Kể từ khi chiến sự tại Iran bùng nổ, sự chú ý của cộng đồng quốc tế chủ yếu tập trung vào vịnh Ba Tư, cụ thể là eo biển Hormuz. Trong điều kiện bình thường, đây là tuyến đường vận chuyển gần 25% lượng dầu mỏ và 20% lượng khí đốt tự nhiên của thế giới.

Tuy nhiên, lệnh phong tỏa từ cả phía Mỹ và Iran đã làm tê liệt giao thông hàng hải, đẩy cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu vào tình trạng báo động.

Thế nhưng, vịnh Ba Tư và eo biển này không phải là những vùng biển duy nhất bị giao tranh đe dọa. Ở phía Bắc, Iran tiếp giáp biển Caspi. Với diện tích khoảng 370.000 km2 (tương đương biển Đen của châu Âu), vùng biển này là nơi hội tụ của các cường quốc khu vực như Nga, Azerbaijan và Kazakhstan.

Từ nhiều năm nay, các tuyến thương mại và đường ống dẫn dầu xuyên Caspi nối liền Á – Âu đã biến nơi đây trở thành một trung tâm giao thương trọng yếu.

Là một khu vực giàu tài nguyên nằm tại giao lộ của 3 điểm nóng: Trung Đông, Đông Âu và Trung Á, biển Caspi cũng không thoát khỏi vòng xoáy xung đột.

Các đợt tấn công của Mỹ và Israel vào Tehran đã đẩy hoạt động quân sự đến sát không phận Biển Caspi, chỉ cách bờ biển khoảng 100 km.

Các cuộc không kích cũng nhắm trực tiếp vào các cảng biển của Iran dọc bờ biển Caspi. Vào ngày 19-3, lực lượng Israel đã tấn công vào cảng Bandar Anzali và đến ngày 1-4, một loạt cuộc không kích khác lại nhắm vào cơ sở hạ tầng của cảng này.

Bandar Anzali không chỉ là cảng lớn nhất trên biển Caspi mà còn là cửa ngõ chính trao đổi hàng hóa giữa Iran và Trung Á.

Trong điều kiện bình thường, 90% hoạt động thương mại của Iran đi qua vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, chiến sự đã làm đình trệ tới 95% lưu lượng hàng hải tại khu vực phía Nam.

Để hàng hóa có thể tiếp cận thị trường quốc tế, các tuyến vận tải qua biển Caspi hiện đóng vai trò sống còn đối với Iran. Việc tấn công vào cảng Bandar Anzali chính là đòn đánh mạnh vào các lộ trình thay thế này của Tehran.

Hoạt động thương mại quan trọng nhất bị ảnh hưởng là mối quan hệ giữa Iran và Nga. Mối liên kết xuyên biển Caspi này đã hình thành từ trước chiến sự nhưng ngày càng trở nên khăng khít.

Trong khi đó, nhờ vị thế tại biển Caspi mà Azerbaijan thu lợi lớn với tư cách là quốc gia sản xuất dầu và trung tâm quá cảnh. Giá dầu tăng có thể mang lại thêm 200 triệu USD doanh thu cho Azerbaijan, trong khi thương mại xuyên biển Caspi đã tăng 500%.

Cảng Baku, cảng biển lớn nhất và quan trọng nhất tại thủ đô Baku – Azerbaijan, đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành một trung tâm logistics trọng yếu, thu lợi từ phí hải quan khi dòng chảy thương mại chuyển hướng qua vùng Caucasus để tới châu Âu thay vì đi qua Iran.

Thực tế, cảng Baku có thể trở thành con đường an toàn duy nhất cho các hoạt động thương mại dân sự đến Iran hiện nay. Ngoài ra, Iran và Azerbaijan vẫn duy trì giao thương qua biên giới đất liền.

