Nhưng tạp chí Fortune (Mỹ) ngày 1/5 đưa tin, đó chỉ là "phần nổi của tảng băng trôi", Nhà Trắng đã yêu cầu ngân sách bổ sung 200 tỷ USD cho cuộc xung đột với Iran.
Thực trạng kho vũ khí Mỹ thật đáng lo ngại. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) chỉ ra rằng chỉ riêng ở Iran, quân đội Mỹ đã sử dụng hết 45% kho tên lửa tấn công chính xác (PSM), một nửa số tên lửa đánh chặn THAAD, gần một nửa số tên lửa Patriot PAC-3, khoảng 30% tên lửa Tomahawk và hơn 20% tên lửa tầm xa JASSM.
Đó mới chỉ là một cuộc xung đột. Ở Ukraine, nơi mà kể từ năm 2022, Mỹ đã vận chuyển khoảng 1/3 số tên lửa Javelin, 1/4 số tên lửa Stinger, hơn 2 triệu quả đạn pháo 155mm và hàng nghìn tên lửa GMLRS. Theo đánh giá của Lầu Năm Góc, tổng lượng tiêu hao này là một “nguy cơ ngắn hạn” cạn kiệt đạn dược.
Điểm chung của bốn loại vũ khí Mỹ
Fortune đưa tin, hãy quên đi tên lửa Javelin, Stinger, GMLRS và 2 triệu quả đạn pháo đã được sử dụng ở Ukraine, chỉ xem xét bốn loại vũ khí mà Mỹ vừa sử dụng ở Iran, và vật liệu quan trọng cần thiết cho mỗi loại – mà hầu như chỉ được cung cấp thông qua Trung Quốc.
Tên lửa hành trình Tomahawk: Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 tên lửa Tomahawk ở Iran, tương đương với sản lượng trong 10 năm. Bộ phận điều khiển cánh của tên lửa hoạt động bằng nam châm samarium-cobalt. Trung Quốc khai thác và tinh chế 99% lượng samarium của thế giới và đã đưa nó vào diện cấp phép xuất khẩu từ ngày /4/2025. Để bổ sung kho dự trữ, nhà sản xuất vũ khí Raytheon (Mỹ) phải tìm đến Bắc Kinh để mua samarium.
Tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3: Đầu dò sử dụng samarium-cobalt (SmCo) để điều hướng; các ống dẫn sóng của radar sử dụng SmCo để tập trung chùm tia vi sóng; bộ dịch pha yttrium-iron-garnet điều chỉnh mảng ăng-ten. Việc bổ sung cho hơn 1.200 tên lửa đánh chặn đã sử dụng ở Iran đòi hỏi khoảng 1,2 đến 2,4 tấn SmCo chịu nhiệt cao, cộng thêm oxit yttrium. Từ năm 2020 đến năm 2023, Trung Quốc cung cấp 93% lượng yttrium nhập khẩu của Mỹ.
Tên lửa hành trình tàng hình JASSM-ER: Các động cơ điều khiển cánh và đầu dò hoạt động dựa trên nam châm neodymium-sắt-boron (NdFB) được pha thêm dysprosium và terbium để ổn định nhiệt. Nếu loại bỏ các nguyên tố đất hiếm nặng, nam châm sẽ bị khử từ trong khi bay. Khoảng 1.100 tên lửa đã sử dụng tương đương với khoảng 1,5 đến 3 tấn nguyên liệu NdFeB. Trung Quốc tinh chế phần lớn dysprosium và terbium trên thế giới.
Máy bay F-35 Lightning II: Trong suốt một thập kỷ, chính Bộ Quốc phòng Mỹ đã liên tục khẳng định rằng mỗi chiếc F-35 chứa khoảng 417 kg đất hiếm. Thành phần quan trọng về mặt chiến lược là SmCo chịu nhiệt cao và NdFeB pha thêm dysprosium trong bộ truyền động động cơ, hệ thống truyền động điện và radar. Đây chính xác là những vật liệu mà Bắc Kinh cho vào diện cấp phép xuất khẩu.
Đối với bốn loại vũ khí này, nhu cầu bổ sung ước tính sơ bộ là từ 5 đến 10 tấn nam châm đất hiếm cấp quốc phòng thành phẩm, hơn 95% trong số đó sẽ đến từ Trung Quốc.
'Bảng tuần hoàn' trong tay Trung Quốc
Fortune nhận định, Trung Quốc nắm giữ "bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học" và biết cách sử dụng chúng. Việc kiểm soát gallium và germanium được áp dụng từ tháng 8/2023.
Việc kiểm soát antimon được áp dụng từ tháng 8/2024, với lệnh cấm hoàn toàn vận chuyển đến Mỹ từ tháng 12/2024. Kết quả là giá antimon tăng vọt 134%.
Các hạn chế về vonfram được áp đặt từ tháng 2/2025; giá tăng vọt hơn 557% mỗi tấn.
Sau đó, Thông báo số 18 của Bộ Thương mại Trung Quốc vào ngày 4/4/2025 đã đưa bảy loại đất hiếm trung bình và nặng vào diện cấp phép. Xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc đã bị cắt giảm 74% vào tháng tiếp theo.
Từ tháng 10/2025, Bắc Kinh đã mở rộng quy chế kiểm soát này ra ngoài lãnh thổ quốc gia, áp dụng cho bất kỳ sản phẩm nào, ở bất cứ đâu trên thế giới, chỉ cần chứa 0,1% đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc.
Theo Fortune, Tổng thống Mỹ Trump dự kiến tới Bắc Kinh gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 14/5/2026. Không có gì ngạc nhiên, các vật liệu quan trọng đứng đầu chương trình nghị sự của cuộc gặp.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer từng tuyên bố vào đầu tháng 4 rằng mục tiêu của cuộc gặp là "đảm bảo chúng tôi có thể tiếp tục nhận được đất hiếm từ Trung Quốc".
Phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng hôm 1/5, Tổng thống Donald Trump cho biết ông không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt xung đột, dù thừa nhận hai bên vẫn đang duy trì đối thoại.
"Họ muốn đạt được thỏa thuận... Tôi không hài lòng với điều đó", Tổng thống Mỹ Trump nói, song không nêu rõ điểm cụ thể khiến Washington không thể chấp nhận.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bày tỏ nghi ngờ về khả năng Tehran đạt được đồng thuận nội bộ, cho rằng ban lãnh đạo Iran đang bị chia rẽ thành nhiều nhóm và thiếu sự phối hợp. Theo ông, dù tất cả đều muốn đạt thỏa thuận, nhưng quá trình này đang rơi vào tình trạng "rối bời".
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước báo giới.
Trong phát biểu trước giới truyền thông, lãnh đạo Nhà Trắng cho biết Mỹ và Iran vẫn đang đàm phán qua điện thoại. Ông Trump đã rút phái đoàn dự kiến đến Islamabad vào cuối tuần trước vì cho rằng thời gian đàm phán quá dài mà vẫn chưa đạt được kết quả như kỳ vọng.
Khi được hỏi liệu thỏa thuận hạt nhân Iran mới nhất đã được thảo luận chưa, Tổng thống Mỹ Trump nói rằng Iran vẫn chưa thể đi đến kết luận.
"Đây rất có thể là điểm mấu chốt, vì chúng tôi đã thảo luận về ý tưởng rằng sẽ có một lệnh ngừng bắn, eo biển Hormuz được mở trở lại, lệnh phong tỏa được dỡ bỏ, và sau đó, tại một thời điểm nào đó, Iran sẽ nói về chương trình vũ khí hạt nhân của mình, đó là vấn đề trọng tâm mà Nhà Trắng đang quan tâm", ông lưu ý.
Tổng thống Trump nhấn mạnh lập trường nhất quán rằng Iran "không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó phải là một trong những yếu tố cần cân nhắc hàng đầu".
Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cũng từ chối tiết lộ chi tiết các cuộc đàm phán, song khẳng định Mỹ tiếp tục theo đuổi mục tiêu đảm bảo an ninh quốc gia cả trong ngắn hạn và dài hạn.
"Chúng tôi không tiết lộ chi tiết các cuộc đàm phán ngoại giao riêng tư. Tổng thống Trump đã nói rõ rằng Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân, và các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục để đảm bảo an ninh quốc gia ngắn hạn và dài hạn của Mỹ", bà cho biết.
Các lựa chọn của Tổng thống Trump
Tổng thống Donald Trump cho biết các lựa chọn của ông đối với Iran chỉ gói gọn trong hai phương án: Leo thang quân sự quy mô lớn hoặc đạt được một thỏa thuận.
