Phó Chủ tịch Trung Quốc và lãnh đạo tương lai Tập Cận Bình đang đến thăm Hoa Kỳ vào tuần này. Từ việc tăng cường quân sự hoá của Hoa Kỳ tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương cho đến thành tích nhân quyền của Trung Quốc, các tờ báo trên thế giới đang đưa ra ý kiến và dự đoán cho chuyến thăm trọng đại này. Sau đây là ví dụ từ sáu tờ báo lớn:
1. Chuyến thăm có thể tạo ra một mặt trận mới cho Trung Quốc
Wall Street Journal, "Ai Sẽ Nói Sự Thật Về Trung Quốc" (Tham luận)
“Mục đích xây dựng hình ảnh của ông Tập - được hỗ trợ bởi sự nhẹ dạ trong việc đăng tin của phương Tây - là tạo một ấn tượng về một người từng va chạm trong đời và hiểu được sự nghèo khổ như ra sao khi ông thăng tiến trên đỉnh cao của đảng.
Điều này, thưa các đồng chí, chỉ là bịa đặt.
Nhờ các bức điện Bộ Ngoại giao năm 2009 từ WikiLeak, chúng ta biết thêm về ông Tập nhiều hơn là ông muốn tự mình hé lộ. Một trong những chi tiết thú vị: Ông Tập đã ‘chọn việc sống còn qua cuộc Cách mạng Văn hoá bằng cách đỏ hơn là đỏ’, bằng tốt nghiệp đầu tiên của ông ‘không phải từ một đại học giáo dục phổ thông ‘thật’ mà là chiếc bằng từ ba năm học môn ứng dụng chủ nghĩa Mác’; ông ‘chỉ được xem là có trí thông minh trung bình’; và ‘ảnh hưởng lâu dài nhất trong việc kiến tạo thế giới quan là giòng dõi con ông cháu cha của mình,’ không phải là quá trình công tác từ miền quê.
. . .
Thay đổi ‘sẽ xảy ra nơi ta ít để ý nhất.’ Đa số người dân Trung Quốc hiện nay đọc được tin tức từ Weibo (mạng tin ngắn của Trung Quốc, tương tự như Twitter), xoá bỏ sự kiểm duyệt luồng thông tin của đảng. Những cuộc thi chọn giọng ca hay kiểu American Idol đang đem đến mùi vị của dân chủ. Và hàng loạt hành động phản kháng văn hoá đang dần dần làm cho việc đảng áp đặt những loại tư tưởng của mình trở nên khó khăn, cho dù nó vẫn còn khả năng áp đặt những ức chế về hành động.
Ông Tập sẽ đối phó ra sao với Trung Quốc mới này? Còn quá sớm để nói. Nhưng không một lãnh đạo Trung Quốc nào có thể dựa vào những kiểm soát có được từ người tiền nhiệm - đơn giản là kỹ thuật cũng như những trông đợi của giới công chúng đang thay đổi sẽ không cho phép điều này.”
2. Hoa Kỳ đang sắp đối diện với một Trung Quốc mạnh hơn và phức tạp hơn
Nhân dân Nhật báo, "Chuyến đi của Tập tạo ra cơ hội để tái lập đồng thuận" (Xã luận)
“Trong hàng loạt những khác biệt giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, điều căn bản nhất là sự cân bằng quyền lực giữa hai quốc gia.
Trong năm 2011, tỉ lệ GDP của Trung Quốc đã bằng 45% tỉ lệ GDP của Hoa Kỳ, nhưng số lượng mậu dịch và sản xuất của Trung Quốc đã vượt qua Hoa Kỳ. Chưa bao giờ trong lịch sử một nền kinh tế đứng thứ nhì trên thế giới lại qua mặt Hoa Kỳ về thương mại và sản xuất. Trước đây, Hoa Kỳ chưa bao giờ gặp một đối thủ như Trung Quốc.
Hoa Kỳ hiện nay đang đối diện với những khó khăn trong phát triển. Cảm giác bất an mà người Mỹ đang có đối với việc đi lên của Trung Quốc đã trở thành lối thoát cho họ để bày tỏ sự lo lắng của mình trong lúc này.
. . .