Phát biểu tại cuộc họp báo sau hội nghị thượng đỉnh Armenia-EU lần thứ nhất được tổ chức tại Yerevan hôm 5/5, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan gọi sự kiện này là lịch sử.

"Nếu được EU chấp nhận, chúng tôi sẽ rất vui mừng và hạnh phúc. Nếu không, chúng tôi vẫn ở vị thế thắng lợi, vì Armenia sẽ trở thành một quốc gia đạt tiêu chuẩn châu Âu", ông Pashinyan nói.

Vào tháng 3/2025, Quốc hội Armenia đã thông qua luật khởi động quá trình gia nhập EU của nước này, nhưng Thủ tướng Pashinyan lưu ý vào thời điểm đó, quyết định cuối cùng về vấn đề này sẽ được đưa ra trưng cầu dân ý.

Nhà lãnh đạo Armenia cũng thừa nhận, quyết định kết nạp một quốc gia vào EU là một quyết định chính trị. Brussels có thể tuyên bố bất cứ lúc nào rằng Liên minh không còn ý định mở rộng nữa.

Khi được các phóng viên hỏi về tư cách thành viên của Armenia trong Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU), Thủ tướng Pashinyan đã tránh trả lời trực tiếp câu hỏi về khả năng rút khỏi tổ chức này.

Trước đó, bình luận về nguyện vọng gia nhập EU của Yerevan, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lưu ý, việc đồng thời là thành viên của EU và EAEU là không khả thi về mặt pháp lý và thực tiễn.

Theo Phó Thủ tướng Nga Alexey Overchuk, Nga coi nguyện vọng gia nhập EU của Armenia là sự khởi đầu cho việc nước này rút khỏi EAEU.

Theo TASS

Trong bài đăng trên X, Tổng thống Pezeshkian cho biết ông đã nói chuyện với Thủ tướng Iraq và trong cuộc điện đàm, ông đã kêu gọi Mỹ loại bỏ các mối đe dọa quân sự khỏi Trung Đông.

“Chúng tôi, những người Hồi giáo, đã quy phục Đấng Toàn Năng. Ngoài ra, không ai khác có thể khiến chúng tôi phải quy phục”, ông Pezeshkian viết. “Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Iraq, chúng tôi đã kêu gọi Mỹ loại bỏ các mối đe dọa quân sự khỏi khu vực của chúng ta. Những người Hồi giáo dòng Shia không thể bị ép buộc bằng vũ lực”.

Cùng ngày, trong một tuyên bố trên INSA , Iran đã khoe khoang “sự thất bại của Mỹ trong việc đạt được mục tiêu của Dự án Tự do”, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm dừng dự án này.

Tuyên bố của INSA cho biết, ông Trump đã hủy bỏ chiến dịch “sau những lập trường kiên quyết và cảnh báo từ Iran”.

Tuy nhiên trong thông báo trước đó về việc tạm dừng Dự án Tự do, Tổng thống Trump đã viện dẫn tiến triển trong các cuộc đàm phán ngoại giao với Iran. Ông cho biết, việc tạm dừng hộ tống nhằm mục đích cho các nhà đàm phán thêm thời gian để xem liệu một “thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” có thể được hoàn tất hay không.

Nghị sĩ Mỹ chỉ trích Tổng thống Trump

Ngày 5/5, nghị sĩ Mỹ Raja Krishnamoorthi đã cáo buộc Tổng thống Trump "nói sai sự thật" khi thông báo với Quốc hội rằng chiến tranh với Iran đã kết thúc, "ngay cả khi binh lính Mỹ vẫn đang giao tranh với lực lượng Iran và thực thi lệnh phong tỏa".

"Người dân Mỹ không muốn chiến tranh với Iran, và cách ông Trump mô tả cuộc chiến là hoàn toàn không đúng sự thật", nghị sĩ Krishnamoorthi viết trong một bức thư gửi Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard mà ông đăng tải trên X.