“Có nhiều lựa chọn. Chúng ta có muốn sử dụng sức mạnh quân sự để phá hủy hoàn toàn không, hay muốn đàm phán? Đó là những lựa chọn,” Tổng thống Mỹ Trump nói, đồng thời cho biết ông đã nhận được bản báo cáo cập nhật về các phương án quân sự mới nhất từ Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ.
Tổng thống Mỹ cũng nhấn mạnh ông không muốn tái khởi động chiến dịch không kích vì lý do nhân đạo, nhưng không loại trừ khả năng này nếu đàm phán thất bại.
Nga đánh chưa từng có vào Odessa, 50 vụ nổ liên hoàn
Đài TST (Nga) ngày 1/5 đưa tin, tình hình tại Nikolaev và Odessa đang trở nên đặc biệt căng thẳng khi các đợt xung đột diễn ra dồn dập trên diện rộng.
Các nguồn tin mà đài này dẫn lại cho biết nhiều cuộc tập kích quy mô lớn chưa từng có đã nhằm vào nhà máy đóng tàu "Okean" cũng như hệ thống hạ tầng cảng tại Odessa – những khu vực được coi là mắt xích quan trọng trong mạng lưới hậu cần.
Theo Đại tá hải quân dự bị Vasily Dandykin, riêng khu vực Odessa đã ghi nhận khoảng 50 vụ nổ liên hoàn chỉ trong thời gian ngắn. Các mục tiêu bị nhắm tới được cho là trung tâm hậu cần, bến cảng, kho nhiên liệu và các điểm trung chuyển có liên quan tới dòng chảy trang bị quân sự từ phương Tây.
Một chi tiết đáng chú ý là một con tàu neo tại cảng Odessa đã bốc cháy dữ dội sau khi trúng đòn tập kích. Theo đánh giá của ông Dandykin, mức độ cháy nổ cho thấy nhiều khả năng con tàu này đang vận chuyển hàng quân sự. Ông nhận định nếu chỉ là hàng dân sự thông thường thì khó có thể xảy ra hiện tượng cháy lan mạnh như vậy.
Không chỉ dừng lại ở các đòn đánh trực tiếp, tình hình tại Nikolaev cũng được mô tả là bất ổn sau khi các vụ nổ xảy ra gần khu vực trạm biến áp cung cấp điện cho các cơ sở công nghiệp quan trọng.
Một số báo cáo cho thấy sau các cuộc tấn công, nhiều khu vực ghi nhận tình trạng mất điện cục bộ, điện áp dao động, cùng với đó là các cột khói đen dày đặc bốc lên từ khu vực công nghiệp.
Theo phân tích của phía Nga được Đài TST dẫn lại, các mục tiêu này không đơn thuần mang tính dân sự, mà có liên quan đến chuỗi sản xuất và vận hành thiết bị quân sự, đặc biệt là các hệ thống không người lái và thành phần động cơ.
Điều này giải thích vì sao các đòn đánh lại tập trung với cường độ lớn vào các điểm được coi là "hậu phương kỹ thuật".
Ở góc độ chiến lược, ông Dandykin cảnh báo rằng trong thời gian tới, Nga có thể phải đối mặt với sự gia tăng các cuộc tấn công bằng phương tiện không người lái trên biển từ phía Ukraine. Nguyên nhân là do điều kiện thời tiết bước vào giai đoạn thuận lợi hơn, đồng thời phía Ukraine đã có thời gian tích lũy nguồn lực.
Tuy nhiên, ông cũng cho rằng Nga vẫn có khả năng kiểm soát tình hình nếu tập trung đánh vào các khu vực điều phối then chốt, điển hình như Ochakov – nơi được nhận định là trung tâm liên quan đến việc vận hành và điều phối UAV cũng như các phương tiện không người lái trên biển.
Ông Zelensky phát thông điệp khẩn
Cũng theo Đài TST, không chỉ ở mặt trận phía Nam, tình hình tại khu vực Kupyansk cũng đang nóng lên nhanh chóng, cho thấy xung đột không hề giảm nhiệt mà còn lan rộng ra nhiều hướng.
Theo kênh Telegram "Nhật ký lính dù", lực lượng Ukraine đã tăng cường đáng kể việc triển khai UAV tấn công, tạo ra sức ép lớn lên các đơn vị đối phương. Giao tranh được mô tả là đặc biệt ác liệt, trong đó tâm điểm là khu vực nhà máy đúc – một cơ sở công nghiệp có vị trí chiến lược trong thành phố.
Nhà máy này vốn được xây dựng từ thời Liên Xô, từng đóng vai trò quan trọng trong sản xuất các chi tiết cơ khí. Tuy nhiên, sau nhiều năm suy giảm, cơ sở này đã thay đổi chức năng. Theo các nguồn tin, lực lượng Ukraine đã cải tạo nơi đây thành một vị trí phòng thủ kiên cố, với hệ thống tầng ngầm phức tạp, biến nó thành một "pháo đài" thực sự giữa lòng đô thị.
Chính vì vậy, các đợt tấn công hiện tại được cho là nhằm trực tiếp vào "nút thắt" phòng thủ này, với mục tiêu phá vỡ hệ thống cố thủ của đối phương. Một số nguồn còn cho rằng quân đội Nga đã áp dụng lại các chiến thuật tương tự chiến dịch "Dòng chảy" – vốn từng được nhắc tới trong các hoạt động trước đó.
Trong bối cảnh chiến sự leo thang như vậy, vào đúng 10h01, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã đưa ra một thông điệp mang tính khẩn cấp, "cầu cứu" các nước NATO tiếp tục hỗ trợ Ukraine.
Trong tuyên bố của mình, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì và gia tăng các biện pháp trừng phạt đối với Nga. Theo ông, đây là công cụ giúp hạn chế khả năng kéo dài xung đột của Moscow.
Ông cũng lập luận rằng nếu Nga không sẵn sàng giải quyết xung đột thông qua con đường ngoại giao, thì Ukraine cùng các đối tác phương Tây cần phải gia tăng sức ép để buộc Moscow phải thay đổi lập trường.
Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh chiến sự trên thực địa đang diễn biến phức tạp, cho thấy Kiev đang tìm cách kết hợp giữa sức ép quân sự và ngoại giao nhằm tạo lợi thế trong giai đoạn tiếp theo của xung đột.
Hé lộ đề nghị bất ngờ của ông Putin
Trong khi giao tranh trên thực địa tiếp tục leo thang trên nhiều hướng, Đài TST (Nga) cho biết phía Nga lại phát đi những tín hiệu đáng chú ý trên mặt trận ngoại giao, tạo nên sự tương phản rõ rệt giữa chiến trường và bàn đàm phán.
Cụ thể, vào tối 29/4, Tổng thống Vladimir Putin đã có cuộc điện đàm với cựu Tổng thống Donald Trump, trong đó vấn đề Ukraine là một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận.
Theo thông tin được Đài TST dẫn lại, Tổng thống Putin khẳng định rằng thế chủ động trên chiến trường vẫn thuộc về quân đội Nga và các mục tiêu của chiến dịch quân sự đặc biệt sẽ được hoàn thành.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất là đề xuất về một lệnh ngừng bắn tạm thời trong dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5. Đây được xem là một động thái mang tính ngoại giao trong bối cảnh xung đột vẫn đang diễn ra với cường độ cao.
Theo trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov, đề xuất này đã nhận được sự ủng hộ từ phía ông Donald Trump.
Dù vậy, các chi tiết cụ thể về thời gian và phạm vi áp dụng lệnh ngừng bắn vẫn chưa được công bố. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết thông tin này sẽ được làm rõ trong thời gian tới.
Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến từ phía Nga tỏ ra hoài nghi về khả năng Ukraine tuân thủ lệnh ngừng bắn nếu nó được thiết lập. Trung tướng Viktor Sobolev cho rằng quân đội cần duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất, đồng thời cảnh báo sẽ có phản ứng mạnh nếu thỏa thuận bị vi phạm.
Phó Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia Alexey Chepa cũng đưa ra nhận định tương tự, cho rằng các tiền lệ trước đó cho thấy nguy cơ vi phạm lệnh ngừng bắn là rất lớn. Ông dẫn chứng việc các thỏa thuận trước đây, bao gồm trong dịp Lễ Phục sinh, đã nhiều lần không được tuân thủ.
Về phía Kiev, đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có tuyên bố chính thức về việc chấp nhận đề xuất này. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết cần làm rõ thêm các thông tin từ phía Mỹ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Trong khi đó, một số nhà phân tích quốc tế cho rằng lập trường của Tổng thống Putin vẫn nhất quán. Nhà phân tích quân sự Anh Alexander Mercouris nhận định rằng trong cuộc điện đàm, nhà lãnh đạo Nga đã thể hiện sự kiên định đáng chú ý trong việc theo đuổi các mục tiêu chiến lược.