Hoa Kỳ không những phải đối diện với một Trung Quốc mạnh mẽ hơn mà còn phức tạp hơn.
Ngay cả khi điều này là đúng, trong thời đại toàn cầu hoá, cả hai quốc gia đều không muốn trở thành kẻ thù của nhau trong khi chúng đang nương tựa vào nhau.
. . .
Hi vọng rằng chuyến thăm của Tập đến Hoa Kỳ sẽ trở thành một cơ hội tốt để hai quốc gia cân nhắc sâu hơn về quan hệ chiến lược song phương. Cả hai đều cần biết rõ mình là ai và có thể làm gì để tăng cường quan hệ hai bên.”
3. Nó có thể ngăn chặn một đối đầu quân sự
Financial Times, "Trung Quốc và Hoa Kỳ tạo ra một đại dương ít an bình hơn" (Phân tích)
“Với việc rút quân khỏi Iraq và cuộc chiến tại Afghanistan đang giảm dần, chính quyền của Tổng thống Barack Obama đã kêu gọi một chuyển biến quan trọng về nguồn lực và chiến lực hướng đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương - thậm chí trong thời điểm khi nền kinh tế của đất nước đang đứng trước một áp lực lớn. ‘Chúng ta sẽ củng cố sự hiện diện của mình tại châu Á - Thái Bình Dương,’ Ông Obama đã tuyên bố vào tháng trước, ‘và việc cắt giảm ngân sách sẽ không liên quan đến khu vực quan yếu này.’
Lý do là Trung Quốc. Như ông Tập sẽ được yêu cầu thảo luận khi ông đến thăm Lầu Năm Góc, Trung Quốc đã đầu tư mạnh mẽ trong những năm gần đây vào những loại vũ khí có thể thách thức được sự thống lĩnh của người Mỹ trong vùng Thái Bình Dương, bao gồm những chiến đấu cơ tránh được ra-đa và tên lửa đạn đạo chống chiến hạm. Những đầu tư này giờ đây hầu hết đã khiến cho giới lãnh đạo Hoa Kỳ lưu tâm.
. . .
Quân đội của cả hai quốc gia hầu như không nói chuyện với nhau. Và ở tầng lớp thượng đỉnh, các nhà lãnh đạo cần có những đối thoại thẳng thắn hơn về ý định và quyền lợi lâu dài của qucố gia mình.
Các quan chức Hoa Kỳ nói rằng Hồ Cẩm Đào, nhà lãnh đạo đầy khắc khổ hiện nay của Trung Quốc đã không trao đổi gì nhiều, thậm chí khi hội đàm riêng. Đấy là tại sao mọi con mắt sẽ đổ dồn vào ông Tập với tính thân mật hơn tại Washington trong tuần này.”
4. Trung Quốc làm việc này vì cần sự chấp thuận của cộng đồng quốc tế
Want China Times, "Giới thiệu Tập Cận Bình" (Xã luận)
“Về mặt quan hệ ngoại giao, Tập sẽ phải làm hài lòng những quan tâm của cộng đồng quốc tế về việc đi lên của Trung Quốc như là một cường quốc trong khu vực và trên thế giới, vì việc phát triển kinh tế của Trung Quốc cần những môi trường hoà bình và ổn định bên ngoài. Chắc chắn ông sẽ không muốn một mâu thuẫn nào với Hoa Kỳ làm cản trở sự đi lên của ông.
Khi Hoa Kỳ bầu cử Tổng thống vào cuối năm nay, một số kẻ mị dân đang tìm cách kiếm phiếu bằng cách kích động thêm sự bất mãn đối với sự tăng trưởng kinh tế của Bắc Kinh và với việc Trung Quốc miễn cưỡng ủng hộ cấm vận chống lại Iran và Syria. Sự chỉ trích của họ bắt nguồn từ sự khó chịu của Hoa Kỳ đối với những hoạt động thương mại không công bằng và việc tăng cường quân sự thiếu minh bạch của Bắc Kinh.
Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Trương Chí Quân đã nói rằng mối tin tưởng chính trị giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ thì chưa đủ để hỗ trợ hơn nữa việc phát triển mối quan hệ giữa hai bên. Chuyến đi của Tập là một cơ hội để giải quyết vấn đề này.”
