Tìm hiểu máy bơm coolant trong xe hơi

[Romano]

Máy bơm nước (water pump) là một bộ phận quan trọng trong hệ thống giải nhiệt của xe hơi, nhưng vì nó ẩn mặt, nằm tận đáy sâu giữa những nhì nhằng dưới cái nắp đậy đầu máy, nên không mấy ai chú ý. Thực ra, không có nó, không có sức đẩy của nó thì lượng coolant không di chuyển từ Radiator vào máy được, và đầu máy sẽ “banh” ngay sau vài phút khởi động. Vì thế, khi xe bị nóng máy, một trong những câu hỏi phải đặt ra là “water pump có bị hư hại gì không?”


Máy bơm coolant trong xe, giống như con bạch tuộc có 2 vòi…


Lắng nghe tiếng kêu bất thường từ bên dưới


Kéo dây để thử ròng rọc của water pump

Cũng như mọi bộ phận khác, máy bơm không có thể phục vụ muôn năm. Nó có thời gian phục vụ, và thời gian về nghỉ ngơi ngoài …. nghĩa địa. Nếu chạy xe đã lâu mà không thấy nó lên tiếng gì, bỗng một ngày thấy hệ thống coolant trục trặc, truy tìm nguyên nhân mới biết do máy bơm bị hư, rò rỉ hoặc chết đứng… thì đừng kêu trời, hoặc than thân trách phận “sao số mình xui quá!” Không xui gì đâu, mọi thứ đều có ngày có giờ của nó cả. Nhưng để tránh những lúc bất ngờ như vậy, chúng ta nên tìm hiểu đôi dòng về water pump.

Hoạt động và tuổi thọ của Water Pump

Máy bơm nước bắt đầu được khởi động ngay từ lúc xe nổ máy, cho đến khi tắt máy. Nó cung cấp lực đẩy, đưa dòng coolant vào trong máy hút nhiệt, rồi lại dẫn dắt dòng coolant đầy nhiệt ấy trở về Radiator. Nếu không có sức đẩy của water pump, dòng coolant sẽ cứ nằm ì trong két nước mà thôi, và toàn thể hoạt động của đầu máy sẽ ngưng trệ tức thì: Do Overheat!

Với một nhiệm vụ quan trọng như vậy, ai cũng nghĩ rằng Water Pump phải được săn sóc kỹ lắm. Thực tế không đúng như vậy. Thậm chí, chủ xe còn chẳng bao giờ ngó ngàng tới nó. Và bản thân nó cũng chẳng bao giờ lên tiếng kêu ca. Bởi vì nó được sinh ra để phục vụ trong âm thầm, và phục vụ rất lâu. Theo chủ ý của nhà sản xuất, máy bơm có thể phục vụ tới 90,000 dặm. Đối vơi những người thích chơi xe, thường đổi xe sau vài ba năm sử dụng, chiếc xe ít khi đạt tới con số đó trước khi được sang tay cho người khác. Thế nên, sự hiện diện của Water Pump có lẽ chẳng bao giờ đặt ra. Nhưng những người không xài sang như thế, hoặc những người mua lại chiếc xe cũ đã chạy nhiều chục ngàn dăm thì không thể không biết, và phải dự trù thời điểm Water Pump bị hư, và nếu có thể thì có biện pháp phòng xa …

Rỉ nước

Đúng vậy, để khỏi bị kẹt giữa đường, chúng ta cần để ý một vài dấu hiệu cho thấy Water Pump có vấn đề. Trước tiên là hiện tượng coolant rỉ ra chung quanh Water Pump, một bộ phận được mô tả như con bạch tuộc (Octopus) có 2 vòi, một vòi bắt vào Radiator, vòi kia bắt vào lốc máy, ẩn dưới những đường dây kéo (timing belt). Nếu Water Pump đã quá cũ, và tới tuổi muốn về hưu, nó sẽ để rỉ coolant qua những lỗ nhỏ, gọi là weep holes, ở đáy, có thể nhận ra ngay nếu nhìn từ dưới gầm xe.

Tiếng nghiến bất thường

Nhưng trước khi phát hiện tình trạng đó, chúng ta có thể nghe thấy những tiếng xiết nghiến không lớn lắm, phát ra nhịp nhàng (rhythmic squeak) nhưng bất thường từ bên trong máy. Đó là dấu hiệu Water Pump cho biết rằng “tôi đã già rồi, xin cho nghỉ ngơi!”. Cũng có thể một cánh quạt (impeller) nào đó bên trong water pump bị hư, hoặc bị lỏng, nên khi quay sẽ phát ra những tiếng động bất thường, và không thể “quạt” đủ nước vào trong máy.

Lỏng ròng rọc

Máy bơm chuyển động nhờ dây kéo tác động qua một ròng rọc. Trải qua thời gian, ròng rọc bị mòn: Khi cầm dây belt ở gần ròng rọc (chỗ cổ tròn, có dây belt choàng qua) và kéo, chúng ta có thể cảm thấy ròng rọc xục xịch, chứng tỏ bạc đạn bên trong đã mòn.

Gặp những trường hợp này, chúng ta nên mang xe đến tiệm cho thợ máy chẩn bệnh, và thay Water Pump ngay nếu nguyên nhân đúng là xuất phát từ đây.

Khi thay Water Pump, người thợ phải gỡ toàn bộ hệ thống dây belt, rồi lắp lại y như lúc thay Timing Belt mới. Vì thế, lời khuyên của giới bảo trì là, khi đến hạn thay Timing Belt, chúng ta cũng nên thay Water Pump luôn để có thể làm “một công đôi chuyện”. Bởi vì cả hai bộ phận vốn gắn bó, mà đời phục vụ của chúng cũng ngang bằng nhau, nếu chỉ thay một thứ (timing belt, chẳng hạn), rất có thể lại phải thay thứ kia trong một thời hạn ngắn sau đó, thì hóa ra “một việc mà đôi công.”

Về phần người chủ xe, xin hãy hiểu cho rằng, suốt một đời phục vụ, water pump chỉ tiếp xúc với một thứ duy nhất là nước coolant, sáng coolant, chiều coolant và cả ngày coolant. Khi luồng coolant quá dơ hoặc không còn khả năng chống mòn, thì các bộ phận bên trong water pump cũng sớm bị han rỉ: Một đời Water Pump được chế tạo để phục vụ 90,000 dặm mà phải làm việc trong môi trường coolant thoái hóa, nó có thể đoản thọ và đình công sau 50,000 dặm không biết chừng. Điều duy nhất chúng ta có thể làm được và làm một cách dễ dàng, đó là nhớ thay coolant theo lịch trình bảo trì để bảo đảm có được một đời phục vụ trung thành và tận tụy của water pump.

haosmith@yahoo.com
VD