Ông Mercouris cho rằng trong những tình huống tương tự, nhiều nhà lãnh đạo có thể đã lựa chọn nhượng bộ, nhưng Tổng thống Putin vẫn duy trì cách tiếp cận cứng rắn, đồng thời kết hợp với các tín hiệu ngoại giao khi cần thiết.
Tờ báo El Ciudadano (Chile) ngày 28/4 đưa tin, Cuba đang đẩy mạnh việc chế biến dầu thô trong nước thông qua Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz ở tỉnh Santiago de Cuba, để sản xuất các loại nhiên liệu thiết yếu trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế vẫn đang tiếp diễn.
Các nhân viên tại nhà máy lọc dầu này đã cải tiến thành công các cơ sở hạ tầng trước đây dùng để lọc dầu thô nặng nhập khẩu vào quốc đảo này trước khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các biện pháp hạn chế ngặt nghèo hơn.
Từ năm 1962, Washington đã áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt kinh tế, thương mại và tài chính đối với Cuba. Và các biện pháp này đã gia tăng bởi một sắc lệnh hành pháp được ký ngày 29/1/2026 bởi Tổng thống Trump, cấm hoàn toàn việc nhập khẩu dầu vào Cuba.
Động thái này, được biện minh dựa trên lý do Havana gây ra mối đe dọa cho an ninh quốc gia của Mỹ, cho phép áp thuế đối với hàng hóa từ các quốc gia bán hoặc cung cấp dầu cho quốc gia vùng Caribe này.
Biện pháp trên không chỉ làm gián đoạn cuộc sống thường nhật của người dân Cuba, gây ra tình trạng mất điện kéo dài tới 20 giờ/ngày , mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, thực phẩm và sức khỏe thể chất của người dân nước này.
Theo bà Irene Barbado Lucio - Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz thuộc Liên minh Dầu khí Cuba (Cupet) và là một trong bốn cơ sở chế biến dầu nặng của nước này, việc cải tiến cơ sở hạ tầng đã giúp Cuba có thể "xử lý" dầu thô trong nước.
Trong cuộc phỏng vấn với tờ báo Granma (Cuba), bà Barbado cho biết trong quá trình chế biến dầu mỏ, các sản phẩm phụ được tạo ra đã hỗ trợ các lĩnh vực quan trọng chiến lược của Cuba.
Kỹ sư Víctor Manuel Díaz Despaigne - trưởng nhóm đa ngành thực hiện cải tiến công nghệ này - cho biết thêm: “Trước đây, chúng tôi có thể xử lý dầu thô nặng nhập khẩu bằng cách sử dụng dung môi để đưa chỉ số API [chỉ số đo lường mức độ nặng hay nhẹ của dầu mỏ dạng lỏng so với nước] xuống 16 độ, cho phép chuyển đổi nó thành dầu thô trung bình, vì ngành công nghiệp của chúng tôi được thiết kế cho dầu thô nhẹ hơn; tuy nhiên, chúng tôi không ngờ có thể làm được điều này với dầu thô trong nước.”
Bà Barbado cũng tiết lộ kế hoạch về một đợt khai thác dầu thô khác trong nước Cuba, "như một phần của quá trình cải tiến liên tục các quy trình công nghiệp, đang được đẩy mạnh để áp dụng đối với loại dầu này, nhằm đạt được các sản phẩm phái sinh chất lượng cao đồng thời đảm bảo bảo vệ môi trường".
Chuyển hóa nhiệt để nâng cao tính chất của dầu thô nặng
Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz nhắc lại rằng quy trình này đang được phát triển song song với những nỗ lực của Trung tâm Nghiên cứu Dầu mỏ Cuba, tập trung vào quá trình chuyển hóa nhiệt, "được thể hiện thông qua các nghiên cứu và thử nghiệm sâu rộng".
Quá trình này cho phép cải thiện các đặc tính của dầu thô nặng và siêu nặng hiện đang có sẵn với số lượng lớn ở Cuba, vốn nổi tiếng với mật độ, độ nhớt và hàm lượng lưu huỳnh cao.
Thông qua quá trình chuyển hóa nhiệt, có thể giảm độ nhớt của dầu thô mà không cần phải trộn nó với các hợp chất và dung môi khác - những thứ đang khan hiếm tại Cuba do lệnh cấm vận của Mỹ.
Kỹ sư Irenaldo Pérez Cardoso - Phó giám đốc Cupet - cho biết về kế hoạch thiết lập một cơ sở thí điểm tại Nhà máy lọc dầu Sergio Soto ở tỉnh Sancti Spíritus để tận dụng nguồn nước, hơi nước và điện năng sẵn có tại đây, cũng như kinh nghiệm chuyên môn của đội ngũ nhân viên - những người đã xử lý loại dầu thô này từ năm 2010.
Kế hoạch này cũng bao gồm giai đoạn thứ hai nhằm phát triển chất xúc tác để giảm hàm lượng lưu huỳnh đặc trưng của dầu thô Cuba.
Trong những tuyên bố gần đây, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez khẳng định: “Chúng ta đã phá bỏ một quan niệm sai lầm, một điều cấm kỵ trong nước, đó là dầu thô trong nước không thể tinh chế được, không thể sử dụng được cho các mục đích khác... và chỉ có thể được sử dụng trực tiếp trong một số nhà máy nhiệt điện.”
“Một cuộc xung đột mới giữa Iran và Mỹ rất có thể sẽ xảy ra, các bằng chứng cũng cho thấy Mỹ không tuân thủ bất kỳ cam kết hay thỏa thuận nào” - hãng tin Fars dẫn lời Phó Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya Mohammad Jafar Asadi trong một bản tin ngày 2-5.
Ông Asadi cáo buộc: "Các hành động và tuyên bố của các quan chức Mỹ phần lớn đều nhằm thu hút sự chú ý của truyền thông, trước hết là để ngăn chặn giá dầu giảm và thứ hai là để thoát khỏi tình thế khó xử mà họ tự tạo ra."
Quan chức này cũng tuyên bố lực lượng vũ trang Iran “đang trong tình trạng sẵn sàng tối đa cho bất kỳ hành động phiêu lưu và tính toán sai lầm nào mới từ phía Mỹ”.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn đang rơi vào thế bế tắc.
Hôm 1-5, Mỹ đã cảnh báo các công ty vận tải biển có thể phải đối mặt các lệnh trừng phạt nếu trả tiền cho Iran để đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn.
Thông báo được Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài của Mỹ (OFAC) đưa ra, làm gia tăng thêm áp lực trong cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran về quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
OFAC cho biết các khoản thanh toán bị cấm không chỉ bao gồm chuyển khoản hay tiền mặt, mà còn cả “tài sản kỹ thuật số, bù trừ, trao đổi không chính thức hoặc các khoản thanh toán bằng hiện vật khác”, trong đó có cả quyên góp từ thiện và thanh toán tại các đại sứ quán Iran.
“OFAC đưa ra cảnh báo này để nhắc nhở cá nhân và tổ chức công dân Mỹ và nước ngoài về nguy cơ vi phạm lệnh trừng phạt khi đáp ứng các yêu cầu khoản thanh toán hoặc bảo lãnh từ chính quyền Iran để được đi lại an toàn. Những rủi ro này tồn tại bất kể phương thức thanh toán nào” - thông báo cho biết.
Dưới đây là các bài văn khấn Giỗ Tổ Hùng Vương 2026 tại đền Hùng và tại nhà đầy đủ nhất, cầu mong đất nước hòa bình, thịnh vượng, gia đình bình an.
Hôm nay là ngày mùng 10 tháng 3 Âm lịch, ngày Giỗ Tổ Hùng Vương. Đây là dịp để người Việt Nam cùng hướng về cội nguồn, bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với các vị vua Hùng đã có công dựng nước, từ đó khơi dậy niềm tự hào về dòng máu "con Rồng cháu Tiên" và lịch sử hàng nghìn năm văn hiến.
Vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch, hàng triệu người dân thường đi lễ tại đền Hùng (Phú Thọ) dâng hương để tưởng nhớ tổ tiên, đồng thời cầu mong đất nước hòa bình, thịnh vượng, gia đình bình an.
Không chỉ Phú Thọ, rất nhiều đền, đình, miếu thờ Vua Hùng trên cả nước đều tổ chức lễ dâng hương vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch.
Đồng thời, nhiều gia đình thắp hương, làm mâm cơm cúng để tưởng nhớ tổ tiên, Vua Hùng. Mâm cúng thường có bánh chưng, bánh giầy – tượng trưng cho trời đất, do Lang Liêu con Vua Hùng thứ 6 sáng tạo ra.
