Trung Quốc ra lệnh mới trên toàn quốc để phản kháng cấm vận của Mỹ, đối đầu ngay trước thềm Thượng đỉnh

[Cupcake01]

Trung Quốc đã ra lệnh cho các doanh nghiệp trên toàn quốc phớt lờ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với 5 nhà máy lọc dầu của nước này bị cáo buộc giao dịch nhiên liệu với Iran. Các nhà quan sát nhận định động thái này có thể đánh dấu một giai đoạn mới trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm phản kháng quyền tài phán ngoại lãnh thổ của Mỹ, SCMP đưa tin.

Theo các nhà phân tích, đây là lần đầu tiên một biện pháp được thiết kế nhằm ngăn chặn các hành động từ nước ngoài mà Trung Quốc cho là "không phù hợp" được áp dụng vào thực tế, và có thể gây ra "cơn đau đầu" cho nỗ lực thực thi các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Trung Quốc hành động

Lệnh này được ban hành nhằm đáp trả một loạt biện pháp trừng phạt mà Mỹ áp đặt lên các thực thể và cá nhân mà Washington cho là có liên quan đến hoạt động buôn bán dầu mỏ của Iran.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết trong số các thực thể bị ảnh hưởng có 5 nhà máy lọc dầu của nước này, bao gồm: Nhà máy lọc hóa dầu Hengli và các nhà máy lọc dầu tư nhân là Tập đoàn Hóa dầu Shandong Jincheng, Tập đoàn Hóa chất Hebei Xinhai, Hóa dầu Shouguang Luqing và Hóa chất Shandong Shengxing.

Các nhà máy lọc dầu vốn bị Mỹ trừng phạt vào tháng trước. Một vài cơ sở chế biến tư nhân khác phải đối mặt với lệnh đóng băng tài sản và cấm giao dịch.

Bộ Ngoại giao Mỹ hôm 1/5 khẳng định rằng các lệnh trừng phạt là một phần của "hành động quyết liệt nhằm phá vỡ" hoạt động buôn bán dầu của Iran. Washington khẳng định sẽ buộc Iran và các đối tác phải chịu trách nhiệm chừng nào doanh thu từ dầu mỏ vẫn được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động trong khu vực.

Tuy nhiên, phía Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết vào tối 2/5 rằng họ đã tiến hành một cuộc đánh giá chuyên sâu về các lệnh trừng phạt đối với 5 công ty trên và đưa ra kết luận rằng quyết định của "Mỹ đối với các công ty nêu trên cấu thành hành động áp dụng quyền tài phán ngoại lãnh thổ không phù hợp".

Dấu mốc bước ngoặt

Bộ Thương mại Trung Quốc cấm việc thừa nhận, thực thi và tuân thủ các lệnh trừng phạt nhắm vào 5 công ty trên. "Chính phủ Trung Quốc nhất quán phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương thiếu sự ủy quyền từ Liên Hợp Quốc và thiếu cơ sở trong luật pháp quốc tế", cơ quan này cho biết.

Quyết định này có thể trở thành một dấu mốc bước ngoặt.

Việc kích hoạt "biện pháp ngăn chặn" (vốn được giới thiệu từ năm 2021) cho thấy Bắc Kinh đã hạ thấp ngưỡng triển khai bộ công cụ pháp lý để bảo vệ lợi ích quốc gia. Trước đó, các doanh nghiệp Trung Quốc thường vẫn âm thầm tuân thủ các lệnh trừng phạt để tránh những tác động ngược lên nền kinh tế và duy trì quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ.

Nhân dân Nhật báo đã gọi thông báo này là "một bước đi then chốt trong quá trình chuyển đổi vũ khí pháp lý đối ngoại của Trung Quốc từ dự phòng lý thuyết sang thực tiễn".

Đối đầu trực diện trước thượng đỉnh

Đây được coi là hành động quyết liệt nhất của Bắc Kinh cho đến nay nhằm đối phó với các chiến lược tài chính của Washington, tạo nên một cuộc đối đầu trực diện ngay trước thềm cuộc gặp rất được mong đợi giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng này.

Nó diễn ra trong bối cảnh hệ thống trừng phạt của Mỹ vốn đã căng thẳng, khi Washington vẫn đang do dự về các hạn chế đối với Nga, Venezuela và Iran.

"Xét theo các điều khoản cụ thể, lệnh cấm này chủ yếu nhắm vào các lệnh trừng phạt cụ thể của Mỹ áp đặt lên các công ty Trung Quốc riêng lẻ", Ji Wenhua, giáo sư luật và cố vấn cho Bộ Thương mại Trung Quốc, nhận định trong một bài bình luận trên tờ Kinh tế Nhật báo. "Mục tiêu cốt lõi là vô hiệu hóa tính pháp lý của các lệnh trừng phạt đó trong lãnh thổ Trung Quốc, thay vì đồng thời sử dụng các biện pháp trả đũa hung hăng hơn".

Theo Japan Times, bước đi này đe dọa đẩy lĩnh vực ngân hàng của Trung Quốc vào "tâm điểm" của cuộc cạnh tranh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

"Các nhà máy lọc dầu chủ yếu làm việc với các ngân hàng Trung Quốc chưa bị trừng phạt trực tiếp", nhóm nhà phân tích do Dominic Chiu dẫn đầu đã viết trong một báo cáo, "Nếu Mỹ mở rộng các lệnh trừng phạt thứ cấp sang các tổ chức đó, hoặc các thực thể lớn thuộc sở hữu nhà nước, Bắc Kinh có khả năng sẽ đáp trả bằng các biện pháp phản công mạnh mẽ hơn".

Lệnh cấm này "cho phép các nhà máy lọc dầu tìm kiếm bồi thường tại tòa án Trung Quốc từ các thực thể tuân thủ lệnh trừng phạt của Mỹ, bao gồm cả các chủ thể trong nước, như các ngân hàng, nhà đầu tư và khách hàng hạ nguồn đã ngừng giao dịch, cũng như các công ty nước ngoài có hiện diện tại Trung Quốc", các nhà phân tích của Eurasia nhận định.

"Bằng cách kích hoạt các biện pháp ngăn chặn, lần đầu tiên kể từ khi thông qua quy tắc này năm 2021, Trung Quốc đang chứng minh rằng ngưỡng triển khai bộ công cụ pháp lý và quy định để đối phó với các lệnh trừng phạt của Mỹ đã được hạ thấp", các chuyên gia nhấn mạnh.