Middle East "Project Freedom" Tại Eo Biển Hormuz: Canh Bạc Đầy Rủi Ro Của Donald Trump Và Lời Đáp Trả Đanh Thép Từ Tehran

[Gibbs]

Quyết định mới nhất của Tổng thống Donald Trump về việc triển khai chiến dịch "Project Freedom" (Dự án Tự do) nhằm "dẫn dắt" các tàu buôn băng qua eo biển Hormuz đang đẩy vùng Vịnh vào một tình thế "Ngàn cân treo sợi tóc". Ngay khi mệnh lệnh vừa có hiệu lực, cả thế giới nín thở dõi theo liệu đây là một bước đi chiến lược thông minh hay chỉ là một đòn "rung cây nhát khỉ" đầy mạo hiểm.

Project Freedom: Phô Diễn Sức Mạnh Hay Chỉ Là "Vỏ Quýt Dày"?

Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) đã đưa ra một tuyên bố đầy sức nặng trên mạng xã hội X: Chiến dịch sẽ bao gồm các tàu phá hủy mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay từ đất liền và biển, cùng các nền tảng không người lái đa miền. Tuy nhiên, "Nói thì dễ, làm mới khó". Các chuyên gia quân sự đang đặt ra dấu hỏi lớn về việc những khí tài tối tân này sẽ thực sự hoạt động ra sao để khơi thông dòng chảy thương mại tại eo biển hẹp nhất thế giới này.

Jennifer Parker, một cựu sĩ quan Hải quân Hoàng gia Úc, nhận định rằng mục tiêu của ông Trump không hẳn là bảo vệ trực tiếp từng con tàu theo kiểu "hộ tống gần". Thay vào đó, Mỹ đang cố gắng thay đổi cục diện để các tàu buôn "cảm thấy an toàn" thông qua sự hiện diện áp đảo của không quân và hải quân. Đây là chiến thuật đánh vào tâm lý, nhằm khẳng định rằng bất kỳ hành động nhỏ nào từ các tàu cao tốc của Iran cũng sẽ bị tiêu diệt ngay lập tức từ trên không.

"Đòn Cân Não" Với Tehran: Ai Sẽ Chớp Mắt Trước?

Người xưa có câu: "Chó cậy gần nhà, gà cậy gần chuồng". Tại Hormuz, Iran đang nắm giữ lợi thế sân nhà tuyệt đối. Ngay sau thông báo của Trump, Tehran đã đáp trả không khoan nhượng. Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia Iran, cảnh báo rằng bất kỳ sự can thiệp nào của Mỹ đều vi phạm lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4. Ông thẳng thừng tuyên bố: "Eo biển Hormuz và Vịnh Ba Tư sẽ không được điều hành bởi những bài đăng ảo tưởng của Trump!".

Thực tế, chiến lược của ông Trump đang buộc Iran phải lựa chọn: Hoặc là đứng nhìn Mỹ phô trương thanh thế, hoặc là trực tiếp nổ súng vào tàu chiến Mỹ - một mức độ leo thang mà Tehran vốn dĩ luôn tránh né từ trước đến nay. Tuy nhiên, các chỉ huy quân đội Iran đã thề sẽ tấn công bất kỳ lực lượng "xâm lược" nào dám tiến gần eo biển. Đúng là "Cung tên đã lắp vào dây", chỉ cần một sai lầm nhỏ, ngòi nổ chiến tranh có thể bùng phát bất cứ lúc nào.

Bài Học Lịch Sử Và Thực Tế Cay Đắng Về Nguồn Lực

Nhìn lại lịch sử, Chiến dịch Earnest Will (1987-1988) trong cuộc "Chiến tranh Tàu dầu" từng là hoạt động hộ tống lớn nhất của Mỹ kể từ Thế chiến II. Khi đó, để bảo vệ chỉ vài tàu dầu Kuwait, Mỹ đã phải huy động tới 5 tàu chiến hộ tống cho mỗi đoàn tàu. Còn hiện nay? Tính đến cuối tháng 4/2026, Mỹ chỉ có khoảng 12 tàu phá hủy tại Trung Đông.

"Lực bất tòng tâm", con số này là quá ít để thực hiện các chiến dịch hộ tống truyền thống. Một phần lực lượng phải duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Iran, một phần phải bảo vệ các tàu sân bay. Do đó, Project Freedom có vẻ như chỉ là một nỗ lực duy trì "sự hiện diện" thay vì bảo vệ chặt chẽ từng chuyến hàng. Hơn nữa, với chiều rộng eo biển chỉ khoảng 24 dặm và các luồng lạch hẹp, việc xoay xở của các hạm đội khổng lồ Mỹ trước hàng ngàn chiếc thuyền đánh cá nhỏ (có thể mang mìn hoặc drone) của Iran là cực kỳ khó khăn. "Kiến bò miệng chén", các tàu phá hủy tỷ đô của Mỹ có thể trở thành mục tiêu béo bở cho các loại tên lửa bờ biển di động của Iran.

Giới Vận Tải Biển: "Bên Tám Lạng, Người Nửa Cân"

Dù ông Trump hứa hẹn sẽ dùng "vũ lực" để đáp trả mọi sự can thiệp, giới điều hành vận tải biển vẫn chưa hề yên lòng. Bjørn Højgaard, CEO của Anglo-Eastern, nhận định sắc sảo: "Cần có sự đồng thuận từ cả hai phía để khai thông eo biển, chứ không chỉ từ một phía".

Nỗi lo của các chủ tàu là có cơ sở. Mỹ đang đặt cược rằng lệnh phong tỏa từ ngày 13/4 sẽ làm suy yếu Iran, nhưng lịch sử đã chứng minh các lệnh phong tỏa hiếm khi mang lại kết quả tức thì. Trong khi đó, rủi ro về mìn biển, drone và tên lửa vẫn hiện hữu hàng giờ. Các chuyên gia như Collin Koh từ Singapore đặt câu hỏi: "Liệu bạn có thể tiêu diệt hết hàng ngàn phương tiện nhỏ lẻ để xóa sổ hoàn toàn mối đe dọa?". Câu trả lời có lẽ là không thể.

Chiến dịch "Project Freedom" của Donald Trump giống như một ván bài lật ngửa đầy ngạo nghễ. Ông đang dùng sức mạnh cơ bắp của Hải quân Mỹ để thách thức quyền kiểm soát thực tế của Iran tại eo biển Hormuz. Nhưng như người ta vẫn nói: "Nước xa không cứu được lửa gần", với nguồn lực hạn chế và địa hình hiểm trở, liệu sự hiện diện của Mỹ có đủ để các tàu buôn tự tin căng buồm? Hay đây chỉ là khởi đầu cho một chương mới đẫm máu hơn tại vùng hải lộ huyết mạch của thế giới? Chúng ta hãy cùng chờ xem "ngựa hay mới biết đường dài".