(Dân trí) - “Dụng cụ chiết gas lậu được bán ở Chợ Lớn. Một b́nh gas 12kg có thể chiết ra 60 b́nh gas mini. Mỗi b́nh gas 12kg thiếu kư khi bán sẽ lời 40.000-50.000 đồng/b́nh. Chiết gas thiếu lại không phải đóng thuế, không giàu mới lạ”,
“Vạch mặt” chiêu sang chiết gas lậu
Gần đây, những vụ nổ b́nh gas liên tục xảy ra gây tổn thất lớn về tài sản, cướp đi tính mạng của nhiều người. Tai nạn đau ḷng liên tiếp diễn ra, một lần nữa rung hồi chuông cảnh báo về hiểm họa của loại “bom nổ chậm” này. Nguyên nhân của các vụ nổ b́nh gas chủ yếu là do t́nh trạng gas giả, gas lậu được sang chiết vô tội vạ không theo một tiêu chuẩn quy tŕnh kỹ thuật nhất định và những bất cẩn trong quá tŕnh sử dụng.
Trong vai người khuân vác mới vào thử việc tại đại lư gas, tôi được anh tài xế quen thân cho “tập sự” và có cơ hội lọt vào khu vực sản xuất của cơ sở sản xuất, kinh doanh gas của ông Nguyễn Đ́nh D. tại thị trấn Uyên Hưng, huyện Tân Uyên, B́nh Dương. Chúng tôi không khỏi lạnh người trước quy tŕnh sang chiết gas trắng trợn và vô cùng nguy hiểm. Phía trước cơ sở được giăng bạt che khuất tầm nh́n; sâu bên trong là khu vực rộng lớn, um tùm lau, cỏ. Những b́nh gas cao hơn đầu người dựng đứng, lạnh tanh. Mới từ sáng tinh mơ, những chiếc xe tải nhẹ liên tục vào ra để đổi b́nh gas cũ, lấy b́nh mới đi bỏ mối cho các đại lư. Bảo vệ công ty rất cảnh giác và luôn ḍm trước ngó sau khi xe chuẩn bị xuất bến. Tại đây, các b́nh gas loại 12kg của các thương hiệu như Saigon Petro, Elf Gas, Shell, VT Gas, Mobil Unique, Petrolimex... đều hiện diện. Ước tính cả trăm vỏ b́nh được đưa vào khu chiết nạp.
Gas thiếu kư v́ sang chiết lậu được bày bán tràn lan
Khi xe chở b́nh gas cũ vừa dừng bánh, những thanh niên làm phụ lái nhanh chóng vác b́nh cũ xuống và nhận b́nh mới chất lên xe. Trong số đó có không ít vỏ b́nh gas bị móp méo, gỉ sét nhưng vẫn được tiếp tục cho vào khu vực sang chiết gas. Không một quy tŕnh kiểm tra độ an toàn nào được thực hiện. Việc sang chiết gas dễ như... bơm bong bóng. Một đầu dây nối với b́nh gas "mẹ" và 3 đầu ra chụp vào van b́nh gas 12kg. Cứ thế, quá tŕnh chiết gas được diễn ra nhanh chóng. Theo chuẩn, vỏ b́nh gas 12kg th́ lượng gas bơm vào tương đương 12kg. Tuy nhiên, các cơ sở lậu này luôn bơm thiếu 1-2kg để kiếm lời.
Quá tŕnh chiết gas vào b́nh mini cũng tương tự. Từ b́nh 12kg được úp xuống cho áp suất mạnh, dây chiết có 3 đầu ra chụp vào 3 b́nh mini. Khi mở khóa th́ gas từ b́nh lớn sẽ "chạy" sang b́nh nhỏ. Các b́nh nhỏ thường được chườm nước đá để hút gas.
Các b́nh lớn thường là vỏ của hăng gas có thương hiệu. Lợi dụng việc đóng tiền thế chân b́nh là 50% (tức khoảng 150.000 đồng), các cơ sở kinh doanh gas lậu thường đi thu gom b́nh gas chính hiệu này về sử dụng nhiều lần. Những b́nh gas giả đă hoàn tất sau khi những miếng màng co có màng niêm phong giả được chụp lên miệng b́nh. Người tiêu dùng thường ít để ư tới màng co này v́ khi các đại lư đến giao gas, người thay gas thường nhanh tay tháo màng co trước khi lắp dây gas vào. Nếu nhăn mác bị trầy xước, họ lại thay bằng loại tem giả giống như thật để qua mắt người tiêu dùng.