Dưới đây là các bài văn khấn Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 tại đền Hùng và tại nhà để mọi người tham khảo.
Văn khấn Giỗ tổ Hùng Vương 2026 tại đền Hùng
1. Văn khấn Giỗ tổ Hùng Vương 2026 tại đền Hùng (mẫu số 1)
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con xin kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái tuế chí đức Tôn thần.
Con kính lạy các Vua Hùng linh thiêng, gây dựng nên đất Tổ.
Hương tử con là... tuổi...
Ngụ tại...
Hôm nay là ngày 10 tháng 3 năm Bính Ngọ, nhân ngày Giỗ tổ, hương tử con đến nơi... đền thờ Vua Hùng thành tâm kính nghĩ: Vua Hùng và các bậc tổ tiên đã có công dựng nước, tạo nên giang sơn đất nước mấy nghìn năm, luôn ban phúc lành che chở cho dân. Nay hương tử chúng con thành tâm dâng lên lễ bạc, hiến tế hương hoa, phẩm oản…
Cầu mong cho các vị Vua Hùng luôn giữ mai uy nghiêm và linh thương để bảo vệ nước, rủ lòng thương xót, phù hộ che chở cho chúng con sức khoẻ dồi dào, mọi sự tốt lành, lắm tài nhiều lộc, an khang thịnh vượng, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.
Hương tử con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Phục duy cẩn cáo!
2. Văn khấn Giỗ tổ Hùng Vương 2026 tại đền Hùng (mẫu số 2)
Chúng con xin lạy chín phương trời cùng với mười phương chư Phật. Chúng con xin kính lạy các vị vua Hùng linh thiêng, những người đã tạo dựng nên đất Tổ. Con là... đang cư ngụ tại...
Hôm nay là ngày mùng 10 tháng 3 năm Bính Ngọ, nhân ngày giỗ Tổ, con bày tỏ lòng thành kính sâu sắc. Các vua Hùng đã có công lớn trong gây dựng nước nhà và luôn bảo vệ, ban phúc lành cho dân. Nay, chúng con xin dâng lên lễ vật…
Chúng con cầu mong các vua Hùng rủ lòng nhân từ, phù hộ và ban phước lành cho chúng con mọi điều tốt lành, sức khoẻ dồi dào...
Chúng con xin kính tạ ơn sâu!
3. Văn khấn Giỗ tổ Hùng Vương 2026 tại nhà
Kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, Thánh hiền.
Lạy các Vua Hùng linh thiêng, Gây dựng đất này Tiên tổ.
Con tên là...... địa chỉ.............. .
Nhân ngày Giỗ tổ con xin gửi đến đấng bề trên chút hương hoa lễ phẩm thể hiện lòng thành của gia đình con đến các Vua Hùng và các bậc tổ tiên.
Kính xin độ trì phù hộ,
Mọi chuyện tốt lành bình an.
Bách bệnh giảm trừ tiêu tan,
Điều lành mang đến vẹn toàn. Điều dữ mang đi, yên ổn.
Đi đến nơi, về đến chốn,
Tai qua nạn khỏi tháng ngày
Cầu được ước thấy, gặp may, mọi điều hanh thông, thuận lợi.
Con cái học hành tấn tới, ngoan ngoãn nghe lời mẹ cha, thi đỗ lớp gần, trường xa, mát mặt gia đình làng nước.
Tình duyên gặp người kiếp trước, ý trung nhân xứng muôn phần.
Tình xa duyên thắm như gần, suốt đời yêu thương nhất mực.
Đi làm... thăng quan tiến chức, buôn bán một vốn bốn lời.
Hạnh phúc thanh thản một đời.
Nam mô a di đà Phật!
Kính lạy cao xanh Trời đất, Lạy các Vua Hùng linh thiêng. Đức Thánh Trần cõi người hiền, Muôn đời độ trì phù hộ!
Nam mô a di đà Phật! (3 lần)
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
4. Văn khấn Giỗ tổ Hùng Vương 2026 tại nhà
Chúng con xin lạy chín phương trời cùng với mười phương chư Phật. Xin kính lạy các vị vua Hùng linh thiêng.
Con tên… hiện ở địa chỉ…
Nhân ngày giỗ Tổ, mùng 10 tháng 3 năm Bính Ngọ. Con xin dâng lên một ít hương hoa và lễ vật, thể hiện tấm lòng của gia đình đình con đối với các vị vua Hùng và các bậc tổ tiên.
Kính xin đấng bề trên độ trì phù hộ, cho mọi chuyện tốt lành và bình an, bệnh tật đều tan biến. Cầu cho mọi điều hanh thông, mọi sự diễn ra thuận lợi đến với gia đình chúng con.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
5. Mâm cúng giỗ tổ Hùng Vương gồm những gì?
Mâm cúng Giỗ Tổ Hùng Vương thường được chuẩn bị theo phong tục truyền thống với những lễ vật mang đậm linh hồn của văn hóa lúa nước.
Tùy theo điều kiện và phong tục địa phương, mâm cúng có thể được chuẩn bị khác nhau, nhưng thông thường sẽ bao gồm hai phần chính là lễ chay và lễ mặn.
Lễ vật truyền thống
Hai loại bánh biểu tượng cho đất và trời luôn xuất hiện trên mâm cúng để nhắc nhớ về lòng hiếu thảo của Lang Liêu:
Bánh chưng: 18 chiếc (tượng trưng cho 18 đời vua Hùng).
Bánh giầy: 18 chiếc.
Mâm lễ mặn
Phần lễ mặn thường được chuẩn bị như một mâm cơm cúng gia tiên trang trọng, thể hiện sự no đủ và lòng thành kính:
- Thịt heo/Gà luộc: Thường là gà trống nguyên con hoặc thịt heo tươi ngon.
- Xôi gấc hoặc xôi vò: Màu đỏ của xôi gấc tượng trưng cho sự may mắn, tốt lành.
- Nem rán, giò lụa: Những món ăn truyền thống đặc trưng trong các dịp lễ Tết của người Việt.
- Canh măng hoặc canh mọc: Giúp mâm cúng thêm đa dạng và hài hòa.
Lễ vật chay và hoa quả
- Hương, hoa, trà, quả: Các loại hoa tươi (thường là hoa cúc hoặc hoa hồng) và trái cây ngũ quả theo mùa.
- Rượu và nước sạch: Để dâng lên tổ tiên theo đúng nghi thức.
- Gạo và muối: Được đặt trên bàn thờ để cầu mong sự ấm no, đủ đầy.
Thời gian thực hiện: Lễ cúng nên được tiến hành vào đúng ngày 10/3 Âm lịch. Thời điểm lý tưởng nhất là vào buổi sáng (khoảng 7h - 11h), đây là lúc khí trời thanh khiết, phù hợp cho việc thờ tự.
Trên đây là những bài văn khấn Giỗ Tổ Hùng Vương 2026 tại đền Hùng và tại nhà đầy đủ nhất. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp bạn có lễ cúng chu đáo, lòng thành nhất.
Thịt bồ câu giàu protein, giúp tăng miễn dịch và bổ khí huyết. Hãy thử các món ngon từ bồ câu ngay hôm nay!
Người ta nói: "Cái dạ dày và trái tim, nhất định phải có một thứ được lấp đầy. Thế nên, mọi sự mông lung hay sầu muộn trên thế giới này đều có thể dùng món ngon để chống lại!", thế nhưng trời mưa thế này thì nên "lấp đầy dạ dày" bằng món gì được nhỉ?
Trời mưa, nhiệt độ giảm đi đáng kể. Con gái bảo mặc ít áo thì hơi lạnh, mà bảo mặc thêm thì lại sợ nóng. Chao ôi, cái thời tiết này khiến nhiều bà nội trợ cũng cảm thấy "bí món" mỗi khi đi chợ vì nhà tôi vốn cũng không có món nào quá đặc biệt yêu thích.
Gia đình tôi xưa nay vẫn ăn những món cơm nhà giản dị, quanh đi quẩn lại cả năm cũng chỉ có mấy món đó thôi. Thực ra thế này cũng tốt, dù sao cả nhà cũng ăn quen vị rồi, nấu bày vẽ quá mà ăn không hết lại thành ra lãng phí.
Giờ con gái cũng lớn rồi, khẩu vị của bé khá giống với bố mẹ. Hiện tại ba bữa mỗi ngày nhà mình đều ăn tại gia, bé không thích ăn thức ăn thừa, cũng may là bữa tối bé ăn tại căng tin trường.
Trời mưa đi chợ hơi bất tiện, tôi quyết định mua mấy con chim bồ câu về để đổi món cho cả nhà.
