USA Bóng ma rạn nứt và nỗ lực hàn gắn: Marco Rubio diện kiến Giáo hoàng giữa tâm bão chỉ trích

[Gibbs]

Trong dòng chảy của lịch sử ngoại giao, hiếm có khi nào mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Tòa thánh Vatican lại rơi vào tình cảnh "Cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt" như giai đoạn hiện nay. Giữa lúc không khí chính trị tại Washington đang hầm hập sức nóng từ những tuyên bố đanh thép của Tổng thống Donald Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio đã có chuyến công du tới Rome để diện kiến Giáo hoàng Leo XIV vào ngày thứ Năm vừa qua. Đây không chỉ là một cuộc gặp gỡ thường niên, mà còn là nỗ lực nhằm hạ nhiệt những cái đầu nóng, khi mà "Lời nói đao binh" từ Nhà Trắng đang nhắm thẳng vào vị Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử 2.000 năm của Giáo hội Công giáo.

Cuộc đối thoại trong cung điện Tông Tòa: Hòa bình và Nhân phẩm

Dưới những mái vòm cổ kính của cung điện Tông Tòa – nơi ở chính thức của Giáo hoàng, ông Marco Rubio đã dành hơn hai giờ đồng hồ để thảo luận về những vấn đề sống còn của thế giới. Theo báo cáo từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, cuộc gặp tập trung vào tình hình Trung Đông và các chủ đề cùng quan tâm tại Tây bán cầu. Dù thông cáo báo chí nhấn mạnh vào "mối quan hệ bền chặt và cam kết chung về hòa bình", nhưng ai cũng hiểu rằng ẩn sau những lời lẽ hoa mỹ ấy là một thực tế đầy gai góc. Ngoại trưởng Rubio, một tín hữu Công giáo sùng đạo, đã phải đóng vai trò là chiếc cầu nối giữa một chính quyền đang thực hiện các cuộc trấn áp nhập cư quyết liệt và một vị Giáo hoàng luôn lên tiếng bảo vệ người tị nạn – hai thái cực đối lập như "Nước với Lửa".

Bóng đen từ những chỉ trích của Tổng thống Donald Trump

Chuyến đi này diễn ra ngay sau khi Tổng thống Trump tung ra những lời công kích chưa từng có nhắm vào Giáo hoàng Leo XIV. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump không ngần ngại gọi vị đứng đầu Tòa thánh là "yếu kém về tội phạm và tồi tệ về chính sách đối ngoại", đồng thời khuyên Giáo hoàng nên "ngừng phục vụ phe cánh tả cực đoan". Những va chạm này bắt nguồn từ việc Giáo hoàng công khai phản đối chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran. Người xưa có câu: "Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói", nhưng những phát ngôn trực diện của ông Trump đã khiến quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương bị thử thách nghiêm trọng. Thậm chí, việc Tổng thống cáo buộc Giáo hoàng "vui mừng" khi Iran có vũ khí hạt nhân đã vấp phải sự phản ứng gay gắt từ giới ngoại giao Ý, gọi đó là những đòn tấn công không thể chấp nhận được.

Nghệ thuật ngoại giao thầm lặng và bài toán Cuba

Trước khi đáp máy bay xuống Rome vào đúng đêm trước lễ kỷ niệm một năm ngày đăng quang của Giáo hoàng Leo XIV, ông Rubio khẳng định đây là một cuộc tiếp xúc bình thường. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định đây là nỗ lực "Lấy nhu thắng cương", nhằm quay trở lại lối ngoại giao thầm lặng mà Vatican vốn ưa thích. Một trong những trọng tâm của cuộc gặp là vấn đề Cuba – nơi Giáo hội Công giáo đóng vai trò trung gian phân phối viện trợ nhân đạo hàng triệu USD từ Mỹ. Ông Rubio cũng đã gặp Hồng y Pietro Parolin và Ngoại trưởng Vatican Paul R. Gallagher để tái khẳng định nỗ lực vì hòa bình tại các điểm nóng như Lebanon, Iran và châu Phi. "Một điều nhịn là chín điều lành", cuộc gặp này được kỳ vọng sẽ làm dịu đi những lời lẽ gay gắt giữa hai bên trong suốt thời gian qua.

"Sự thật" và Sứ mệnh của Giáo hội

Đáp lại những đòn tấn công từ Nhà Trắng, Giáo hoàng Leo XIV bình thản khẳng định ông không hề sợ hãi và sẵn sàng đón nhận những chỉ trích, miễn là chúng dựa trên "sự thật". Ngài nhấn mạnh sứ mệnh của Giáo hội là rao giảng Tin Mừng và hòa bình, chứ không phải tranh luận chính trị. "Vàng thật không sợ lửa", lập trường chống vũ khí hạt nhân của Vatican là nhất quán qua nhiều thập kỷ, bác bỏ hoàn toàn những cáo buộc vô căn cứ. Trong bối cảnh kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang cận kề, Vatican cũng đã khéo léo thông báo sẽ không có chuyến thăm giáo hoàng nào tới Hoa Kỳ trong năm 2026 để tránh bị cuốn vào vòng xoáy chính trị nội bộ.

Chuyến công du của Marco Rubio liệu có thể là "Gió mát đêm hè" làm dịu đi những căng thẳng leo thang? Dù kết quả cụ thể chưa được công bố, nhưng việc một quan chức cấp cao của chính quyền diện kiến Giáo hoàng sau gần một năm xa cách đã là một tín hiệu đáng mừng. Trong chính trị cũng như trong cuộc sống, "Muốn sang thì bắc cầu kiều", và Marco Rubio đang nỗ lực bắc lại cây cầu ngoại giao đang rạn nứt, vì lợi ích chung của hòa bình và nhân đạo trên toàn thế giới.