Ukraine vật lộn với "thảm họa" khổng lồ: 2 triệu người trốn quân dịch, đào ngũ ồ ạt, nạn "bắt lính" gây ám ảnh

[therealrtz]

Ukraine đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân lực nghiêm trọng trong quân đội, với khoảng 2 triệu người trốn nghĩa vụ, 290.000 vụ đào ngũ. Các cáo buộc về hối lộ để né nghĩa vụ, phân biệt đối xử, nạn "bắt lính" đã làm xói mòn niềm tin của một bộ phận người dân Ukraine vào hệ thống huy động, tờ Independent cho biết.

Ukraine đối mặt làn sóng trốn nghĩa vụ chưa từng có

Ukraine đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng nhập ngũ lớn, trong bối cảnh Tổng thống Volodymyr Zelensky cảnh báo rằng, cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông sẽ cản trở các nỗ lực của nước này để chiến đấu chống lại lực lượng Nga, tờ Independent của Anh cho biết.

Theo số liệu được Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, Mykhailo Fedorov công bố mới đây, nước này ghi nhận khoảng 2 triệu người trốn nghĩa vụ quân sự. Trong khi đó, Văn phòng Công tố Ukraine cho biết, khoảng 290.000 vụ án liên quan đến việc rời bỏ vị trí quân sự đã được mở, phản ánh hàng trăm nghìn trường hợp đào ngũ (AWOL).

Nhưng con số vốn chưa dừng và vẫn đang tiếp tục gia tăng cho thấy mức độ căng thẳng đáng kể trong hệ thống huy động quân sự, trong bối cảnh chiến tranh đã kéo dài hơn 4 năm.

Một số báo cáo điều tra và tổng hợp dữ liệu chiến tranh từ Reuters và BBC News cũng ghi nhận xu hướng gia tăng các vụ trốn nghĩa vụ và đào ngũ kể từ năm 2022, đặc biệt trong giai đoạn chiến tranh chuyển sang trạng thái tiêu hao kéo dài. Tình trạng đào ngũ tại Ukraine đã tăng mạnh theo từng năm của cuộc chiến, đặc biệt trong giai đoạn 2023-2025.

Tình trạng này phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với quân đội Ukraine trong việc duy trì kỷ luật và quân số để giữ vững tiền tuyến trước các đợt tấn công của Nga, vừa phải đối mặt với làn sóng né tránh nghĩa vụ quân sự trong nước giữa lúc chính quyền Trump được cho là đã chuyển trọng tâm chính sách từ Ukraine sang căng thẳng với Iran.

The Independent đã trao đổi với người dân, binh lính và quan chức Ukraine về thực tế tình hình.
Vì sao tình trạng trốn nghĩa vụ, đào ngũ lan rộng ở Ukraine?

Tình trạng trốn nghĩa vụ và đào ngũ tại Ukraine đang lan rộng trong bối cảnh chiến tranh đã kéo dài hơn 4 năm, với ngày càng nhiều bằng chứng xuất hiện trên mạng xã hội và từ thực địa. Một số binh sĩ đã đăng video ghi lại hành trình trốn nghĩa vụ hoặc rời bỏ đơn vị, băng qua dãy Carpath sang các nước láng giềng để tìm nơi lưu vong - một tuyến đường được cho là ngày càng phổ biến kể từ năm 2023.

Một số binh sĩ đã đăng video ghi lại hành trình trốn nghĩa vụ hoặc rời bỏ đơn vị, băng qua dãy Carpath sang các nước láng giềng để tìm nơi lưu vong - một tuyến đường được cho là ngày càng phổ biến kể từ năm 2023, theo tờ Independent. Lực lượng biên phòng Ukraine đã nhiều lần ghi nhận các vụ vượt biên trái phép liên quan đến nam giới trong độ tuổi nhập ngũ, dù chính quyền đã áp đặt các biện pháp kiểm soát biên giới nghiêm ngặt.

Các báo cáo chiến trường cho thấy, tỷ lệ sống sót ở tiền tuyến có xu hướng giảm khi chiến tranh chuyển sang giai đoạn tiêu hao kéo dài, với các trận đánh kéo dài, pháo kích liên tục và điều kiện chiến đấu khắc nghiệt. Dù Ukraine khẳng định tỷ lệ tiêu diệt có lợi thế so với Nga, nhiều binh sĩ cho rằng cơ hội sống sót sau thời gian dài ở tiền tuyến là rất thấp, góp phần làm gia tăng tâm lý né tránh nghĩa vụ.
ADVERTISEMENT
VN Content 2VN Content 2

Các chuyên gia từ Chatham House cũng nhấn mạnh, trong các cuộc xung đột kéo dài, hiện tượng trốn nghĩa vụ thường gia tăng khi: chiến tranh chuyển sang tiêu hao; thời gian phục vụ không rõ ràng; tỷ lệ thương vong cao; niềm tin vào hệ thống suy giảm.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện của những người trốn nghĩa vụ phản ánh rõ hơn những mâu thuẫn xã hội đang gia tăng. Một người đàn ông tên “Denys”, 37 tuổi, đang trốn nghĩa vụ chia sẻ với Independent rằng: “Lúc đầu chiến tranh, tôi tự đến văn phòng tuyển quân. Ai cũng đi lúc đó và nói ‘Hãy nhận chúng tôi’. Tôi cũng vậy. Nhưng họ bảo tôi: ‘Chưa cần anh, về nhà đi, chúng tôi sẽ gọi sau".

