South America Cu Cộng đổi sang xe điện, năng lượng mặt trời vì hết xăng .. nhờ Trung Cộng

[Gibbs]

Khi bóng tối bủa vây và "vũ khí" dầu mỏ của Mỹ

Trong những tháng ngày này, đảo quốc Cuba xinh đẹp đang phải oằn mình gánh chịu những đợt mất điện diện rộng tàn khốc. Cơn khát năng lượng không phải do tự nhiên, mà là hệ quả trực tiếp từ chính sách phong tỏa dầu mỏ gắt gao của Hoa Kỳ, như một sợi dây thừng siết chặt nguồn cung nhiên liệu vốn là huyết mạch của đất nước này.

Lịch sử năng lượng của Cuba là một hành trình gian nan tìm kiếm điểm tựa. Những năm 1980, họ dựa vào Liên Xô. Khi bức tường Berlin sụp đổ, Cuba quay sang "người anh em" Venezuela với thỏa thuận đổi bác sĩ lấy dầu. Thế nhưng, đầu tháng 1 năm 2026, sau khi chính quyền Trump bắt giữ tổng thống Venezuela, nguồn dầu này đã bị cắt đứt hoàn toàn. Tiếp đó, các nhà cung cấp khác như Mexico cũng phải rút lui trước lời đe dọa tăng thuế quan từ Washington.

Hậu quả là sự đổ vỡ dây chuyền. Chỉ riêng trong tháng 3 năm 2026, đất nước này đã hứng chịu ba lần mất điện toàn quốc, đẩy 10 triệu dân vào cảnh tối tăm. Rác thải chồng chất, các bệnh viện phải hạn chế phẫu thuật, và người dân phải đốt củi để nấu ăn. Đúng là "trong cái khó ló cái khôn", chính trong hoàn cảnh ngặt nghèo này, Cuba đang đẩy nhanh một cuộc cách mạng năng lượng sạch chưa từng có, với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Trung Quốc.

Cuộc bùng nổ mặt trời: Tốc độ "start-up" trên nền tảng đổ nát

Theo dữ liệu từ tổ chức tư vấn năng lượng Ember, Cuba đang thực hiện một trong những cuộc cách mạng năng lượng mặt trời nhanh nhất hành tinh. Những con số không hề biết nói dối: Kim ngạch xuất khẩu tấm pin năng lượng mặt trời từ Trung Quốc sang Cuba đã vọt từ 3 triệu USD năm 2023 lên mức kinh ngạc 117 triệu USD vào năm 2025.

Mấu chốt của chiến lược này là thỏa thuận mở 92 công viên năng lượng mặt trời trên khắp cả nước vào năm 2028, dự kiến mang lại 2 gigawatt điện năng – đủ cung cấp cho hơn 1,5 triệu hộ gia đình. Hiện tại, đã có khoảng 50 công viên đi vào hoạt động. Chỉ trong 12 tháng qua, Cuba đã lắp đặt được 1 gigawatt điện mặt trời, một con số ấn tượng đối với một quốc gia có quy mô như Cuba. Tỷ trọng năng lượng tái tạo đã nhảy vọt từ 3% (năm 2024) lên 10% hiện nay, hướng tới mục tiêu 24% vào năm 2030.

Năng lượng mặt trời giúp Cuba dần thoát khỏi cái gọi là "đòn bẩy cưỡng chế" từ bên ngoài. "Có thực mới vực được đạo", khi đã tự chủ được ánh nắng, Cuba sẽ bớt lệ thuộc vào những chuyến tàu dầu lênh đênh luôn bị rình rập bởi các lệnh trừng phạt.

Những rào cản tỷ đô và câu hỏi về nguồn vốn

Dẫu viễn cảnh về một "hòn đảo xanh" rất rực rỡ trên mặt báo, nhưng thực tế lại là một bài toán kinh tế cân não. Theo chuyên gia Ricardo Torres từ Đại học American, "Cuộc cách mạng xanh nghe thì hay, nhưng bạn phải có nguồn lực". Hệ thống lưới điện của Cuba đã quá cũ kỹ, rệu rã và thường xuyên buckling dưới áp lực nhu cầu.

Các báo cáo phân tích cho thấy Cuba cần khoảng 8 tỷ USD để đạt mức 93% điện năng từ năng lượng tái tạo – con số đủ để bẻ gãy đòn bẩy ép buộc của Mỹ. Để tiến tới 100% năng lượng tái tạo, con số này lên tới 19 tỷ USD. Câu hỏi tỷ đô đặt ra là: "Tiền ở đâu ra?". Trong khi nhà nước đang kiệt quệ tài chính, người tiêu dùng không đủ khả năng chi trả, Trung Quốc dù hỗ trợ nhưng khó có thể ký một "tờ séc khống". Đây là một cuộc đại tu cho một hệ thống vốn đã "già nua và mệt mỏi".

Ánh sáng ở cuối đường hầm hay chỉ là ảo ảnh?

Tại thành phố Santa Clara, trạm sạc điện mặt trời đầu tiên đã mang lại niềm vui cho người dân khi họ có thể sạc điện thoại và xe máy điện miễn phí. Đối với nhiều người, đây là một giải pháp cứu cánh thực sự.

Tuy nhiên, với đại đa số người dân Cuba, lợi ích của cơn sốt mặt trời vẫn còn là một điều gì đó xa xỉ. "Bụng đói thì tai nặng", khi người dân còn đang chật vật với miếng ăn và thuốc men, thì các tấm pin mặt trời trên mái nhà vẫn nằm ngoài tầm tay của họ. Thực tế phũ phàng là tình trạng cắt điện hiện nay thậm chí còn tồi tệ hơn một năm trước.

Dù vậy, cuộc cách mạng này vẫn gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ đến thế giới: Khi những biến động địa chính trị phơi bày sự mong manh của nhiên liệu hóa thạch, năng lượng tái tạo không chỉ là vấn đề môi trường, mà còn là vấn đề của an ninh và tự chủ quốc gia. Đúng như câu ca dao: "Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo", Cuba đang nỗ lực chèo lái để tìm thấy ánh sáng trong chính nghịch cảnh của mình.