Cú sốc mắc ung thư của những người trẻ sống lành mạnh

[sunshine1104]

Dù duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học và tập luyện bền bỉ, nhiều người trẻ ngỡ ngàng khi nhận "bản án" ung thư.

Anh Hà Mạnh Tuấn, 36 tuổi, ở Đống Đa (Hà Nội) vốn là hình mẫu của việc chăm sóc sức khỏe chủ động. Ở tuổi sung sức, anh ăn uống khoa học, tập HIIT, Tabata, thiền, khí công và từng chinh phục cột mốc 42 km marathon. Hai năm trước, sau những cơn khó thở tăng dần, anh đi khám và nhận chẩn đoán bị Lympho Hodgkin giai đoạn 4 với khối u dài 16 cm.

Lympho Hodgkin là một trong những bệnh ung thư đặc trưng bởi sự tăng sinh tế bào ác tính xảy ra trong một hoặc nhiều hạch bạch huyết. Điển hình là u xuất hiện ở một hạch bạch huyết rồi sau đó lan dần theo thứ tự đến các hạch khác, lách, gan và tủy xương. Bệnh có thể điều trị khỏi nếu được phát hiện sớm và người bệnh đáp ứng tốt với các phương pháp chữa bệnh như hóa trị, xạ trị.

"Tôi sốc nhưng chỉ trong 4-5 giây, rồi bình tĩnh lại ngay", Tuấn nhớ lại. Anh tin rằng tinh thần chiếm 80% thành công nên chọn cách lạc quan. Tuy nhiên, khi bước vào hóa trị tại Bệnh viện K - Cơ sở Tân Triều, những tác dụng phụ như buồn nôn, tê bì, teo cơ, thối móng đã quật ngã "chiến binh" từng chống đẩy 300 cái mỗi ngày. Có lúc, Tuấn suy sụp, thu mình cô độc và sợ bị lãng quên.

Cùng cảnh ngộ, chị Thùy Linh, 34 tuổi, cũng ở Đống Đa, nhận tin mắc ung thư biểu mô nhú tuyến giáp di căn hạch vào ba năm trước, đúng ngày con trai tròn một tuổi. Đây là loại u ác tính phổ biến nhất của tuyến giáp, chiếm khoảng 80% trong tổng số các khối u ác tính của tuyến giáp.

Là người ăn xanh, tập luyện đều đặn, Linh không thể tin ung thư lại gõ cửa vì cho rằng đây là "bệnh người già". Chị nhớ lại những ngày lang thang đi dưới mưa, "vỡ vụn khi nghĩ đến cảnh không thể đồng hành cùng con, đồng thời lo sợ bản thân trở thành gánh nặng tài chính cho bố mẹ già".

Bác sĩ hóa trị cho bệnh nhân ung thư tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM cơ sở 2, TP Thủ Đức, tháng 6/2024. Ảnh: Quỳnh Trần

Ung thư, căn bệnh vốn được mặc định cho người lớn tuổi, đang ngày càng xuất hiện ở những người trẻ. Các bệnh viện đang ghi nhận sự gia tăng đáng báo động các ca ung thư vú, dạ dày, đại tràng ở độ tuổi thanh niên, thậm chí là sinh viên, học sinh.

TS.BS Lê Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết ung thư phổi tại các nước Âu Mỹ bệnh thường gặp ở nhóm 65-70 tuổi, còn nghiên cứu mới đây ở Việt Nam, con số này thấp hơn khoảng 10 năm. Những yếu tố nguy cơ hàng đầu gồm hút thuốc lá, hít khói thuốc thụ động, ô nhiễm không khí, tiền sử gia đình và tiếp xúc lâu dài với môi trường độc hại.

Tại Hội thảo hàng năm phòng chống ung thư TP HCM cuối năm 2023, các chuyên gia nhìn nhận khuynh hướng một số bệnh nhân ung thư như vú, đại tràng có độ tuổi trẻ hơn và một số loại ung thư có tỷ lệ mắc tăng như giáp, dạ dày, tiền liệt tuyến.

