Từ Ukraine đến Iran - hai cuộc xung đột, một vấn đề của Mỹ: Trung Quốc nắm giữ 'bảng tuần hoàn'

[therealrtz]

Nhưng tạp chí Fortune (Mỹ) ngày 1/5 đưa tin, đó chỉ là "phần nổi của tảng băng trôi", Nhà Trắng đã yêu cầu ngân sách bổ sung 200 tỷ USD cho cuộc xung đột với Iran.

Thực trạng kho vũ khí Mỹ thật đáng lo ngại. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) chỉ ra rằng chỉ riêng ở Iran, quân đội Mỹ đã sử dụng hết 45% kho tên lửa tấn công chính xác (PSM), một nửa số tên lửa đánh chặn THAAD, gần một nửa số tên lửa Patriot PAC-3, khoảng 30% tên lửa Tomahawk và hơn 20% tên lửa tầm xa JASSM.

Đó mới chỉ là một cuộc xung đột. Ở Ukraine, nơi mà kể từ năm 2022, Mỹ đã vận chuyển khoảng 1/3 số tên lửa Javelin, 1/4 số tên lửa Stinger, hơn 2 triệu quả đạn pháo 155mm và hàng nghìn tên lửa GMLRS. Theo đánh giá của Lầu Năm Góc, tổng lượng tiêu hao này là một “nguy cơ ngắn hạn” cạn kiệt đạn dược.
Điểm chung của bốn loại vũ khí Mỹ

Fortune đưa tin, hãy quên đi tên lửa Javelin, Stinger, GMLRS và 2 triệu quả đạn pháo đã được sử dụng ở Ukraine, chỉ xem xét bốn loại vũ khí mà Mỹ vừa sử dụng ở Iran, và vật liệu quan trọng cần thiết cho mỗi loại – mà hầu như chỉ được cung cấp thông qua Trung Quốc.

Tên lửa hành trình Tomahawk: Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 tên lửa Tomahawk ở Iran, tương đương với sản lượng trong 10 năm. Bộ phận điều khiển cánh của tên lửa hoạt động bằng nam châm samarium-cobalt. Trung Quốc khai thác và tinh chế 99% lượng samarium của thế giới và đã đưa nó vào diện cấp phép xuất khẩu từ ngày /4/2025. Để bổ sung kho dự trữ, nhà sản xuất vũ khí Raytheon (Mỹ) phải tìm đến Bắc Kinh để mua samarium.

Tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3: Đầu dò sử dụng samarium-cobalt (SmCo) để điều hướng; các ống dẫn sóng của radar sử dụng SmCo để tập trung chùm tia vi sóng; bộ dịch pha yttrium-iron-garnet điều chỉnh mảng ăng-ten. Việc bổ sung cho hơn 1.200 tên lửa đánh chặn đã sử dụng ở Iran đòi hỏi khoảng 1,2 đến 2,4 tấn SmCo chịu nhiệt cao, cộng thêm oxit yttrium. Từ năm 2020 đến năm 2023, Trung Quốc cung cấp 93% lượng yttrium nhập khẩu của Mỹ.

Tên lửa hành trình tàng hình JASSM-ER: Các động cơ điều khiển cánh và đầu dò hoạt động dựa trên nam châm neodymium-sắt-boron (NdFB) được pha thêm dysprosium và terbium để ổn định nhiệt. Nếu loại bỏ các nguyên tố đất hiếm nặng, nam châm sẽ bị khử từ trong khi bay. Khoảng 1.100 tên lửa đã sử dụng tương đương với khoảng 1,5 đến 3 tấn nguyên liệu NdFeB. Trung Quốc tinh chế phần lớn dysprosium và terbium trên thế giới.

Máy bay F-35 Lightning II: Trong suốt một thập kỷ, chính Bộ Quốc phòng Mỹ đã liên tục khẳng định rằng mỗi chiếc F-35 chứa khoảng 417 kg đất hiếm. Thành phần quan trọng về mặt chiến lược là SmCo chịu nhiệt cao và NdFeB pha thêm dysprosium trong bộ truyền động động cơ, hệ thống truyền động điện và radar. Đây chính xác là những vật liệu mà Bắc Kinh cho vào diện cấp phép xuất khẩu.

Đối với bốn loại vũ khí này, nhu cầu bổ sung ước tính sơ bộ là từ 5 đến 10 tấn nam châm đất hiếm cấp quốc phòng thành phẩm, hơn 95% trong số đó sẽ đến từ Trung Quốc.

'Bảng tuần hoàn' trong tay Trung Quốc

Fortune nhận định, Trung Quốc nắm giữ "bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học" và biết cách sử dụng chúng. Việc kiểm soát gallium và germanium được áp dụng từ tháng 8/2023.

Việc kiểm soát antimon được áp dụng từ tháng 8/2024, với lệnh cấm hoàn toàn vận chuyển đến Mỹ từ tháng 12/2024. Kết quả là giá antimon tăng vọt 134%.

Các hạn chế về vonfram được áp đặt từ tháng 2/2025; giá tăng vọt hơn 557% mỗi tấn.

Sau đó, Thông báo số 18 của Bộ Thương mại Trung Quốc vào ngày 4/4/2025 đã đưa bảy loại đất hiếm trung bình và nặng vào diện cấp phép. Xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc đã bị cắt giảm 74% vào tháng tiếp theo.

Từ tháng 10/2025, Bắc Kinh đã mở rộng quy chế kiểm soát này ra ngoài lãnh thổ quốc gia, áp dụng cho bất kỳ sản phẩm nào, ở bất cứ đâu trên thế giới, chỉ cần chứa 0,1% đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Theo Fortune, Tổng thống Mỹ Trump dự kiến tới Bắc Kinh gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 14/5/2026. Không có gì ngạc nhiên, các vật liệu quan trọng đứng đầu chương trình nghị sự của cuộc gặp.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer từng tuyên bố vào đầu tháng 4 rằng mục tiêu của cuộc gặp là "đảm bảo chúng tôi có thể tiếp tục nhận được đất hiếm từ Trung Quốc".