Đừng coi thường loại thịt này vì kích thước nhỏ bé của nó.
Các nhà khoa học đã phát hiện loại thịt này chứa hàm lượng "sắt heme, kẽm, vitamin nhóm B, protein cao và cephalin" cực kỳ phong phú. Sự kết hợp này giúp bồi bổ protein, tăng sức đề kháng và bổ khí huyết rất tốt.
Dưới đây là 2 cách chế biến món bồ câu thơm ngon, bổ dưỡng mà tôi đã làm cho cả nhà, rất nhanh và dễ thực hiện mà cũng vô cùng ngon cơm:
1. Chim bồ câu hấp
Hấp là phương pháp giữ lại trọn vẹn dưỡng chất nhất. Món bồ câu hấp theo cách này sẽ mềm nhừ, thấm vị, không hề tanh, ngay cả người già không có răng cũng có thể ăn được. Loại thịt này rất phù hợp nếu bạn muốn bồi bổ nhưng cơ thể đang hơi nóng trong.
Ăn loại thịt này còn tốt hơn
Nguyên liệu: 1-2 con bồ câu ra ràng, gừng già, hành lá, muối, một ít bia.
Cách làm:
B1: Làm sạch bồ câu, cắt đôi. Trộn đều với gừng, hành, muối và bia. Ướp trong 2 giờ rồi rửa sạch lại dưới vòi nước.
B2: Đặt bồ câu vào đĩa, rắc thêm chút gừng sợi. Cho vào xửng hấp lửa lớn trong 30 phút là hoàn thành.
2. Bồ câu xào gừng
Gừng có tính ấm, giúp tán hàn, ấm tì vị và tăng dương khí. Khi xào ở nhiệt độ cao, gừng sẽ tiết ra hoạt chất giúp át mùi tanh của thịt chim, đồng thời hỗ trợ trừ thấp. Nếu bạn cảm thấy cơ thể đang bị "nặng nề" do ẩm thấp, đây là món dành cho bạn.
Ăn loại thịt này còn tốt hơn
Nguyên liệu: 2 con bồ câu ra ràng, 200g gừng già, muối, nước tương, rượu trắng, dầu ăn.
Cách làm:
Bước 1: Bồ câu làm sạch, chặt miếng nhỏ. Làm nóng dầu trong chảo, cho thịt chim vào chiên lửa lớn đến khi vàng đều hai mặt. Rưới một chút rượu trắng quanh thành chảo, đảo nhanh tay 7-8 lần.
Bước 2: Gừng rửa sạch, thái lát. Cho thêm dầu vào chảo, chiên gừng cho đến khi hơi cháy cạnh thì đổ thịt chim vào. Thêm nước tương, muối và một lượng nước vừa đủ. Đậy nắp om trong 20 phút.
Bước 3: Mở nắp, vặn lửa lớn để cạn bớt nước sốt. Chiên thêm một chút cho lớp vỏ bồ câu hơi giòn là có thể trình bày ra đĩa.
Lưu ý quan trọng khi chế biến và thưởng thức món ăn từ loại thịt này
Cách chọn bồ câu ngon: Để món ăn đạt dinh dưỡng cao nhất, bạn nên chọn bồ câu có da dẻ hồng hào, ức đầy đặn. Với món hầm nên chọn bồ câu già (thịt chắc), còn món hấp hay xào thì bồ câu ra ràng (khoảng 20-25 ngày tuổi) là ngon nhất vì thịt mềm và ngọt.
Xử lý mùi tanh triệt để: Loại thịt này có mùi đặc trưng khá đậm. Ngoài việc dùng rượu trắng hay bia như trong công thức, bạn có thể dùng hỗn hợp rượu gừng hoặc nước cốt chanh và muối chà xát kỹ phần trong và ngoài con chim, sau đó rửa sạch để thịt thơm hơn khi nấu.
Không nên bỏ qua phần tiết và gan: Trong dân gian, tiết bồ câu rất bổ dưỡng cho khí huyết.
Lưu ý về sức khỏe: Mặc dù bồ câu là "thượng phẩm" bồi bổ, nhưng do hàm lượng dinh dưỡng và protein rất cao, những người đang bị sốt cao, người có bệnh cao huyết áp nặng hoặc người đang bị viêm nhiễm cấp tính nên hạn chế ăn hoặc ăn theo chỉ định của bác sĩ để tránh làm cơ thể thêm nóng.
Tránh kết hợp sai cách: Theo quan niệm thực dưỡng, không nên ăn thịt bồ câu cùng với tôm hoặc cá diếc vì có thể gây dị ứng hoặc đầy bụng, khó tiêu.
3 con giáp dưới đây được dự báo gặp “lộc trời ban”, tài vận khởi sắc mạnh mẽ, cuộc sống dần chuyển mình theo hướng tích cực hơn trong tháng 5.
Con giáp tuổi Tỵ
Theo tử vi 12 con giáp 2026, những người tuổi Tỵ thường nổi bật với tính cách bí ẩn và sâu sắc. Họ là những người có khả năng quan sát nhạy bén, suy nghĩ thấu đáo trước khi đưa ra quyết định, không bao giờ hành động vội vàng.
Sự khôn ngoan và thận trọng khiến con giáp tuổi Tỵ trở thành những nhà chiến lược giỏi, có thể nắm bắt cơ hội trong lúc người khác còn bối rối.
Tuổi Tỵ thường sống khá kín đáo, không thích phô trương và ít khi bộc lộ hết cảm xúc của mình. Họ giỏi giữ bí mật, đáng tin cậy và biết cách điều hướng các mối quan hệ xã hội một cách tinh tế.
Theo tử vi 12 con giáp 2026, những người tuổi Tỵ thường nổi bật với tính cách bí ẩn và sâu sắc.
Người tuổi Tỵ cũng có trực giác nhạy cảm, khả năng phân tích tốt và thường nhìn thấy cơ hội trước người khác, nhờ đó họ có thể thành công trong nhiều lĩnh vực như tài chính, kinh doanh, nghệ thuật hoặc nghiên cứu.
Dù bề ngoài trầm lặng, người tuổi Tỵ lại có tham vọng và ý chí kiên định bên trong. Họ không vội vàng nhưng luôn chuẩn bị kỹ lưỡng để đạt được mục tiêu dài hạn.
Tính cách này giúp con giáp này vừa giữ được sự ổn định vừa sẵn sàng nắm bắt những cơ hội quan trọng khi thời cơ đến vào tháng 5.
Con giáp tuổi Thìn
Theo tử vi 12 con giáp 2026, những người sinh năm Thìn sở hữu tính cách mạnh mẽ và đầy sức sống, toát ra khí chất uy nghiêm và lôi cuốn bẩm sinh. Họ tự tin, quyết đoán và luôn có tham vọng lớn trong cuộc sống lẫn sự nghiệp.
Con giáp tuổi Thìn thường là những người dám nghĩ dám làm, không ngại thử thách và luôn tìm cách mở rộng tầm ảnh hưởng của mình.
Người tuổi Thìn rất thông minh, nhạy bén trong việc nắm bắt cơ hội và có khả năng nhìn xa trông rộng. Họ biết cách cân bằng giữa trực giác và lý trí, ra quyết định dựa trên tính toán kỹ lưỡng nhưng vẫn linh hoạt để thích nghi với hoàn cảnh.
Khả năng lãnh đạo và điều phối người xung quanh giúp họ xây dựng được các mối quan hệ chiến lược, đồng thời tạo được uy tín và sức ảnh hưởng lớn.
Bên cạnh sự mạnh mẽ và quyết đoán, Thìn còn là người có nội lực bền bỉ và kiên định. Họ không dễ bỏ cuộc trước khó khăn và luôn kiên trì hướng tới mục tiêu dài hạn.
Đồng thời, con giáp tuổi Thìn có sức hấp dẫn riêng, khiến người khác dễ bị thu hút và sẵn sàng hỗ trợ họ trong các dự án hay kế hoạch quan trọng.
Chính sự kết hợp giữa tầm nhìn, bản lĩnh và khả năng kết nối này khiến tuổi Thìn thường gặt hái thành công nhanh chóng và được trao những cơ hội quan trọng trong sự nghiệp cũng như cuộc sống trong tháng 5.
Con giáp tuổi Hợi
Theo tử vi 12 con giáp 2026, những người sinh năm Hợi nổi bật với tính cách hiền lành, hào phóng và luôn quan tâm đến người khác hơn bản thân. Họ không câu nệ lợi ích cá nhân, sống chan hòa, thân thiện và dễ tạo thiện cảm với mọi người xung quanh.