5. Việc này nhấn mạnh ‘sự thiếu hụt niềm tin’ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc
National Post (Canada), "Từ đắng cay khổ nhục, Tập Cận Bình đã thăng tiến lên vị trí đỉnh cao ở Trung Quốc" (Tham luận)
“Trung Quốc đã có một chiến dịch đàn áp khổng lồ đối với những nhà chống đối trước những thay đổi vị trí lãnh đạo vào tháng Mười nhằm giữ nguyên tình trạng ‘bình yên và ổn định.’
Ông Obama cũng đã hứa hẹn sẽ đối diện các nhà lãnh đạo Trung Quốc về hàng loạt những vấn đề thương mại, trong khi những ứng cử viên tổng thống tiềm năng của đảng Cộng hoà đang tấn công Bắc Kinh hầu như hằng ngày, cáo buộc Trung Quốc đang tìm cách đánh cắp công ăn việc làm của Mỹ qua việc lũng đoạn tiền tệ, lương thấp và những hoạt động thương mại không công bằng.
Các quan chức Trung Quốc nói rằng họ không trông đợi ông Tập sẽ có chuyến đi dễ dàng tại Washington.
‘Mức độ tin cậy chung giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đang chậm hơn so với sự cần thiết để phát triển thêm mối quan hệ song phương của chúng ta,” Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Trương Chí Quân đã nói tại Bắc Kinh vào tuần trước.
Một ‘thiếu hụt niềm tin’ tầm trọng đang xảy ra giữa hai cường quốc, vị quan chức Trung Quốc này nói.
Tuy vậy, tuần nàt các quan chức Hoa Kỳ vẫn sẽ có một cơ hội đặc biệt để đo lường con người mà chắc chắn sẽ lãnh đạo một phần tư nhân loại trong thập niên tới.
6. Tại sao lại phải thân thiện với những lãnh đạo Trung Quốc?
Fox News, "Nhà Trắng nên làm gì khi Tập Cận Bình của Trung Quốc đến thăm Washington" (Ý kiến)
“Liệu quan hệ với những lãnh đạo Trung Quốc thì ‘tối trọng?’ Hầu như ai cũng nói là đúng. Sự xác nhận này có lý vì quan hệ cá nhân thì rất quan trọng trong xã hội Trung Quốc để giải quyết công việc.
Nhưng có rất ít bằng chứng rằng việc có quan hệ cá nhân tốt với những lãnh đạo tối cao của Trung Quốc đã từng giúp Hoa Kỳ đạt được những gì mình muốn từ Bắc Kinh. Hơn nữa, ‘tình hữu nghị’ - nếu chúng ta có thể dùng từ này trong ngữ cảnh trên - càng chẳng có ý nghĩa nào hết vào thời điểm này.
. . .
Mỗi khi một lãnh đạo Trung Quốc bước vào chính trường, lại có một hi vọng lớn ở phương Tây rằng ông ta sẽ tốt hơn người tiền nhiệm. Với Tập, các nhà phân tích đã chỉ ra rằng con gái ông đang theo học tại Harvard, rằng người vợ đầu của ông sống ở Anh Quốc, và rằng ông thích xem phim về Chiến tranh Thế giới thứ II của Hollywood.
Nhưng dù cá nhân ông có nghĩ như thế nào đi nữa, ông sẽ bị trói buộc vào bộ máy cứng nhắc mà trong đó ông phải làm theo, cũng như hệ thống phe cánh đang giảm thiểu vai trò của ông tại Bắc Kinh.
Nói ngắn gọn là bản chất của cái hệ thống mà ông sẽ lãnh đạo trên danh nghĩa sẽ kiểm soát hành động của ông.
Điều tốt nhất mà Washington có thể làm hôm thứ Ba là biểu lộ sức mạnh, quyết tâm và tính nhất quán. Điều này, hơn cả tình hữu nghị, là thứ sẽ gây ấn tượng đến những lãnh đạo Trung Quốc thực dụng tàn nhẫn như Phó Chủ tịch Tập.”
Tập Cận Bình thăm Mỹ: 6 tờ báo quốc tế nói gì?
