Hàng chục nghìn nhân viên Samsung đe dọa sẽ đình công 18 ngày, thiệt hại có thể lên tới 20 tỷ USD

[therealrtz]

Samsung Electronics đang bị cuốn vào một cuộc đối đầu căng thẳng với chính lực lượng lao động của mình về cách chia “chiến lợi phẩm” từ cơn sốt bán dẫn do AI tạo ra. Cụ thể, các công đoàn của Samsung đang đe dọa phát động đình công nếu nhà sản xuất chip này không tăng lương và thưởng cho nhân viên.

Hai công đoàn của Samsung Electronics hiện yêu cầu công ty trích 15% lợi nhuận hoạt động của mỗi bộ phận để chia cho người lao động, đồng thời tăng lương thêm 7%. Nếu các yêu cầu này không được đáp ứng, họ cảnh báo sẽ tiến hành một cuộc đình công kéo dài 18 ngày, bắt đầu từ ngày 21/5.

Điều khiến ban lãnh đạo Samsung Electronics không thể xem nhẹ sức ép từ công đoàn nằm ở quy mô lực lượng phía sau. Hiện số lao động đã gia nhập công đoàn tại Samsung Electronics đã vượt 90.000 người, tương đương hơn 70% lực lượng lao động của hãng tại Hàn Quốc, biến đây thành một khối lao động có tiếng nói cực lớn trong nội bộ tập đoàn.

Riêng National Samsung Electronics Union (NSEU), công đoàn lớn nhất được ước tính có khoảng 30.000 - 36.000 thành viên, đủ sức tạo ra tác động đáng kể lên các hoạt động vận hành nếu phát động đình công trên diện rộng.

Cuộc tranh chấp nổ ra đúng vào thời điểm nhu cầu chip bán dẫn tăng vọt trên toàn cầu, đặc biệt là dòng chip bộ nhớ băng thông cao (HBM) tiên tiến, loại linh kiện do Samsung Electronics cùng một số hãng khác sản xuất vốn đang trở thành “nhiên liệu” không thể thiếu cho các công ty AI vận hành trung tâm dữ liệu.

Hôm thứ tư, vốn hóa thị trường của Samsung Electronics đã vượt mốc 1.000 tỷ USD sau khi cổ phiếu tăng hơn 14%, lên mức cao nhất lịch sử. Lợi nhuận ròng quý I của công ty cũng tăng vọt lên mức kỷ lục 47.200 tỷ won (32,6 tỷ USD), cao gần gấp 6 lần cùng kỳ năm trước. Gần như toàn bộ phần lợi nhuận khổng lồ đó đến từ mảng bán dẫn.

Và giờ đây, người lao động tại Samsung Electronics muốn có phần của mình.

Tháng trước, 40.000 nhân viên đã tập trung biểu tình bên ngoài khu tổ hợp sản xuất của Samsung Electronics tại Pyeongtaek, cách Seoul khoảng 70 km về phía nam.

Nếu việc đình công thực sự xảy ra, tác động có thể lan rộng ra toàn cầu trong bối cảnh nguồn cung chip nhớ vốn đã căng thẳng. Làn sóng các công ty AI ký hợp đồng dài hạn với các hãng chip đã đẩy giá bán dẫn tăng mạnh, kéo theo áp lực chi phí lên những khách hàng khác, bao gồm cả các nhà sản xuất điện tử tiêu dùng.

Giới quan sát trong ngành cảnh báo rằng nếu xảy ra một cuộc đình công toàn diện, thiệt hại có thể lên tới 30.000 tỷ won (khoảng 20 tỷ USD), dù quy mô tác động thực tế sẽ còn phụ thuộc vào phạm vi và thời gian ngừng việc.

Trong tuyên bố phát đi hôm thứ ba, nhóm cổ đông Samsung thì cho biết họ sẽ yêu cầu bồi thường thiệt hại từ toàn bộ thành viên công đoàn nếu một cuộc đình công bị coi là bất hợp pháp gây tổn thất cho những tài sản trọng yếu của Samsung Electronics.

Nhóm này nhấn mạnh: “Các dây chuyền sản xuất bán dẫn của Samsung là những cơ sở siêu chính xác, buộc phải vận hành liên tục 24 giờ mỗi ngày, 365 ngày mỗi năm. Chỉ cần một sự gián đoạn nhỏ cũng có thể buộc công ty phải loại bỏ hàng chục nghìn wafer, kéo theo chi phí phục hồi khổng lồ”.

Lý do là bởi Samsung Electronics hiện đang cố gắng xây dựng mảng sản xuất chip theo hợp đồng (foundry) và muốn khẳng định vị thế là nhà cung ứng đáng tin cậy cho dòng chip HBM4 của Nvidia. Một cú vấp trong chuỗi cung ứng lúc này có thể làm lung lay niềm tin của khách hàng chiến lược.