Tuần trước đánh dấu 60 ngày kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran. Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, tổng thống Mỹ có nghĩa vụ pháp lý phải ngừng các hoạt động quân sự hoặc nhận được sự chấp thuận của Quốc hội để tiếp tục sau thời hạn 60 ngày.

Theo nghị sĩ Krishnamoorthi, "thỏa thuận ngừng bắn cơ bản vẫn còn gây tranh cãi và không ổn định".

Ông yêu cầu Giám đốc Tình báo Quốc gia Gabbard cung cấp các báo cáo mật, đồng thời cho rằng Quốc hội Mỹ phải nhận được "đánh giá tình báo toàn diện" về cuộc chiến.

"Người dân Mỹ và Quốc hội cần sự rõ ràng về việc liệu chính sách hiện tại có tạo ra sự ổn định, hay liệu những quyết định thất thường của Tổng thống Trump trong khu vực sẽ dẫn đến nhiều bất ổn hơn cho người dân Mỹ trong nước", ông Raja Krishnamoorthi viết.

Ông Trump vẫn khẳng định rằng cuộc chiến chống Iran đã kết thúc nhờ thỏa thuận ngừng bắn, bất chấp lệnh phong tỏa hải quân và các cuộc đụng độ đang diễn ra ở eo biển Hormuz.

Chiến hạm Aegis của Mỹ phóng tên lửa Tomahawk trong Chiến dịch Epic Fury.

Hãng RIA Novosti đưa tin về lý do của việc này và những gì Mỹ đang lên kế hoạch.

2 tháng chiến tranh

"Không có cuộc tấn công qua lại nào giữa Mỹ và Iran kể từ ngày 7/4. Các hành động thù địch bắt đầu từ ngày 28/2 đã chấm dứt", Tổng thống Donald Trump nói trong bài phát biểu trước Hạ viện và Thượng viện hôm 2/5.

Theo Hiến pháp Mỹ, quyền tuyên chiến thuộc về Quốc hội. Nhưng Tổng thống có một kẽ hở pháp lý cho phép hành động độc lập mà không cần sự chấp thuận của cơ quan lập pháp. Với tư cách là Tổng tư lệnh, ông có thể sử dụng lực lượng vũ trang để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh, được thông qua năm 1973, giới hạn thời gian này trong vòng 2 tháng. Thêm 1 tháng nữa được dành cho việc rút quân.

Nhà Trắng chưa chính thức tuyên chiến với bất kỳ ai kể từ Thế chiến II. Nhưng các hành động quân sự vẫn phải được Quốc hội phê chuẩn. Ví dụ, điều này đã xảy ra trong các cuộc tấn công Afghanistan và Iraq.

Trong trường hợp của Chiến dịch Epic Fury, việc đạt được một giải pháp sẽ rất khó khăn. Cuộc chiến này không được lòng dân Mỹ: Theo một cuộc thăm dò do YouGov và The Economist thực hiện vào giữa tháng 4, có 58% người Mỹ phản đối việc tiếp tục chiến tranh, trong khi chỉ có 31% ủng hộ.

Trong khi đó, 70% người được hỏi tin rằng nên đạt được thỏa thuận càng sớm càng tốt. Ngay cả trong số những người thuộc đảng Cộng hòa, con số này cũng là 54%.

Tỷ lệ không ủng hộ Tổng thống Donald Trump cũng đã xuống còn 62% - mức thấp nhất trong suốt 18 tháng nhiệm kỳ của ông tại Nhà Trắng.

Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội đang đến gần, đảng Dân chủ đang tích cực sử dụng chiêu bài này chỉ trích gay gắt các hành động của chính quyền hiện tại ở Trung Đông.

Nhìn chung, khả năng các nghị sĩ ủng hộ việc tiếp tục hành động quân sự là rất thấp, và sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc, Nhà Trắng buộc phải tuyên bố chấm dứt chiến dịch.