Tuổi Hợi thường lạc quan, điềm đạm và biết cách xây dựng các mối quan hệ bền vững; nhờ vậy, họ dễ được giúp đỡ trong công việc và cuộc sống.
Con giáp này không ngại chia sẻ, sẵn sàng giúp đỡ người khác mà không toan tính, điều này khiến họ được tin tưởng và yêu mến, đồng thời tạo ra những cơ hội tích cực trong sự nghiệp và tài chính.
Về tài vận của tuổi Hợi trong tháng 5, đây là giai đoạn thuận lợi để họ gặt hái những kết quả tích cực từ các mối quan hệ đã vun đắp lâu dài.
Khách hàng, đối tác hoặc bạn bè tin tưởng sẽ chủ động mang đến cơ hội hợp tác giá trị, còn những lời giới thiệu nhỏ nhặt từ cộng đồng xung quanh có thể mở ra những nguồn lợi mới.
Tài sản tăng trưởng âm thầm nhưng ổn định: thu nhập từ công việc cốt lõi vững vàng, mô hình kinh doanh ít rủi ro tạo dòng tiền đều đặn, và chi phí sinh hoạt giảm nhờ các mối quan hệ hài hòa trong gia đình và cộng đồng.
Ngoài ra, tháng này, con giáp tuổi Hợi sẽ nhận thấy sức mạnh của sự hào phóng và lòng tốt: những hành động giúp đỡ người khác không mong đợi được đáp trả bằng những cơ hội tài chính bất ngờ.
Sự giàu có đến với họ không phải nhờ may mắn ngẫu nhiên mà là kết quả của việc duy trì tấm lòng chân thành, kiên nhẫn và sự cống hiến thầm lặng. Tháng 5 hứa hẹn là thời điểm họ vừa thu được lợi ích vật chất, vừa củng cố các mối quan hệ xã hội – những nền tảng quan trọng để phát triển lâu dài.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính chiêm nghiệm, tham khảo
Nhà Minh là một xã hội mà hoàng tộc sống xa hoa không cần sản xuất; quan lại run rẩy làm việc trong nhục nhã; còn dân thường phải lao lực cả đời mà tiền đồ bị khóa chặt. Đó là một thời đại phân tầng cực độ, lạnh lùng và tăm tối.
Ngày nay, hễ nhắc đến nhà Minh, rất nhiều người lập tức rơi vào một trạng thái tự hào mang tính phản xạ, như thể bản thân triều đại ấy là một thứ “vinh dự dân tộc” bất khả xâm phạm. Chỉ cần ai đó nói một câu rằng nhà Minh không tốt, lập tức sẽ vấp phải những phản ứng dữ dội: nào là “Hán gian”, nào là “tàn dư Mãn Thanh”, nào là “sâu bọ”. Cảm giác như người ta không còn bàn về lịch sử nữa, mà đang chạm vào một tín điều không được phép nghi ngờ.
Nhưng vấn đề nằm chính ở đó: nhà Minh có thật sự tốt đẹp như trong tưởng tượng hay không? Nếu triều đại ấy quả thực vĩ đại đến vậy, vì sao chính người dân đương thời lại đứng lên lật đổ nó? Vì sao người sống trong thời Minh từng oán ghét nó đến tận xương tủy, còn hậu thế lại bỗng dưng đồng loạt hoài niệm? Và vì sao hầu như mọi công trình sử học nghiêm túc đều dành cho thể chế Minh một cái nhìn đầy phê phán?
Chu Nguyên Chương.
Muốn trả lời những câu hỏi ấy, chỉ có một cách: gạt bỏ khẩu hiệu và lập trường, trở về với bản thân thể chế và trình độ văn minh, để nhìn lại xem triều đại này thực sự đã làm gì.
Cái gọi là “khôi phục Trung Hoa” thực ra là một trong những huyền thoại lớn nhất suốt 600 năm lịch sử. Rất nhiều người sùng bái Chu Nguyên Chương thường khẳng định ông là vị anh hùng đã “phục hưng Trung Hoa”. Nhưng luận điệu ấy không chịu nổi bất kỳ sự phân tích nghiêm túc nào.
Trước hết, cần làm rõ một khái niệm thường xuyên bị cố tình đánh tráo: “Trung Hoa” chưa bao giờ chỉ là một khái niệm địa lý. Đó là một khái niệm văn minh, được cấu thành bởi thể chế chính trị, truyền thống quản trị, hình thái văn hóa, ngôn ngữ, chữ viết, lễ nghi và phục sức. Nếu chỉ cần chiếm được thiên hạ và để một người Hán ngồi lên ngai vàng là đủ để gọi là “khôi phục Trung Hoa”, thì khái niệm ấy quả thật quá nông cạn.
Xét về lãnh thổ, nhà Minh cũng không hề khôi phục hoàn toàn cương vực thời Hán Đường. Xét về thể chế, tình hình còn ngược lại. Từ thời Hán đến Tống, đặc trưng căn bản của chính trị Trung Hoa là sự cân bằng tương đối giữa hoàng quyền và tướng quyền, giữa hoàng đế và tầng lớp sĩ đại phu. Nhưng việc lớn đầu tiên Chu Nguyên Chương làm sau khi lên ngôi chính là bãi bỏ chế độ tể tướng, tập trung toàn bộ quyền lực vào tay hoàng đế.
Từ đó, Trung Quốc bước hẳn vào thời đại quân chủ chuyên chế tuyệt đối. Quốc gia không còn là một hệ thống quản trị công cộng, mà dần trở thành tài sản chính trị riêng của hoàng tộc. Để duy trì sự phục tùng của bộ máy quan liêu trong một trật tự không còn cơ chế đồng trị, Chu Nguyên Chương chỉ dựa vào một thứ: nỗi sợ hãi.
Ông biến triều đình từ nơi các đại thần có thể ngồi bàn quốc sự thành nơi quần thần phải quỳ nghe thánh chỉ. Ông đặt ra chế độ đình trượng, công khai làm nhục và trừng phạt thể xác quan lại ngay giữa triều đường. Rồi đến Cẩm y vệ, sau này phát triển thành Đông Xưởng, Tây Xưởng và Nội Hành Xưởng, tạo nên hệ thống mật vụ chặt chẽ và đáng sợ bậc nhất trong lịch sử Trung Hoa.
Khi phẩm giá bị tước đoạt một cách có hệ thống, khi đời tư có thể bị lôi ra bất cứ lúc nào để trở thành cái cớ trừng phạt, thì cái gọi là “trung thành” thực chất chỉ là phản xạ của sự sợ hãi. Đó không phải là khôi phục Trung Hoa, mà là bóp méo Trung Hoa.
Trong lĩnh vực văn hóa và tư tưởng, sự thụt lùi ấy còn rõ rệt hơn. Chu Nguyên Chương trực tiếp cắt bỏ trong Mạnh Tử những câu như “Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh” hay “Quân thị thần như thổ giới, tắc thần thị quân như khấu thù”, tức những tư tưởng có khả năng hạn chế quyền lực quân chủ. Chu Đệ tiếp tục biên soạn Tứ thư đại toàn, Ngũ kinh đại toàn, độc quyền hóa việc giải thích kinh điển.
Khoa cử vốn từng là nơi cho phép thảo luận học thuật dưới thời Đường Tống, đến thời Minh bị biến dạng thành chế độ bát cổ văn. Sĩ tử chỉ được phép “nói thay thánh hiền”, không được trình bày quan điểm riêng, càng không được bàn đến chính trị hay dân sinh. Kết hợp với văn tự ngục và tội danh ngôn luận, toàn bộ xã hội dần rơi vào câm lặng. Sức sáng tạo tư tưởng và văn học cũng theo đó mà suy kiệt.
Về kinh tế, nhà Minh đi ngược hẳn xu thế phát triển của thời Tống Nguyên. Khi ấy, Trung Quốc đã là một xã hội thương mại hóa cao, với ngoại thương, đô thị và thủ công nghiệp phát triển mạnh. Thế nhưng Chu Nguyên Chương lại lấy “trọng nông ức thương” làm quốc sách, đồng thời thi hành hải cấm, cắt đứt giao thương biển. Chế độ hộ tịch còn trói buộc thợ thủ công thành các hộ nghề cha truyền con nối, tước đoạt khả năng tham gia thị trường và hưởng lợi từ thành quả lao động.
Nói cách khác, Chu Nguyên Chương không hề “khôi phục Trung Hoa”. Ông đã kéo bánh xe lịch sử lùi lại đúng vào thời điểm nhân loại đang bước vào một kỷ nguyên mới của phân công, giao lưu và kiểm soát quyền lực.
