USA Bản Hòa Ca Của Súng Đạn: Ai Được, Ai Mất Sau Hai Tháng Cuộc Chiến Mỹ - Iran Bùng Nổ?

[Gibbs]

Lời hứa về một chiến thắng chóng vánh và thực tại sa lầy

"Nói thì dễ, làm mới khó", khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến nhắm vào Iran, ông từng hứa hẹn về một chiến thắng huy hoàng và nhanh chóng. Thậm chí chỉ sau 10 ngày khai hỏa, ông tự tin tuyên bố Hoa Kỳ đã "chiến thắng trên nhiều phương diện". Thế nhưng, "đời không như là mơ", hai tháng trôi qua, dù tiếng súng tạm lắng nhưng dấu chấm hết cho cuộc xung đột vẫn mịt mù tăm tối. Washington hiện vẫn thiếu vắng những lợi ích chiến lược rõ ràng, trong khi một cuộc chiến vốn được kỳ vọng là "có giới hạn" nay lại đang kéo cả thế giới vào một vũng lầy không lối thoát. Theo chuyên gia Melanie Sisson từ Viện Brookings, thực tế không có ai thực sự thắng cuộc, chỉ có những quốc gia ở vị thế ít tệ hơn để chống chọi với các hệ lụy.

Những kẻ bại trận: Nỗi đau thấu trời của dân lành

"Họa vô đơn chí", người chịu thiệt thòi nhất luôn là những người dân vô tội.

Người dân Iran: Họ đang phải chịu cảnh "trong đánh ra, ngoài ép vào". Các cuộc không kích từ Mỹ và Israel đã phá hủy hàng ngàn mục tiêu, cướp đi sinh mạng của hơn 3.600 người, trong đó có hơn 1.700 thường dân. Ở trong nước, chế độ của Lãnh đạo Tối cao Mojtaba Khamenei thực hiện các cuộc đàn áp tàn khốc, thi hành án tử hình hàng trăm người và cắt đứt internet suốt 8 tuần qua.

Người dân Lebanon: "Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết", Lebanon kẹt giữa gọng kìm Hezbollah và Israel. Hơn 2.500 người đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Israel kể từ đầu tháng 3. Khoảng 600.000 người dân miền Nam Lebanon buộc phải rời bỏ nhà cửa và chưa biết ngày về khi nhiều ngôi làng đã bị san phẳng.

Các quốc gia vùng Vịnh: Từng hưởng hàng thập kỷ ổn định, nay các nước như UAE phải hứng chịu nhiều tên lửa và máy bay không người lái từ Iran hơn bất kỳ nơi nào khác. Việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến Iraq, Qatar và Kuwait bị "bóp nghẹt" đường xuất khẩu dầu khí, dẫn đến dự báo kinh tế sẽ sụt giảm nghiêm trọng trong năm nay.

Mỹ và Kinh tế toàn cầu: Cái giá quá đắt cho túi tiền

"Tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống", người Mỹ đang phải gánh chịu hậu quả kinh tế nặng nề. Giá xăng dầu, vé máy bay và hàng loạt dịch vụ tăng vọt do phụ phí nhiên liệu. Lạm phát hàng năm tại Mỹ đã tăng lên 3,3% vào tháng 3, trong khi niềm tin của người tiêu dùng sụt giảm mạnh. Trên quy mô toàn cầu, IMF đã nâng dự báo lạm phát năm nay lên 4,4% và hạ dự báo tăng trưởng kinh tế xuống còn 3,1%. Những quốc gia nghèo nhất ở Châu Á, Châu Phi và Mỹ Latinh bị ảnh hưởng nặng nhất do giá phân bón và lương thực tăng phi mã.

Những "ngư ông đắc lợi" tạm thời: Nga, Trung Quốc và các đại gia dầu mỏ

Dù cả thế giới lao đao, một số thực thể vẫn đang thu về những khoản lợi nhuận khổng lồ.

Các tập đoàn năng lượng: Shell, BP, Exxon và các "ông lớn" khác dự kiến sẽ bỏ túi khoảng 94 tỷ USD lợi nhuận trong năm nay nhờ giá dầu leo thang.

Nga: Doanh thu năng lượng của Điện Kremlin đã tăng gần gấp đôi trong tháng 3, đạt 19 tỷ USD khi giá dầu và phân bón tăng cao. Tuy nhiên, các cuộc tấn công của Ukraine vào các cơ sở lọc dầu của Nga cũng đang hạn chế phần nào lợi thế này.

Trung Quốc: Với kho dự trữ dầu khổng lồ và việc đa dạng hóa nguồn cung, Bắc Kinh vẫn đứng vững trước cú sốc giá dầu. Về ngoại giao, Trung Quốc tận dụng việc Mỹ mất uy tín để tự xây dựng hình ảnh là người bảo vệ hòa bình thế giới.

Các nhà sản xuất vũ khí: Chi tiêu quân sự toàn cầu đã tăng lên mức kỷ lục 2.019 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến sẽ tiếp tục tăng do nhu cầu trang bị vũ khí trước những bất ổn địa chính trị.

Tương lai nào cho những người cầm lái?

"Càng cao danh vọng càng dày gian nan", vị thế của Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu hiện đang rất bấp bênh. Tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã sụt giảm xuống mức chỉ còn 37% khi cử tri bất bình về giá xăng dầu và sự bế tắc của cuộc chiến. Trong khi đó, dù ông Netanyahu tuyên bố đang hợp tác toàn diện với Mỹ để "thay đổi diện mạo Trung Đông", nhưng các cuộc thăm dò cho thấy người dân Israel không tin rằng họ đang chiến thắng. Cuộc chiến cũng đã khiến thế giới lơ là sự ủng hộ dành cho Ukraine, mặc dù Kyiv đang nỗ lực xây dựng các mối quan hệ mới tại vùng Vịnh nhờ công nghệ chống máy bay không người lái.

Cuộc chiến này một lần nữa nhắc nhở chúng ta về câu tục ngữ: "Hòa khí sinh tài", chiến tranh có thể mang lại lợi nhuận cho một nhóm nhỏ nhưng sẽ để lại vết thương sâu sắc cho nhân loại và nền kinh tế toàn cầu.