Không chỉ riêng Samsung Electronics bị ảnh hưởng. Khoảng 1.700 doanh nghiệp nhỏ hơn trong chuỗi cung ứng của hãng cũng sẽ chịu hiệu ứng domino. Theo ước tính của Bank of Korea, khoảng một nửa mức tăng trưởng GDP quý I của Hàn Quốc (1,7%) đến từ ngành sản xuất chip. Riêng Samsung Electronics và đối thủ SK Hynix cộng lại chiếm hơn 40% giá trị chỉ số KOSPI Index.

Hiện ban lãnh đạo và công đoàn đã tiến rất gần tới thỏa thuận về mức thưởng. Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Samsung Electronics đã đề xuất phân bổ khoảng 13% lợi nhuận hoạt động cho người lao động.

Nhưng nút thắt lớn nhất không nằm ở tỷ lệ thưởng, mà ở việc khoản thưởng đó có được ghi thành quy chế chính thức và trả đều đặn hằng năm hay không.

Woo Ha-kyung, quyền Chủ tịch Công đoàn Quốc gia Samsung Electronics cho biết đàm phán đổ vỡ vì phía ban lãnh đạo chỉ đưa ra một đề nghị mang tính một lần, thay vì đưa thưởng thành điều khoản cố định trong hợp đồng như công đoàn mong muốn.

Phía Samsung Electronics cho biết họ sẽ “tiếp tục nỗ lực để đạt được thỏa thuận với công đoàn”.

“ONE SAMSUNG”

Điều đáng nói là tình cảnh của Samsung Electronics hoàn toàn trái ngược với SK Hynix, doanh nghiệp hưởng lợi lớn còn lại từ cơn sốt AI tại Hàn Quốc. SK Hynix đã đồng ý trích 10% lợi nhuận hoạt động cho người lao động trong suốt 10 năm tới.

Và khoản thưởng đó có thể cực kỳ hậu hĩnh.

Công ty chứng khoán Meritz Securities dự báo SK Hynix sẽ tạo ra 250.000 tỷ won lợi nhuận hoạt động trong năm nay. Nếu 1/10 số tiền này được chia cho 35.000 nhân viên, bình quân mỗi người có thể nhận khoảng 700 triệu won (xấp xỉ 475.000 USD).

Park Jun-young, cựu nhân viên bán dẫn của Samsung Electronics cho biết: “Một nhân viên cấp trung ở Samsung có thể kiếm khoảng 90 triệu won/năm và nhận thêm 45 triệu won tiền thưởng, nhưng ở Hynix, tiền thưởng có thể lên tới 250 triệu hoặc 300 triệu won. Đó là một khoảng cách cực lớn”.

Một nhân viên Samsung Electronics cho biết sẽ tham gia đình công chia sẻ rằng khi gia nhập công ty, họ từng hy vọng “chế độ đãi ngộ dành cho những người tốt nghiệp các trường kỹ thuật hàng đầu đất nước sẽ tốt hơn và công ty sẽ chủ động giữ đúng giá trị ‘coi trọng nhân tài là trên hết’”.

Nhưng người này nói thêm: “Dựa trên những gì tôi chứng kiến kể từ khi vào công ty, tôi tin đã đến lúc phải hành động”.

Ngoài lương thưởng, một vấn đề nan giải khác nằm ở chính cấu trúc doanh nghiệp của Samsung Electronics.

Khác với SK Hynix, doanh nghiệp thuần bán dẫn, Samsung Electronics còn sản xuất thiết bị gia dụng, TV và smartphone; những mảng đang ngày càng chịu sức ép vì giá chip tăng vọt. Nghịch lý là chính thứ đang làm giàu cho bộ phận bán dẫn lại đang làm khó các mảng kinh doanh còn lại trong tập đoàn.

Công ty từ lâu theo đuổi triết lý “One Samsung”, tức là các bộ phận phải phối hợp thay vì cạnh tranh nội bộ. Nhưng triết lý này có thể bị phá vỡ nếu riêng nhân sự mảng bán dẫn, bộ phận đang tạo ra phần lớn lợi nhuận tập đoàn được hưởng cơ chế thưởng cao hơn, cố định theo công thức.

Thực tế, một công đoàn nhỏ hơn, với thành viên chủ yếu đến từ bộ phận smartphone, TV và thiết bị gia dụng đã rút khỏi kế hoạch đình công chung vào thứ hai.

Kwon Seok-joon nhận xét: “Nếu bộ phận bán dẫn được hưởng 15% lợi nhuận hoạt động, phép toán chênh lệch nội bộ sẽ trở nên rất khó chấp nhận”.

Về dài hạn, ông cho rằng Samsung Electronics có thể buộc phải chọn một trong hai con đường: Hoặc tách mảng bán dẫn ra theo một hình thức nào đó, hoặc biến bộ phận này thành một “công ty bán tự trị bên trong tập đoàn”, với cơ chế lương thưởng và khuyến khích riêng.

Nói cách khác, cơn sốt AI không chỉ tạo ra những người thắng lớn mà còn đang làm lộ ra những vết nứt sâu nhất bên trong các đế chế công nghệ lớn nhất châu Á.

Theo: Financial Times, Koreaherald