Người ta thường nói: Chu Nguyên Chương xuất thân nông dân nên đặc biệt tốt với nông dân. Nhưng nếu đem câu ấy nói với một người nông dân thời Minh, rất có thể bạn sẽ bị họ liều mạng phản bác.
Thực tế, Chu Nguyên Chương là một trong những vị hoàng đế kiểm soát nông dân chặt chẽ nhất, bóc lột nặng nề nhất trong lịch sử Trung Quốc. Ông rất giỏi diễn vai một vị vua gần dân. Những câu như “Trẫm vốn là nông phu, hiểu rõ nỗi gian nan của nghề nông” hay “Trẫm vốn là nông phu, thấu hiểu nỗi khổ dân gian” quả thật dễ làm người nghe xúc động. Nhưng vấn đề là, ông chưa bao giờ có ý định chịu trách nhiệm thực sự cho những lời ấy.
Ông hiểu rõ sức mạnh của việc xây dựng hình tượng. Xuất thân bần hàn trở thành công cụ tạo dựng tính chính danh về đạo đức. Còn lời hứa có được thực hiện hay không, lại là chuyện khác.
Công cụ quan trọng nhất để kiểm soát dân chúng là hệ thống Hoàng sách và Ngư lân đồ sách. Dưới chế độ này, toàn bộ dân cư bị phân loại chặt chẽ thành quân hộ, dân hộ, tượng hộ… và gần như bị cố định theo hình thức cha truyền con nối. Thợ rèn đời đời rèn sắt, người nuôi ngựa đời đời nuôi ngựa, thợ dệt đời đời dệt vải.
Đó không chỉ là phân công lao động, mà là một dạng nô dịch được thể chế hóa. Cá nhân không còn là thành viên của xã hội, mà trở thành một linh kiện trong cỗ máy nhà nước. Muốn thay đổi số phận, gần như chỉ có cách trốn chạy khỏi hộ tịch, đánh đổi bằng nguy cơ tan cửa nát nhà.
Cái gọi là “thuế nhẹ” của nhà Minh cũng chỉ là một huyền thoại. Mức thuế chính thức quả có vẻ thấp, nhưng gánh nặng thực tế lại vô cùng lớn. Ngoài thuế ruộng, nông dân còn phải gánh đủ loại khoản phụ thu ngoài pháp định, phải nuôi bộ máy quan lại, phải cung cấp lộc mễ cho tông thất ngày càng phình to, và phải chịu vô số lao dịch không công.
Lương quan lại bị cố tình duy trì ở mức thấp, tạo ra môi trường mà thanh liêm gần như bất khả thi. Hệ quả là tham nhũng trở thành một phần cấu trúc của bộ máy. Cuối cùng, mọi chi phí đều được chuyển xuống đầu người nông dân.
Bởi vậy, cái gọi là “nhân chính” nhanh chóng biến thành một hệ thống áp bức tổng hợp. Đến trung và hậu kỳ nhà Minh, lưu dân đầy rẫy, khởi nghĩa liên miên. Sự oán hận tích tụ lâu ngày cuối cùng bùng nổ thành làn sóng thanh toán tông thất khi triều đại sụp đổ.
Nhà Minh là một xã hội mà hoàng tộc sống xa hoa không cần sản xuất; quan lại run rẩy làm việc trong nhục nhã; còn dân thường phải lao lực cả đời mà tiền đồ bị khóa chặt. Đó là một thời đại phân tầng cực độ, lạnh lùng và tăm tối.
Ảnh hưởng sâu xa hơn của nhà Minh còn nằm ở việc tái cấu trúc tâm lý và văn hóa xã hội. Trước thời Minh, người Hán chưa bao giờ là một dân tộc khép kín hay thiếu sức sống. Từ Hán, Đường đến Tống, ca múa, yến tiệc, thể thao và các hình thức giải trí công cộng đều vô cùng phát triển. Nhưng từ thời Minh, những truyền thống mang tính tập thể, cởi mở và giàu tính biểu đạt ấy dần bị đẩy ra khỏi đời sống công cộng.
Thay vào đó là những hoạt động tĩnh tại, riêng tư và phi thân thể như thưởng hoa, thư pháp, hội họa, thanh đàm, thiền định. Không phải người Hán tự nhiên thay đổi bản tính, mà bởi môi trường chính trị chuyên chế khiến mọi biểu hiện công khai của cảm xúc, cơ thể và sự tụ tập đều bị xem là yếu tố bất ổn.
Trong một xã hội như vậy, an toàn đến từ sự kín đáo, kiềm chế và phục tùng; còn rủi ro đến từ sự bộc lộ, phô trương và tự do biểu đạt. Dần dần, thận trọng thay thế phóng khoáng, thuận phục lấn át sáng tạo, tự bảo toàn trở thành đức hạnh hàng đầu.
Nhà Minh còn đưa đạo đức vào khuôn khổ quản trị nhà nước. Những giá trị vốn thuộc về gia đình và cộng đồng nay được chính quyền lượng hóa, khen thưởng và biến thành vốn chính trị. Khi đạo đức trở thành đối tượng biểu dương công khai, nó không còn là sự tự giác nội tâm mà dễ biến thành màn trình diễn bên ngoài. Kết quả tất yếu là đạo đức bị công cụ hóa, rồi dần dần trở nên giả tạo.
Vậy tại sao ngày nay vẫn có nhiều người hoài niệm nhà Minh? Bởi thứ họ hoài niệm không phải là lịch sử, mà là khẩu hiệu. Những câu như “không hòa thân, không bồi khoản, không cắt đất, không triều cống” hay “thiên tử giữ cửa nước, quân vương chết vì xã tắc” nghe rất hào hùng, nhưng hoàn toàn không nói gì về đời sống của dân chúng, về chi phí thể chế hay chất lượng xã hội.
Đó là những mỹ từ đứng từ góc nhìn của đế vương và văn nhân phục vụ triều đình. Chúng ca ngợi ý chí quốc gia, chứ không quan tâm đến số phận con người. Một quốc gia trưởng thành không cần hoàng đế phải thân chinh trấn thủ biên cương. Việc lấy thất bại cơ cấu của hệ thống quốc phòng để tô vẽ thành biểu tượng đạo đức chưa bao giờ là điều đáng tự hào.
Nhiều người cũng không thực sự so sánh nhà Minh với các triều đại thành công hơn, mà chỉ dùng sự mục nát của cuối Thanh để làm nền tôn vinh nhà Minh. Đó là một kiểu ngụy biện: chọn một đối tượng tồi tệ hơn để tạo ra cảm giác ưu việt tương đối.
Nhưng giá trị của một triều đại không nằm ở chỗ nó ít tệ hơn thời kỳ sụp đổ của triều đại khác, mà ở chỗ nó có mang lại một trật tự văn minh cao hơn cho xã hội hay không. Một nền văn minh tiến bộ phải bảo vệ cá nhân, hạn chế quyền lực, khuyến khích sáng tạo và dung nạp đa dạng. Chính ở những phương diện ấy, nhà Minh lại thể hiện sự thoái lui rõ rệt.
Bởi vậy, nhiều người ngày nay yêu mến nhà Minh không phải vì họ hiểu nhà Minh, mà vì họ chưa từng thực sự bước vào bản chất của lịch sử. Họ nhìn thấy ánh đèn sân khấu của những khẩu hiệu hào hùng, nhưng cố tình lảng tránh cái giá thể chế chất đống phía sau hậu trường. Họ say mê vẻ ngoài của đế quốc, mà không mấy bận tâm đến chất lượng sống của người bình thường.
Và một xã hội, khi đã quen dùng nhiệt huyết thay cho nhận thức, dùng khẩu hiệu thay cho lịch sử, thì khoảng cách từ việc ngợi ca quá khứ đến việc lặp lại chính những sai lầm của quá khứ, thực ra không hề xa.
Tần Thủy Hoàng dùng chưa đầy vài chục năm để quét sạch lục quốc, thống nhất Trung Hoa. Thế nhưng khi nhà Tần lâm nguy, đại quân từng chinh chiến khắp sáu nước ấy rốt cuộc đã đi đâu?
Nhắc đến nhà Tần, người ta thường không khỏi tiếc nuối. Tần Thủy Hoàng dùng chưa đầy vài chục năm để quét sạch lục quốc, thống nhất Trung Hoa, dựng nên đế quốc phong kiến tập quyền đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa. Thế nhưng triều đại mà ông dày công gây dựng lại tồn tại vô cùng ngắn ngủi. Từ khi thành lập đến lúc diệt vong chỉ vỏn vẹn 15 năm. Một đế quốc từng sở hữu đại quân trăm vạn, uy chấn thiên hạ, vì sao khi lâm vào cảnh sụp đổ lại không có ai đến cứu? Đại quân từng chinh chiến khắp sáu nước ấy rốt cuộc đã đi đâu?
