CHINA BẮC KINH "KHÓA BẦU TRỜI": KHI NHỮNG ĐÔI CÁNH FLYCAM PHẢI XẾP LẠI GIỮA THỜI ĐẠI CÔNG NGHỆ

[Gibbs]

Những kệ hàng trống và nỗi hoài niệm về một thời tự do bay lượn

Dạo bước chân vào cửa hàng flagship của DJI – gã khổng lồ thống trị đế chế drone toàn cầu – ngay giữa lòng thủ đô Bắc Kinh, người ta không khỏi ngỡ ngàng trước một khung cảnh lạ lẫm. Những giá trưng bày vốn là nơi phô diễn các "siêu phẩm" công nghệ bay lượn, giờ đây nằm im lìm, trống trải đến lạnh lùng. Thủ đô của đất nước tỷ dân, nơi vốn được coi là cái nôi và là niềm kiêu hãnh của ngành công nghiệp drone dân dụng, nay bỗng chốc trở thành một vùng "vắng bóng chim sắt".

Người xưa có câu: "Chim có tổ, người có tông" với những người đam mê xê dịch và ghi lại khoảnh khắc từ trên cao tại Bắc Kinh, "tổ" của những chiếc drone giờ đây chỉ còn là những ngăn tủ khóa kín. Kể từ ngày 1 tháng 5 năm 2026, các quy định mới nghiêm ngặt chính thức có hiệu lực, biến việc mua bán, thuê mướn hay cất cánh bất kỳ thiết bị bay không người lái (UAV) nào mà không có sự phê duyệt trở thành điều không thể. Một bước ngoặt đầy kinh ngạc cho một ngành công nghiệp vốn đang ở đỉnh cao vinh quang.

Cuộc chạy đua cuối cùng trước giờ "G"

Trước khi lệnh cấm chính thức gõ cửa, một làn sóng hối hả đã quét qua các cửa hàng điện tử khắp thành phố. Những tín đồ trung thành của DJI đã đổ xô đi mua sắm lần cuối như thể tìm kiếm những mảnh ghép cuối cùng của một giấc mơ sắp tan biến. Cô Zoe Zhao, một cư dân 44 tuổi tại Bắc Kinh, chia sẻ rằng khi cô đến nơi, hầu hết các mẫu mã đã "cháy hàng". Cô chỉ may mắn sở hữu được một chiếc drone cuối cùng nhờ một khách hàng khác đã đặt trước nhưng không thể quay lại thành phố kịp lúc.

Tuy nhiên, việc mua được máy mới chỉ là khởi đầu của một hành trình gian nan. Để được sở hữu "đôi cánh" này, cô Zhao đã phải đăng ký với cảnh sát địa phương, khai báo trên ứng dụng chính thức và hoàn thành một bài kiểm tra nghiêm ngặt kéo dài 30 phút ngay tại nhà. Đúng là "Vạn sự khởi đầu nan", nhưng cái "nan" này lại mang màu sắc của sự kiểm soát chặt chẽ từ phía chính quyền nhằm tăng cường quản lý UAV và bảo vệ an ninh tuyệt đối cho trái tim của đất nước.

An ninh thủ đô: Cái giá của sự bình yên

Quyết định siết chặt quản lý không đơn thuần là một mệnh lệnh hành chính, mà nó phản ánh nỗi lo ngại sâu sắc về an ninh trong một thế giới đầy biến động. Bắc Kinh – trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa nhạy cảm – không cho phép bất kỳ sai sót nào. Sự bùng nổ của drone, từ con số vài trăm ngàn lên đến hơn 3 triệu thiết bị đăng ký trên toàn quốc vào cuối năm 2025, đã tạo ra một áp lực khổng lồ lên hệ thống quản lý không lưu.