"Sau đó tôi thấy tất cả những gì đã xảy ra - sự bất công, nhiều người hối lộ để thoát nghĩa vụ trong khi nhiều người khác bị tống lên xe dù bị bệnh, ốm yếu", anh Denys nói thêm.

Theo các cuộc điều tra được trích dẫn bởi Independent và một số cơ quan báo chí Ukraine, các cáo buộc về hối lộ để né nghĩa vụ, ưu tiên không minh bạch trong tuyển quân, hiện tượng bị gọi là “busification” – nạn đột ngột bắt người trên đường phố đưa lên xe đi nhập ngũ, bao gồm cả người không đủ điều kiện sức khỏe đã làm xói mòn niềm tin của một bộ phận người dân vào hệ thống huy động.

Hai năm trước tại Sloviansk, một sĩ quan cấp thiếu tá của Ukraine đã tiết lộ chấn động rằng, chỉ huy của ông đã nhận hối lộ để cho binh sĩ nghỉ phép, bán suất tránh phải ra tuyến đầu và bán cả lương thực của binh sĩ đào ngũ.

Hãng tin Reuters ngày 4/5 đưa tin, nhà chức trách Ukraine vừa tiến hành hàng chục cuộc đột kích, khám xét tại 16 khu vực trên toàn quốc nhằm vào các quan chức tuyển quân đương nhiệm và đã nghỉ hưu, liên quan đến các cáo buộc tham nhũng, cảnh sát cho biết hôm thứ Hai.

Cảnh sát Quốc gia Ukraine cho biết đã thu giữ tiền mặt, ô tô, xe máy và đưa ra hơn 150 cáo buộc liên quan đến các cuộc đột kích, khám xét.

Trong một tuyên bố, cơ quan này nhấn mạnh: “Các chiến dịch này không chỉ nhằm phanh phui những vụ tham nhũng riêng lẻ mà còn hướng tới việc làm sạch mang tính h thống các hành vi lạm dụng trong lĩnh vực tuyển quân”.

Tờ Fair Planet dẫn một báo cáo quốc tế cho biết, hơn 450 cán bộ tuyển quân Ukraine từng bị điều chuyển do liên quan đến các cáo buộc lạm quyền hoặc sai phạm.

“Hiện tại tôi phải chăm sóc cha bị bệnh. Nếu tôi mất tay hoặc chân, tôi sẽ không thể giúp ai nữa. Nhưng nếu lực lượng Nga quay lại gần Kiev và mọi người đều phải ra trận - tôi cũng sẽ đi", anh Denys nhấn mạnh.

Chia sẻ của anh Denys phản ánh một thực tế phức tạp: ngay cả những người né tránh nghĩa vụ cũng không hoàn toàn từ chối chiến đấu, mà đang cân nhắc giữa trách nhiệm cá nhân, gia đình và mức độ đe dọa trực tiếp từ chiến tranh.
Tình trạng kiệt sức ở tiền tuyến Ukraine
Binh lính Ukraine đã phải chống chọi với các cuộc tấn công ngày càng dữ dội từ Nga trong suốt mùa đông lạnh giá và đầu mùa xuân. Ảnh Reuters

Ở tiền tuyến, các binh sĩ trong đơn vị trinh sát nói với Independent rằng họ kiệt sức nhưng cũng biết mình còn quá “hữu ích” nên không thể được luân chuyển khỏi vị trí chiến đấu.

Gần chiến trường Zaporizhzhia, một phi công drone nói, anh đã chiến đấu liên tục trong vai trò là lính bộ binh suốt 3 năm trước khi được huyển sang vận hành drone.

Ông Oleksandr Merezkho, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Ukraine, tuyên bố: “Mọi người coi việc nhập ngũ như một vé một chiều vì họ không thấy có luân chuyển”.

“Nếu họ biết họ chỉ phải chiến đấu 1 năm rồi được nghỉ, họ sẽ sẵn sàng hơn để gia nhập quân đội hơn", ông nói thêm.

Theo ông Merezkho, nếu nhìn vào số lượng nam giới, Ukraine có đủ nguồn lực để chiến đấu 10 năm hoặc hơn. Nhưng vấn đề chính là Ukraine chưa quản lý nguồn lực và tạo động lực tâm lý đủ tốt để khuyến kích binh sĩ ra trận.

"Người ta thấy binh lính trốn nghĩa vụ, người ta cũng sẽ không muốn ra trận", ông Merezkho nhấn mạnh.

Ukraine ban đầu dựa vào lực lượng tình nguyện lớn để chống lại lực lượng Nga và tránh gọi nhập ngũ thanh niên. Khi áp dụng nghĩa vụ quân sự, chỉ áp dụng với nam trên 30 tuổi, và độ tuổi nghĩa vụ hiện vẫn từ 25 trở lên.

Ngoài ra, nam giới từ 18-24 tuổi đã được phép rời khỏi đất nước từ năm ngoái, và hàng trăm nghìn người đã rời đi.

Chính quyền Tổng thống Zelensky nhấn mạnh rằng người trẻ là tương lai đất nước nên được bảo vệ khỏi chiến tranh khốc liệt.

Một chương trình tuyển quân với ưu đãi lớn đã thất bại sau khi báo chí địa phương đưa tin về tỷ lệ thương vong cao.

Chỉ huy Yevhen Karas của đơn vị drone Raid Regiment nói: “Không có cuộc chiến lớn nào thắng được chỉ nhờ lực lượng tình nguyện".