Hạng Vũ trở thành đội quân nổi dậy uy hiếp tới nhà Tần.
Thực ra, vào cuối thời Tần, lực lượng quân sự của đế quốc chủ yếu được chia thành ba tập đoàn lớn. Thứ nhất là quân đoàn Trường Thành, khoảng ba trăm nghìn người, đóng ở phương bắc. Nhiệm vụ của họ là xây dựng, củng cố Trường Thành, đồng thời phòng thủ trước sự quấy nhiễu của Hung Nô và các bộ tộc du mục. Đây là tuyến phòng thủ chiến lược, không thể dễ dàng rút bỏ.
Thứ hai là quân đoàn Nam Việt, lên tới năm trăm nghìn người. Lực lượng này được triển khai ở vùng Lĩnh Nam, vừa để trấn áp các thế lực bản địa mới bị chinh phục, vừa để bảo vệ quá trình khai phá vùng đất phương nam. Khi ấy, Nam Việt vẫn chưa hoàn toàn ổn định; việc duy trì một đội quân hùng hậu tại đây là điều tất yếu.
Cuối cùng là lực lượng do Chương Hàm chỉ huy, khoảng hai trăm nghìn quân. Đây mới là quân chủ lực cơ động, có thể điều động đến các chiến trường trọng yếu trong nội địa. Nói cách khác, khi biến loạn nổ ra, đây gần như là lực lượng tinh nhuệ cuối cùng mà triều đình trung ương có thể trực tiếp sử dụng.
Khi các cuộc khởi nghĩa nông dân bùng phát, triều đình ban đầu hoàn toàn xem thường. Họ cho rằng đó chỉ là những đám nổi loạn lẻ tẻ, không đủ sức uy hiếp nền thống trị của đế quốc. Nhưng ngọn lửa phản kháng nhanh chóng lan rộng. Khi tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát, triều đình buộc phải điều động quân chính quy. Chương Hàm được giao thống lĩnh hai trăm nghìn quân tiến ra tiền tuyến.
Ban đầu, ông chiến đấu rất hiệu quả. Quân Tần liên tiếp đánh bại và tiêu diệt nhiều lực lượng khởi nghĩa. Tuy nhiên, Chương Hàm sớm nhận ra rằng chỉ đàn áp từng ổ nổi dậy riêng lẻ thì không thể giải quyết tận gốc vấn đề. Muốn dập tắt phong trào, phải đánh bại thủ lĩnh mạnh nhất. Khi ấy, Hạng Vũ chính là linh hồn của lực lượng chống Tần. Nếu diệt được Hạng Vũ, các cánh quân khác sẽ khó lòng tồn tại.
Nhưng cuộc đối đầu với Hạng Vũ lại không hề thuận lợi. Chương Hàm không thể giành thắng lợi quyết định. Trong lúc chiến sự bế tắc, ông phái sứ giả về Hàm Dương để báo cáo tình hình thực tế, mong triều đình thấu hiểu và hỗ trợ. Thế nhưng, quyền lực khi ấy nằm trọn trong tay Triệu Cao. Tên gian thần này không những từ chối tiếp kiến mà còn sai người giết luôn sứ giả.
Hành động ấy khiến Chương Hàm hiểu rằng mình đã rơi vào đường cùng. Thắng cũng chết, bại cũng chết. Dưới sự thao túng của Triệu Cao, ông không còn đường lui. Cuối cùng, Chương Hàm quyết định đầu hàng Hạng Vũ. Đây là bước ngoặt chí mạng. Sau khi tiếp nhận quân đầu hàng, Hạng Vũ lại ra lệnh chôn sống và giết hại hàng loạt, khiến hai trăm nghìn quân Tần gần như bị xóa sổ hoàn toàn.
Sự mất mát ấy đồng nghĩa với việc triều Tần đánh mất lực lượng cơ động chủ lực cuối cùng. Từ đây, triều đình gần như không còn quân đội đủ sức xoay chuyển cục diện.
Vậy còn hai tập đoàn quân kia thì sao?
Quân đoàn Trường Thành vốn do Mông Điềm chỉ huy. Sau khi Mông Điềm bị ép tự sát, quyền chỉ huy rơi vào tay Vương Ly. Về số phận của đội quân này, sử sách có hai cách lý giải. Một là họ đã được điều về nội địa và hợp nhất với lực lượng của Chương Hàm để đối phó quân khởi nghĩa. Hai là sau khi rút về, do sĩ khí sa sút và thế trận bất lợi, họ lần lượt bị quân nổi dậy đánh tan. Dù theo cách giải thích nào, kết cục vẫn giống nhau: quân đoàn từng trấn giữ phương bắc ấy cuối cùng cũng tan rã.
Còn quân đoàn Nam Việt mới thực sự là lực lượng hùng hậu nhất. Với năm trăm nghìn quân, đây là đội quân đông hơn cả hai tập đoàn còn lại cộng lại. Không chỉ đông, họ còn dày dạn kinh nghiệm chiến đấu và quen thuộc với địa hình phương nam. Nhưng chính vì ở xa trung tâm quyền lực, họ lại trở thành lực lượng nằm ngoài tầm kiểm soát của triều đình khi biến cố xảy ra.
Người nắm giữ quân đoàn này là Triệu Đà. Khi nhà Tần rơi vào hỗn loạn, Triệu Đà nhanh chóng nhận ra cục diện đã không thể cứu vãn. Thay vì đem quân về bắc cứu triều đình, ông lựa chọn con đường thực tế hơn: giữ vững vùng Lĩnh Nam, cắt đứt với Trung Nguyên và xây dựng thế lực riêng.
Ông tự xưng là Nam Việt Vương, lập nên nước Nam Việt độc lập. Từ đó, quân đoàn năm trăm nghìn người này không còn là quân đội của nhà Tần nữa, mà trở thành nền tảng cho một quốc gia mới. Mãi đến thời Hán Vũ Đế, nước Nam Việt do Triệu Đà gây dựng mới bị nhà Hán thôn tính.
Nhìn lại, sự sụp đổ của nhà Tần không phải vì thiếu quân, mà vì lực lượng quân sự bị phân tán khắp đế quốc. Khi khủng hoảng bùng nổ, quân chủ lực của Chương Hàm bị tiêu diệt, quân Trường Thành tan rã, còn quân Nam Việt thì ly khai. Một đế quốc tưởng như hùng mạnh bỗng chốc trở nên trống rỗng.
Tần Thủy Hoàng từng mơ về một triều đại truyền đến muôn đời. Nhưng ông không ngờ rằng, đế quốc do mình dựng nên lại chỉ truyền được đến đời thứ hai. Điều đó cho thấy, sức mạnh quân sự dù lớn đến đâu cũng không thể cứu nổi một triều đại khi nội bộ mục ruỗng, quyền lực bị gian thần thao túng và lòng người đã hoàn toàn rời bỏ.
Chồng chạy vội vào nhà, túm lấy tay vợ, vội vàng kéo vào phòng ngủ ...và quẳng vợ lên giường . Vợ phát hoảng lên. Lấy nhau đã 20 năm nay, không có trường hợp nào như thế cả.
Ông chồng rụp xuống với vợ, rồi kéo chăn trùm kín đầu cả hai và nói :
- Em nhìn đây ! Chiếc đồng hồ anh vừa mua này. Nó có dạ quang , tự toả sáng đấy !
- ...!
Đêm qua đang ngủ ngon thì nghe thấy tiếng cãi nhau của 2 vợ chồng nhà hàng xóm. Tôi tỉnh giấc động lòng trắc ẩn, quyết định sang hòa giải can ngăn. Khi đến nơi, chị vợ mặt hầm hầm phân trần
- Em xem, thật không thể chấp nhận nổi cái loại chồng đổ đốn này!
Sáng em vừa đưa nó 500k để tiêu vặt, thế mà tối nó về đã không còn 1 xu nào dính túi. Mặt đỏ như gắt, chắc là lại rủ lũ bạn rượu chè bù cú, quên cả gia đình rồi.
Tôi ân cần khuyên giải:
- Này chị ! Cứ bình tĩnh, không phải em bênh anh nhà đâu. Nhưng cần phải nhìn nhận sự việc một cách hết sức khách quan và xác thực.
Chỉ với 500k thì sao có thể rủ anh em bạn bè đi nhậu tới bến được. Chắc hẳn là anh nhà dùng tiền đó để “bo” cho gái thôi !
Khi tôi quay lưng trở về thì đã bắt đầu nghe thấy tiếng bát đĩa loạng xoạng.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
USA
ASIA
