Ông Trump có thể tự ý rút quân Mỹ khỏi Đức?

[Romano]

Dù nắm quyền Tổng tư lệnh, ông Trump vẫn vấp phải "bức tường" pháp lý và tài chính từ Quốc hội khi muốn thu hẹp hiện diện quân sự tại châu Âu giữa lúc chiến sự Iran đang leo thang.Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ rút 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức, trong bối cảnh bất đồng giữa chính quyền Cộng hòa của ông với các đồng minh NATO và nhiều đối tác châu Âu ngày càng sâu sắc liên quan đến cuộc chiến Iran.

Song, khi những rạn nứt xuyên Đại Tây Dương ngày càng rõ nét, câu hỏi đặt ra là liệu người đứng đầu Nhà Trắng có toàn quyền quyết định việc thu hẹp sự hiện diện quân sự kéo dài hàng thập kỷ của Mỹ tại quốc gia đầu tàu châu Âu này?

Toan tính của ông Trump và "ngòi nổ" từ Berlin
Ngày 1/5, Bộ Chiến tranh Mỹ công bố kế hoạch rút quân. Một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc nói với Reuters rằng ông Trump phản ứng trước phát biểu của Thủ tướng Đức Friedrich Merz, khi nhà lãnh đạo này cho rằng Iran đang khiến Mỹ “mất mặt” trong cuộc chiến kéo dài hai tháng và ông không thấy Washington có chiến lược rút lui rõ ràng.

Lầu Năm Góc cho biết việc rút quân dự kiến hoàn tất trong vòng 6-12 tháng. Hiện Đức là nơi đồn trú của khoảng 35.000 binh sĩ Mỹ tại ngũ - nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác ở châu Âu.

Theo quan chức trên, việc cắt giảm lực lượng sẽ đưa số quân Mỹ tại châu Âu trở về mức trước năm 2022, thời điểm Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine khiến chính quyền Tổng thống Joe Biden khi đó tăng cường hiện diện quân sự ở khu vực. Ông Biden cũng là mục tiêu công kích thường xuyên của ông Trump.

Rào cản pháp lý: Quyền lực Tổng thống vs. "Ví tiền" của Quốc hội
Với tư cách tổng tư lệnh quân đội, Tổng thống Mỹ có quyền lực rất lớn đối với lực lượng vũ trang. Tuy nhiên, Quốc hội mới là cơ quan kiểm soát ngân sách quốc phòng và có thể tự đặt ra các ưu tiên chiến lược.

Lo ngại trước những chỉ trích của ông Trump nhằm vào NATO, các nghị sĩ của cả hai đảng năm ngoái đã thông qua một điều khoản trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng Quốc gia (NDAA), quy định quân số Mỹ tại châu Âu không được giảm xuống dưới 76.000 người. Ông Trump đã ký ban hành đạo luật này vào tháng 12.

Dù vậy, chính quyền vẫn có “khoảng trống linh hoạt”. Điều khoản trong NDAA cho phép tổng thống cắt giảm quân số xuống dưới mốc 76.000 nếu ông chứng minh đã tham vấn các đồng minh NATO và cung cấp đánh giá độc lập về tác động của quyết định này đối với an ninh Mỹ, liên minh NATO cũng như khả năng răn đe Nga.

“Trong quy định này có rất nhiều dư địa linh hoạt. Chính quyền Trump hoàn toàn có thể điều chuyển lực lượng trong phạm vi các giới hạn đó”, ông Scott Anderson, chuyên gia cao cấp về quản trị tại Viện Brookings, nhận định.Cuối năm ngoái, Mỹ có khoảng 85.000 binh sĩ tại châu Âu, đồng nghĩa ông Trump có thể rút tối đa khoảng 9.000 quân trước khi chạm ngưỡng 76.000 người theo luật định.

Các nghị sĩ Dân chủ phản đối mạnh mẽ kế hoạch rút quân. Hạ nghị sĩ Adam Smith, thành viên Dân chủ cấp cao nhất tại Ủy ban Quân vụ Hạ viện, cho rằng quyết định này “không dựa trên bất kỳ chính sách, chiến lược hay phân tích an ninh quốc gia mạch lạc nào”, đồng thời cảnh báo động thái này sẽ tiếp thêm lợi thế cho Nga.

Một số thành viên Cộng hòa cũng bày tỏ quan ngại. Thượng nghị sĩ Roger Wicker và Hạ nghị sĩ Mike Rogers, hai nghị sĩ đứng đầu các ủy ban giám sát quân đội cho biết họ “rất lo ngại” và cho rằng lực lượng Mỹ nên được triển khai sâu hơn về phía Đông châu Âu thay vì rút khỏi lục địa này.

“Việc cắt giảm hiện diện quân sự tiền phương của Mỹ tại châu Âu quá sớm có nguy cơ làm suy yếu năng lực răn đe và gửi đi tín hiệu sai lầm tới Tổng thống Nga Vladimir Putin”, hai nghị sĩ nêu trong tuyên bố chung.

Quốc hội cũng nắm trong tay đòn bẩy đáng kể. Ông Trump công bố kế hoạch rút quân không lâu sau khi chính quyền đề nghị Quốc hội phê duyệt mức tăng mạnh ngân sách quốc phòng, từ khoảng 1.000 tỷ USD năm nay lên 1.500 tỷ USD.

Ngoài ra, Lầu Năm Góc được cho là sắp đề nghị Quốc hội cấp thêm từ 80-200 tỷ USD để chi trả cho cuộc chiến Iran mà ông Trump phát động cùng Israel hôm 28/2.

“Việc khiến Quốc hội tức giận, đặc biệt là các ủy ban quân vụ ở cả hai viện, chắc chắn không phải con đường giúp chính quyền đạt được những gì họ muốn về quốc phòng”, bà Kristine Berzina, chuyên gia cao cấp tại Quỹ German Marshall, nhận định.

“Quốc hội đã nói rất rõ rằng đây là ưu tiên mang tính lưỡng đảng”, bà nhấn mạnh.

Đây mới chỉ là sự khởi đầu?
Ông Trump từ lâu đã chỉ trích các đồng minh châu Âu vì cho rằng họ phụ thuộc quá nhiều vào ngân sách quốc phòng của Mỹ thay vì tự tăng cường năng lực quân sự. Trớ trêu thay, Đức lại là một trong những quốc gia gia tăng chi tiêu quốc phòng mạnh nhất thời gian gần đây.

Năm 2020, vào cuối nhiệm kỳ đầu tiên, chính quyền Trump từng tuyên bố sẽ rút khoảng 12.000 trong tổng số 36.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại Đức, sau thời gian dài căng thẳng với Berlin liên quan tới vấn đề chi tiêu quân sự.

Tuy nhiên, ông Trump thất bại trong cuộc bầu cử năm đó và kế hoạch chưa bao giờ được triển khai.

Lần này, ông Trump vẫn còn gần ba năm tại Nhà Trắng và đã phát tín hiệu rằng những đợt rút quân tiếp theo khỏi châu Âu hoàn toàn có thể xảy ra.

Khi được hỏi về khả năng rút quân khỏi Italy và Tây Ban Nha - hai đồng minh khác vốn không mấy mặn mà với cuộc chiến tại Iran - ông Trump chỉ đáp ngắn gọn: "Có thể lắm chứ".