Giằng co ở Trung Đông: Mỹ sẽ nhượng bộ Iran?

[vuitoichat]

Theo như chính quyền Tehran muốn tận dụng đàm phán để giành thêm lợi thế sau chiến sự, trong khi đó có nhiều chuyên gia cho rằng Mỹ khó đạt mục tiêu tại Iran trong lúc này không còn nắm ưu thế tuyệt đối như kỳ vọng ban đầu, còn Tehran cũng không muốn quay về nguyên trạng trước chiến sự nếu chưa đạt thêm lợi ích chiến lược.

Theo Al Jazeera, sau hơn hai tháng giao tranh căng thẳng, cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang dần chuyển từ chiến trường sang bàn đàm phán.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia quốc tế, Washington lúc này không còn nắm ưu thế tuyệt đối như kỳ vọng ban đầu, còn Tehran cũng không muốn quay về nguyên trạng trước chiến sự nếu chưa đạt thêm lợi ích chiến lược.

Nhà kinh tế học Jeffrey Sachs cùng chuyên gia Sybil Fares cho rằng cuộc chiến mà Mỹ - Israel phát động nhằm vào Iran từ cuối tháng 2 nhiều khả năng sẽ khép lại bằng một sự rút lui của Washington.

Không khí căng thẳng hiện diện trên đường phố Tehran khi quan hệ Mỹ - Iran tiếp tục ở trạng thái đối đầu sau nhiều tháng xung đột. Ảnh: Al Jazeera

Kế hoạch ban đầu của Mỹ - Israel là tung đòn tấn công phủ đầu nhằm làm tê liệt bộ máy lãnh đạo Iran, phá hủy chương trình hạt nhân cũng như năng lực của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Mục tiêu xa hơn là tạo điều kiện cho một chính quyền thân phương Tây xuất hiện tại Tehran.

Tuy nhiên, kịch bản này đã không diễn ra như tính toán. Chính quyền Iran không sụp đổ, trong khi bộ máy quân sự và an ninh nước này lại siết chặt hơn sau các đợt không kích.

Các chuyên gia cho rằng Washington đã đánh giá thấp khả năng chống chịu của Tehran. Iran không chỉ sở hữu nền công nghiệp quốc phòng nội địa phát triển mà còn có lợi thế lớn về tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái và mạng lưới phòng thủ quanh eo biển Hormuz.

Một trong những yếu tố khiến Mỹ gặp khó là bài toán chi phí quân sự. Các loại UAV hay tên lửa của Iran có giá thấp hơn rất nhiều so với hệ thống đánh chặn và tàu chiến Mỹ triển khai trong khu vực.

Trong khi đó, việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ quan trọng hàng đầu thế giới – tiếp tục là áp lực lớn với kinh tế toàn cầu.

Dù vậy, không phải ai cũng cho rằng Iran đang có ưu thế hơn.

Trao đổi với Al Jazeera, ông Muhaned Seloom, chuyên gia chính trị quốc tế tại Viện Nghiên cứu Sau đại học Doha (Qatar), nhận định Iran hiện suy yếu hơn so với thời điểm trước xung đột.

Theo ông Seloom, việc "trụ vững" trước sức ép quân sự không đồng nghĩa với chiến thắng tuyệt đối.

Washington đã chuyển từ đối thoại sang chiến sự rồi quay trở lại bàn đàm phán với mục tiêu biến các kết quả quân sự thành thành công ngoại giao. Trong khi đó, Iran không còn nhiều công cụ gây áp lực ngoài việc kiểm soát eo biển Hormuz.

Ông Seloom cho rằng Iran đang muốn tận dụng việc Mỹ quay lại bàn đàm phán để đạt thêm nhượng bộ, thay vì đơn giản quay về tình trạng trước xung đột. "Tehran không muốn trở lại nguyên trạng nếu không nhận được điều gì nhiều hơn từ phía Mỹ" - ông nói.