Trên toàn cầu, một nghiên cứu đăng trên tạp chí BMJ Oncology chỉ ra kể từ năm 1990, tỷ lệ mắc ung thư khởi phát sớm (chẩn đoán ở người dưới 50 tuổi) tăng gần 80% và dự kiến sẽ tăng thêm 31% vào năm 2030.

Các chuyên gia chỉ ra một mạng lưới phức tạp các yếu tố, từ di truyền, môi trường sống ô nhiễm, đến các lỗi ADN tự phát là nguyên nhân gây nên tình trạng ung thư trẻ hóa.

Tuy nhiên, PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh cơ chế phát triển ung thư ở mỗi người là khác nhau. Điều này giải thích vì sao có người hút thuốc không bị bệnh, trong khi người có lối sống lành mạnh vẫn có thể mắc ung thư. Ngay cả khi tự nấu ăn, việc kiểm soát hoàn toàn nguồn gốc thực phẩm hay các thói quen xấu như tích trữ đồ ăn sai cách cũng là một thách thức.

Theo bà Phương, con số người trẻ mắc ung thư tăng một phần đến từ sự phát triển của y học hiện đại và nhận thức của người dân về khám sức khỏe định kỳ được nâng cao, đặc biệt ở nhóm có tiền sử gia đình ung thư. Công nghệ nội soi và các phương pháp tầm soát không xâm lấn giúp phát hiện tổn thương tốt hơn, sớm hơn; các xét nghiệm như tìm hồng cầu ẩn trong phân giúp sàng lọc nhóm nguy cơ cao.

Nhận chẩn đoán ung thư là một cú sốc làm đảo lộn cuộc sống, nhưng với người trẻ, tác động tâm lý còn nặng nề hơn. Các chuyên gia cho biết họ thường không có sự chuẩn bị vì luôn nghĩ "ung thư là chuyện của người già". Việc học hành, sự nghiệp bị gián đoạn, gánh nặng tài chính đè lên gia đình, cùng với những thay đổi về ngoại hình do hóa trị, tất cả tạo nên một cuộc khủng hoảng toàn diện, gây ra cảm giác tội lỗi và tự ti sâu sắc.

Tuy nhiên, các bác sĩ khẳng định một số loại ung thư, tỷ lệ khỏi bệnh trên 5 năm vượt 90% nếu phát hiện ở giai đoạn sớm và điều trị kịp thời, như ung thư vú, tuyến giáp, tiền liệt tuyến, đại tràng... Nhiều bệnh nhân chữa trị ổn định 10 năm, 20 năm, 30 năm. Do đó, việc tầm soát sức khỏe định kỳ, ngay cả khi cơ thể không có triệu chứng bất thường đóng vai trò rất quan trọng.

Bên cạnh đó, người trẻ vẫn cần ăn uống lành mạnh, tránh "độc tố" hàng ngày bằng cách hạn chế đồ chiên rán, nướng khét, thịt chế biến sẵn; giảm đường, nước ngọt, rượu bia; uống đủ nước, tăng cường rau xanh. Tập thể dục đều đặn, ngủ đủ và đặc biệt là giảm stress bằng cách tránh thức khuya, làm việc quá sức, tắt các thiết bị trước khi ngủ. Để dù có không may mắc ung thư, cơ thể vẫn đủ sức chiến đấu với bệnh.

Sau 7 tháng kiên trì, Mạnh Tuấn đã nhận kết quả kỳ tích: khối u biến mất, chỉ còn lại khối xơ không còn tế bào ác tính. Anh chính thức đạt trạng thái "lui bệnh hoàn toàn" và trở lại cuộc sống để truyền cảm hứng cho cộng đồng. Chị Linh cũng được tiếp thêm hy vọng khi biết rằng phát hiện sớm giúp việc điều trị đạt hiệu quả cao, thậm chí có thể khỏi hoàn toàn.