“Sài G̣n tạp nham, Sài G̣n đẹp lắm, Sài G̣n cái ǵ cũng có… Đúng rồi, cướp giết, Sài G̣n cũng có luôn. Nhiều là đằng khác. Ở thành phố này, niềm tin vào t́nh người, vào cuộc sống bị ăn gần hết rồi!”
Chân dung loài động vật ăn niềm tin
Người ta bảo là đi Hà Nội th́ cẩn thận chặt chém, c̣n đến Sài G̣n th́ coi chừng cướp giật lừa đảo. Là con dân Sài G̣n suốt 22 năm, ḿnh rất muốn đứng phắt dậy mà phản biện nhưng sự thật xấu xí đó vẫn ngày ngày ngồi chần dần ngay trên mặt báo, trên News Feed của Facebook, thậm chí vài lần ngay trước mặt! Ḿnh đành thở dài đánh sượt mà thừa nhận. Dạo này Sài G̣n tệ nạn nhiều thiệt. Muôn h́nh vạn trạng luôn! Thủ đoạn càng tinh vi. Quy mô th́ mở rộng. Đối tượng rất đa dạng. Thiệt hại thêm nghiêm trọng. Tần suất lại tăng cao!
Cướp giật lừa đảo biến h́nh thành một con thú tham ăn và lắm tṛ. Có lúc nó ẩn ḿnh vào bóng tối để chực chờ triệt hạ nạn nhân. Có lúc nó trắng trợn gây án giữa ban ngày. Thâm hiểm hơn, có lúc nó trá h́nh người lương thiện để kiếm ăn. Hành tung thoắt ẩn thoắt hiện của con quái này khiến cơ quan chức năng đau đầu, khiến người dân bất lực và quay cuồng phó mặc số phận dưới nanh vuốt của nó. Nó bao trùm cả đường lớn lẫn hẻm nhỏ khiến chúng ta ngộp ngạt và sợ hăi. Nó ở đâu? Nó đang giả dạng ai? Lúc nào nó sẽ nhảy bổ vào ḿnh? Một cách thong thả, con quái vật ăn dần niềm tin của người Sài G̣n. Một số cư dân ở đây dần dần trở thành một đám người sợ sệt, lănh đạm, và bàng quan. T́nh người cũng v́ vậy mà héo ṃn và khan hiếm.
Thế nó ở đâu ra?
Loài động vật này thực chất là sản phẩm của những bất ổn xă hội. Bất ổn th́ lại đến từ tệ nạn. Mà thời buổi này th́ cái ǵ cũng đẻ ra tệ nạn được. Từ những thứ vĩ mô như lạm phát, thất nghiệp, giáo dục, y tế cho đến những biến động nhỏ trong cuộc sống hàng ngày như giá vé xe bus tăng, giá xăng tăng, hay một comment bỡn cợt trên facebook… Lũ này tạo ra những thành phần bất măn, nhân vật chính của tệ nạn xă hội. Nói ra th́ học thuật và khô khan nhưng đó là tất cả những ǵ mà một thành phố lớn như Sài G̣n thường phải đối mặt.
Ngoài ra Sài G̣n c̣n được xem là miền đất hứa nhưng thật ra nó chả hứa với ai cả. Toàn là người ta tự hứa với ḷng, với bà con họ hàng là sẽ đổi đời khi vào Sài G̣n thôi. Dân cư bốn phương, đủ loại vùng miền, tầng lớp, gia cảnh, lư lịch trích ngang… cứ nườm nượp đổ vào Sài G̣n mà kiếm sống. Có người thành công th́ giàu nứt đố đổ vách, có người thất bại th́ nghèo đến mức ăn tuyết nằm sương. Và không phải ai đói nghèo giữa một thành phố phồn hoa, sung túc cũng đủ bản lĩnh để giữ đôi bàn tay ḿnh trong sạch.
Nói chung, con quái này sinh ra không phải lỗi của một người cụ thể. Nó là một phần của xă hội. Thời nào cũng có nó. Nhưng vấn đề quan trọng nhất là, chúng ta có kiểm soát nó được không, hay phải ngậm ngùi chấp nhận cho nó làm xằng làm bậy?
Nó đă làm ǵ? Chúng ta phải làm ǵ?
Bạn Đại học của tôi cũng toàn sinh viên tỉnh. Bọn nó hay đùa rằng sống ở Sài G̣n vui, nhưng “vui là chín(h), cảnh giác là mười.”
Con thú cướp giật lừa đảo ở Sài G̣n giở nhiều chiêu lắm. Nạn nhân của nó, hên th́ của đi thay người (nhẹ th́ tiền, điện thoại, xe; nặng th́ nhiều khi bị lừa vài tỷ khi mua bất động sản,…). Xui th́ cũng nhiều mức độ, có khi mất một phần cơ thể hay tệ hơn là chết mất xác đâu đó ở mấy cánh đồng quận 2. Theo số liệu của các cơ quan chức năng th́ trong 5 tháng đầu năm 2013, đă có đến 2500 vụ phạm pháp h́nh sự xảy ra tại Sài G̣n. Nghe mà hốt hoảng! Bất giác tôi tự cảm thấy ḿnh may mắn khi giờ này c̣n sống ngồi đây mà gơ những ḍng này.
