm giác bất an và dè chừng.
Năm 221, Lưu Bị xưng đế, lập nên nhà Thục Hán. Mã Siêu được phong làm Phiêu Kỵ tướng quân, kiêm chức Lương Châu mục, tước Tái Hương hầu. Đây là một vinh dự rất lớn, nhưng phần nào cũng chỉ mang ý nghĩa an ủi hơn là trao cho ông thực quyền.
Đến năm Chương Vũ thứ 2 (222), Mã Siêu lâm bệnh nặng. Trong tấu chương gửi lên Lưu Bị, ông viết:
"Tông tộc thần hơn hai trăm người, đều bị Mạnh Đức giết gần hết. Nay chỉ còn người em họ là Mã Đại, xin bệ hạ thương xót, để nối dòng hương hỏa cho tổ tiên. Ngoài điều ấy ra, thần không còn gì phải nói nữa”.
Những lời cuối ấy chất chứa toàn bộ nỗi đau, sự day dứt và ám ảnh suốt cuộc đời ông. Một đời tung hoành sa trường, cuối cùng điều Mã Siêu canh cánh nhất không phải là công danh sự nghiệp, mà là huyết mạch của gia tộc.
Cùng năm ấy, Mã Siêu - Một trong Ngũ hổ tướng Thục Hán, qua đời ở tuổi 47.
So với cái chết oanh liệt của Quan Vũ hay Trương Phi, bi kịch của Mã Siêu nằm ở chỗ ông phải sống quá lâu với đau thương: mất cha, mất anh em, mất cả gia tộc, sống trong cảnh tha hương, luôn lo sợ và cô độc. Đó là nỗi đau âm ỉ, kéo dài suốt nhiều năm, và có lẽ cũng là kết cục bi thương nhất trong số Ngũ hổ tướng của Thục Hán.
Vietbf @ Sưu tầm