Nhìn ra thế giới, những bài học nhãn tiền từ các cuộc xung đột quốc tế, điển hình như chiến sự Nga-Ukraine, đã cho thấy sức mạnh đáng sợ của những chiếc drone dân dụng khi được cải tiến thành vũ khí. Không chỉ là công cụ do thám, chúng có thể trở thành phương tiện gây sát thương tiềm tàng. Vì lẽ đó, nhà chức trách Trung Quốc thà "Phòng bệnh hơn chữa bệnh", chấp nhận cắt bớt sự tự do của drone để đổi lấy sự an toàn tuyệt đối cho các mục tiêu trọng yếu.

"Nội bất xuất, ngoại bất nhập" và nỗi lòng người chơi drone

Quy định mới không chỉ dừng lại ở việc bay, mà còn siết chặt cả việc vận chuyển. Giờ đây, drone và các linh kiện quan trọng không thể được mang vào Bắc Kinh nếu không có giấy phép. Chỉ những chủ sở hữu đã đăng ký và xác minh danh tính với cảnh sát mới được quyền mang theo thiết bị. Thậm chí, việc cất giữ drone tại các kho bãi ở khu vực lõi đô thị cũng bị cấm, và mọi hành vi "hack" hệ thống điều khiển drone đều bị coi là vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Đối với những du khách quốc tế, đây thực sự là một "ma trận" thông tin chưa có lời giải đáp rõ ràng. Liệu họ có được mang drone trong hành lý khi quá cảnh qua Bắc Kinh? Câu hỏi này vẫn đang đợi phản hồi từ Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc. Trong khi đó, những người như Steven Wang, một sinh viên đại học đam mê drone, giờ đây chỉ biết nhìn "những đứa con tinh thần" của mình nằm bám bụi trong tủ. Cậu cho biết việc xin phép bay hiện nay vô cùng khó khăn, thời gian chờ đợi kéo dài và lý do từ chối thì ngày càng mơ hồ. Đúng là "Lực bất tòng tâm", khi đam mê mãnh liệt lại va phải bức tường quy định khô khan.

Nền kinh tế tầm thấp: Giấc mơ có bị cắt cánh?

Trung Quốc từng đặt kỳ vọng rất lớn vào "nền kinh tế tầm thấp" – một lĩnh vực ưu tiên quốc gia bao gồm UAV và xe bay, với dự báo giá trị lên tới 3.500 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 510 tỷ USD) vào năm 2035. Thế nhưng, những quy định khắc nghiệt tại Bắc Kinh đang phủ một bóng đen bất định lên con số hào nhoáng đó.

DJI, vốn chiếm 70% thị phần toàn cầu, nay vừa phải đối mặt với áp lực cấm vận từ Mỹ vì lý do an ninh quốc gia, vừa phải chịu cảnh "bó tay bó chân" ngay tại sân nhà. Từ tháng 7 tới đây, các quy định mới về chứng nhận khả năng bay sẽ áp dụng cho toàn bộ ngành công nghiệp, từ nhà sản xuất đến người vận hành. Đây được coi là sự thay đổi quy định quan trọng nhất kể từ khi ngành này ra đời.

Sự cân bằng mong manh giữa phát triển và quản lý

Giáo sư Huang Lixi từ Đại học Hồng Kông nhận định rằng: "Lệnh cấm ở Bắc Kinh là một biện pháp đơn giản để đảm bảo an toàn, bởi đây không phải là nơi thích hợp để thử nghiệm sự tự do hoàn toàn." Có lẽ, ở những tỉnh thành khác, chính quyền sẽ có cách tiếp cận mềm mỏng hơn để duy trì sự phát triển của công nghệ.

Dẫu biết rằng "Nhập gia tùy tục", và mỗi người dân như cô Zhao đều hiểu tầm quan trọng của việc bảo vệ trung tâm chính trị đất nước, nhưng sự tiếc nuối cho những góc nhìn từ trên cao vẫn hiện hữu. Những đôi cánh drone tại Bắc Kinh có thể đang phải tạm dừng bay, nhưng hy vọng về một sự hài hòa giữa an ninh quốc gia và khát vọng chinh phục bầu trời của con người vẫn sẽ luôn còn đó, chờ ngày được sải cánh trở lại trong một trật tự mới.