Nhiều lúc vận xui đến từ những t́nh huống trớ trêu. Đây là kinh nghiệm xương máu của bản thân tôi. Hồi tháng 3, tôi nhiệt t́nh làm thanh niên nghiêm túc và tham gia chiến dịch Giờ Trái Đất. Các t́nh nguyện viên trong mắt tôi ai cũng dễ thương và hết ḷng trong công việc. Tôi tự hào lắm! Thế mà trong đêm nhạc hội, giữa lúc bầu không khí đang nóng hổi, tôi được bao vây trong ṿng tay thân ái và đoàn kết của các bạn t́nh nguyện viên, tôi bị móc mất bé Samsung chưa tṛn 1 tháng tuổi! Đến giờ nghĩ lại tôi vẫn c̣n tiếc ngẩn ngơ.
Rồi một lần tôi đọc trên Facebook một bạn gái kể lại hôm ấy ở đường Nguyễn Văn Cừ, bạn ấy được một đứa trẻ xin quá giang. Nhưng v́ cảnh giác nên bạn ấy đă từ chối. Đứa trẻ đành nhở vả một người phụ nữ gần đó. Sau đó người phụ nữ chở đứa trẻ đi. Một lúc sau bạn gái ấy chứng kiến người phụ nữ đó bị chặn xe đánh đập dă man và bị vu cho là cướp xe và bắt cóc trẻ con. Lũ người xấu sau khi đánh cô ta một trận liền cướp xe và xách đứa trẻ bỏ chạy. Nạn nhân th́ la hét cầu cứu trong vô vọng, người xung quanh th́ ngơ ngác và bất lực, không biết thực hư ra sao.
Giải pháp nào cho những công dân lương thiện?
- Ra đường đừng mang nhiều đồ quư giá.
- Ăn vận giản dị thôi kẻo bị nhầm là thành phần sang chảnh.
- Đừng đi chơi về khuya.
- Đến chỗ đông người phải cảnh giác.
- Đừng có đi một ḿnh nơi đường vắng.
- Đừng nghe lời người lạ.
Chyện này rất đau ḷng khi phải nói ra nhưng mà bây giờ đừng có quá tốt bụng với người lạ nữa. Muốn hỏi đường hay nhờ vả ǵ hăy kiếm công an giao thông hay chốt dân pḥng mà nhờ. Biệt tài hóa trang của con quái trộm cướp lừa đảo quá thượng thừa, làm sao chúng ta có thể cảnh giác trước một đứa trẻ như câu chuyện trên chứ?
Chúng ta giết nó được không?
Tôi muốn lắm. Nhưng con quái này không phải thứ hữu h́nh. Muốn giết nó phải bắt đầu từ việc giải quyết những bất ổn xă hội. Nhưng chúng ta đều biết rằng đó không phải chuyện dễ dàng. Thật ra, chưa nơi nào hoàn toàn giải quyết được những vấn đề đó cả. Rơ khổ! Nhiều lúc tôi tự hỏi, có c̣n t́nh người ở cái thành phố này không khi thiên hạ chẳng c̣n ai dám tin ai?
Tuy nhiên tôi tin là dù háu ăn thế nào, con quái vật ăn thịt niềm tin này cũng không thể ngấu nghiến sạch sẽ được niềm tin của người Sài G̣n. Chỉ cần tôi c̣n nh́n thấy những b́nh trà đá miễn phí cho người nghèo; c̣n thấy tấm bảng chỉ đường vào bệnh viện Từ Dũ cho các mẹ dưới tỉnh lên thành phố sinh con; c̣n thấy một đám đông vực dậy một người vừa bị cướp; c̣n thấy một lũ sinh viên nhiệt t́nh tham gia Mùa Hè Xanh, Tiếp Sức Mùa Thi,…; c̣n thấy quyên góp giúp đồng bào lũ lụt, th́ chừng ấy tôi c̣n tin Sài G̣n vẫn c̣n nhiều t́nh người lắm.
Chính những nghĩa cử cao đẹp này góp phần làm ấm ḷng người và từ đó phục hồi lại niềm tin vào cái đẹp, vào cuộc sống, vào t́nh người trong mỗi chúng ta. Thách con quái kia ra tay bao nhiêu bận. Người Sài G̣n chúng ta vẫn thương nhau, vẫn v́ nhau mà sống. Cứ ăn đi, con quái, rồi mày cũng sẽ phải biết no chứ!
Bị hại, người ta chửi th́ chửi, than th́ than. Nhưng người dân ở đây sống chung với lũ măi cũng quen. Khi được hỏi có cảm thấy ghét và mất niềm tin vào người Sài G̣n không? Họ trả lời: “Đâu phải ai cũng vậy!” Người ta trấn an nhau: “Thôi chắc ḿnh xui”, “Của đi thay người”, hay “Tháng cô hồn nên nó thế.”
Đúng rồi, đang tháng cô hồn đó! Mọi người ra đường nhớ cẩn thận nha.
Và đừng quên là hăy cho Sài G̣n một cơ hội!
Thế Minh
*Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả
Sài G̣n cô hồn
