USA Tại Sao Eo Biển Hormuz Đóng Cửa Mà Xăng Vẫn Chưa Chạm Mốc "Cắt Cổ"?

[Gibbs]

Suốt hai tháng qua, bức tranh kinh tế xoay quanh cuộc chiến tại Iran chỉ gói gọn trong một nỗi lo duy nhất: Giá dầu và khí đốt tăng phi mã, đẩy khả năng chi trả của người dân vào ngõ cụt và có thể khiến nền kinh tế Mỹ "đi xuống hố". Dù nguy cơ suy thoái là có thật khi giá cả leo thang, nhưng có một nút thắt kỳ lạ trong câu chuyện này: Giá dầu hiện tại vẫn chưa cao tới mức đáng lẽ nó phải thế, nếu nhìn vào sự đứt gãy nguồn cung mang tính lịch sử đang diễn ra.

Những Con Số "Biết Nói" Nhưng Lại Khó Hiểu

Hãy nhìn lại quá khứ để thấy sự bất thường: Năm 2022, khi Nga tấn công Ukraine, thị trường lo ngại mất 3 triệu thùng dầu mỗi ngày (dù thực tế chưa từng xảy ra), nhưng giá dầu đã vọt lên trên 120 USD/thùng và xăng chạm mốc 5 USD/gallon.

Giờ đây, khi Iran đóng cửa Eo biển Hormuz, 14 triệu thùng dầu đã bị "bốc hơi" khỏi thị trường ngay lập tức – đây là sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử nhân loại. Theo dự báo ban đầu của các chuyên gia, giá dầu đáng lẽ phải ở mức 150 USD, thậm chí một số dự báo gay gắt còn cho rằng nó phải vượt ngưỡng 200 USD/thùng. Thế nhưng, thực tế là dầu vẫn đang giao dịch quanh mức 110 USD và xăng tại Mỹ chỉ ở mức 4,39 USD.

Matt Smith, chuyên gia phân tích dầu mỏ hàng đầu tại Kpler, phải thốt lên: "Thật điên rồ, mọi người đều đang vò đầu bứt tai về điều này". Đúng là "Học một đường, làm một nẻo", những kiến thức kinh tế cơ bản về cung và cầu dường như đang bất lực trong việc giải thích nghịch lý này.

Đi Tìm Lời Giải Cho Nút Thắt Nguồn Cung

Tại sao giá dầu lại "lì lợm" không tăng như kỳ vọng? Có ba giả thuyết chính được đưa ra để mổ xẻ vấn đề này:

Tăng sản lượng: Một hy vọng hão huyền. Dù sản lượng tại Mỹ và Mỹ Latinh đã tăng trưởng ở mức lịch sử, nhưng con số đó không thấm vào đâu so với khoản thâm hụt 14 triệu thùng/ngày. Hai quốc gia có khả năng tăng tốc là Ả Rập Xê Út và UAE thì lại bị "bó tay" vì eo biển bị phong tỏa. "Nước xa không cứu được lửa gần", các nhà máy lọc dầu toàn cầu cũng đã hoạt động hết công suất.

Vùng đệm từ kho dự trữ. May mắn thay, trước khi chiến tranh nổ ra, thị trường dầu mỏ đang ở trạng thái dư cung với khoảng 580 triệu thùng được lưu trữ trong các tàu chở dầu và kho bãi. Cùng với việc chính quyền Trump dỡ bỏ trừng phạt dầu mỏ Nga và Iran, cũng như xả kho dự trữ chiến lược, thị trường đã có thêm một khoảng lặng tạm thời. Tuy nhiên, tất cả những nguồn này cũng chỉ lấp được khoảng 8 triệu thùng thâm hụt mỗi ngày.

Sự sụp đổ của lực cầu. Nhu cầu tiêu thụ đã giảm ít nhất 4,3 triệu thùng/ngày. Một phần do người dân thắt chặt chi tiêu, nhưng phần lớn là vì thế giới đang "cạn sạch" dầu để mua. Trung Đông và châu Á đang hết nhiên liệu, châu Âu cảnh báo thiếu xăng máy bay, còn Ấn Độ ghi nhận mức tiêu thụ khí đốt nấu ăn giảm 13%. "Có thực mới vực được đạo", không có hàng để mua thì lấy đâu ra cầu, và khi cầu giảm, giá cũng bị kéo xuống theo.

Hiệu Ứng Trump Và Những Cơn Sóng Ngầm

Ngoài các yếu tố vật lý, tâm lý đầu cơ đóng một vai trò trọng yếu. Khoảng 11% các hợp đồng dầu tương lai được nắm giữ bởi những tay đầu cơ không có ý định nhận dầu thật. Những nhà giao dịch này đang đặt cược rằng Tổng thống Donald Trump sẽ nhanh chóng kết thúc cuộc chiến với Iran.

Bà Helima Croft, cựu nhà phân tích của CIA, nhận định: "Nhà Trắng đã rất thành công trong việc thuyết phục một góc thị trường rằng cuộc chiến sẽ sớm kết thúc". Chính niềm tin này đã kìm hãm giá dầu không bùng nổ theo đúng kịch bản tồi tệ nhất.

Cảnh Báo: "Bình Yên Trước Cơn Bão"

Dù Mỹ hiện đang tỏ ra khá vững vàng trước cú sốc nguồn cung, nhưng "Lội bùn mới biết đường dài", các kho dự trữ vốn đóng vai trò như bộ giảm xóc đang cạn kiệt rất nhanh. Chỉ trong tuần qua, dự trữ dầu thô của Mỹ đã giảm bất ngờ 6,2 triệu thùng.

Các chuyên gia cảnh báo rằng những vùng đệm này chỉ còn chịu đựng được thêm vài tháng nữa trước khi vỡ trận. Giá dầu thô đã bắt đầu tăng trở lại 20% chỉ trong chưa đầy hai tuần. Khi mùa hè đến, áp lực lọc dầu và tình trạng thiếu hụt toàn cầu chắc chắn sẽ đổ bộ vào nước Mỹ. Như chuyên gia Matt Smith đã khẳng định: "Một cuộc khủng hoảng nguồn cung toàn cầu đang đến, và thị trường hiện vẫn chưa phản ánh hết mức độ nghiêm trọng của nó".