Anh Đặng Văn Hải, một nhân viên làm công việc sang chiết gas lậu lâu năm cho một cơ sở gas “dỏm” ở đường Ngô Tất Tố, quận B́nh Thạnh cũng thừa nhận về t́nh trạng các ông chủ v́ lợi nhuận mà sang chiết gas một cách vô tội vạ. “Gas giả hay không bỏ lên cân là biết liền”, anh Hải nói. Theo anh Hải, nếu đại lư minh bạch th́ khi bỏ gas, họ đem theo cân để cân lại trước khi lắp b́nh gas vào bếp. Trọng lượng vỏ b́nh từ 12,6 đến 14kg (tùy loại) có khắc nổi trên quai b́nh gas. Như vậy, một b́nh gas 12kg nạp đủ phải nặng từ 24,6 - 26kg (tùy loại vỏ b́nh). Tuy nhiên, với gas giả th́ bao giờ cũng thiếu 1-2kg. “Dụng cụ chiết gas lậu bằng đồng được bán ở Chợ Lớn, giá khoảng 200 ngàn đồng. Một b́nh gas 12kg có thể chiết ra được 60 b́nh gas mini. C̣n b́nh gas 12kg thiếu kư, khi bán sẽ lời 40.000-50.000 đồng/b́nh. Chiết gas thiếu lại c̣n không phải đóng thuế, các đơn vị làm ăn kiểu này không giàu mới lạ”, anh Hải cho biết.
Những b́nh gas vừa được chiết xong, chưa kịp để lạnh th́ đă được bốc lên xe chuyển đi một cách khẩn trương. Anh tài xế lư giải: “Đang thiếu hàng”. Cứ thế, những chuyến xe cứ liên tục vào ra để trả b́nh và nhận gas mới vô cùng nhộn nhịp.
“Bom nổ chậm” trên phố
Không những san chiết gas lậu, việc vận chuyển gas trên đường phố không đúng quy cách cũng đang tiềm ẩn những nguy hại khôn lường. Những chiếc xe chở gas “dỏm” thường không để bảng quảng cáo thương hiệu mà được bao trùm kín mít. Các cơ sở sản xuất gas lậu c̣n dùng cả xe gắn máy để vận chuyển “bom” đi bỏ mối. Những chiếc xe gắn máy chỉ c̣n sườn sắt, nh́n yếu ớt vậy nhưng có khi “cơng” cả 4 b́nh gas 12kg “xé gió” giữa các tuyến phố làm người đi đường nhiều phen khiếp vía. Theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 6223:1996) về yêu cầu vận chuyển chai khí đốt hóa lỏng (gas), xe gắn máy chỉ được phép chở một chai có dung tích chứa đến 50 lít, và chở theo phương thẳng đứng. Tuy nhiên, phần lớn các nhân viên chở gas bằng xe gắn máy hiện nay vẫn bỏ ngoài tai những quy định này.
Chở gas sai quy tŕnh vẫn diễn ra hàng ngày, bất chấp nguy hiểm
Theo một chuyên gia kỹ thuật về khí hóa lỏng, thông thường b́nh gas chỉ được phép nạp một lượng nước gas chứa không quá 85% dung tích của chai gas. C̣n lại 15% dung tích giữ vai tṛ cực kỳ quan trọng, đó là buồng chứa hơi gas. Với cơ cấu này, b́nh gas không được phép để nằm ngang, v́ nếu để nằm ngang, buồng chứa hơi lúc đó không c̣n nằm ở vị trí van đóng mở của b́nh gas nữa. Khi đó, nếu không may xảy ra hiện tượng van bị x́, do đường xóc hoặc va chạm mạnh, lượng gas thoát ra ngoài sẽ lan tỏa cực lớn trong không gian. Một khi gặp nhiệt độ lớn, hoặc nguồn lửa hở sẽ gây ra hậu quả khôn lường đối với người đi đường. Trong khi đó, nếu b́nh gas để theo chiều thẳng đứng, không may van b́nh gas có bị x́, th́ buồng hơi thoát ra ngoài chứ không phải nước gas, nên không gây nguy hiểm cho người đi đường.
Công Quang
“Bom gas” - hành tŕnh từ nơi sang chiết lậu đến nhà dân