Chỉ là hình thức

Trong khi đó, vẫn chưa có giải pháp chính trị nào cho cuộc xung đột. Các bên đã tổ chức một vòng đàm phán tại Islamabad, Pakistan và hiện đang trao đổi các kế hoạch hòa bình. Kế hoạch mới nhất từ Iran bao gồm 14 điểm.

Theo hãng thông tấn Tasnim, Iran nhấn mạnh việc giải quyết các vấn đề then chốt trong vòng 30 ngày, chứ không phải 2 tháng như Mỹ mong muốn.

Các điều kiện bao gồm ngừng bắn, kể cả ở Lebanon, đảm bảo không gây hấn, rút quân Mỹ khỏi khu vực biên giới, dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, trả lại tài sản của Iran, bồi thường thiệt hại và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

Iran sẵn sàng mở cửa eo biển Hormuz đồng thời với việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa Mỹ đang thực hiện.

Ông Trump đã đáp trả: Không thể đạt được thỏa hiệp theo cách này.

"Họ (Iran) vẫn chưa phải trả giá đủ cao cho những gì họ đã gây ra cho nhân loại và thế giới trong suốt 47 năm qua", ông Trump nói và cảnh báo các cuộc tấn công của Mỹ có thể tiếp tục bất cứ lúc nào.

"Nếu họ cư xử không đúng mực, nếu họ làm điều gì đó xấu, thì chúng ta sẽ xem xét. Hiện khả năng đó vẫn tồn tại", Tổng thống nói rõ.

Ông tin rằng vì Chiến dịch Epic Fury đã kết thúc, nên thời hạn 2 tháng cho các hoạt động chiến đấu cần được thiết lập lại và không cần sự chấp thuận của Quốc hội.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Quốc hội lại có quan điểm khác.

"Đây là điều vô lý. Đây là một cuộc chiến bất hợp pháp và mỗi ngày mà đảng Cộng hòa tiếp tục dung túng và cho phép nó tiếp diễn là một ngày mà tính mạng con người bị đe dọa, hỗn loạn gia tăng và chi phí tăng lên và người dân Mỹ phải gánh chịu", Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện, cho biết.

Nghị quyết về quyền lực thời chiến (WPR) thường xuyên được đưa ra thảo luận nhưng không đủ phiếu bầu. Hơn nữa, đảng Dân chủ đang xem xét hành động pháp lý chống lại Tổng thống.

"Cần phải xem xét lại khuôn khổ pháp lý. Các hoạt động bất hợp pháp của ông Trump cần phải được ngăn chặn và tòa án là một trong những cách để làm điều đó", tạp chí Time dẫn lời Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal của bang Connecticut.

Ngược lại, phía Iran nhắc lại họ đã sẵn sàng cho bất kỳ diễn biến nào và tự cho mình quyền quyết định các điều khoản.

"Ông Trump phải lựa chọn giữa một chiến dịch quân sự bất khả thi và một thỏa thuận tồi tệ", hãng Tasnim dẫn tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Đang tích cực tìm kiếm

Dường như không có phương án nào trong số này hấp dẫn Tổng thống Trump. Ông đề xuất phương án của riêng mình: Dự án Tự do.

Ông cho biết "các quốc gia trên toàn thế giới" đã yêu cầu giúp đỡ giải cứu các tàu bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz.

"Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và Mỹ, chúng tôi đã thông báo với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ hộ tống an toàn các tàu của họ ra khỏi các tuyến đường thủy bị hạn chế này để họ có thể tự do và đầy đủ tiến hành công việc kinh doanh của mình. Dự án Tự do sẽ bắt đầu vào sáng 5/5, theo giờ Trung Đông", ông Trump viết trên Truth Social.

Hiện vẫn chưa rõ chính xác quân đội Mỹ sẽ hỗ trợ các tàu thuyền đi qua eo biển đang đóng cửa như thế nào. Tờ Wall Street Journal lưu ý chiến dịch này "hiện không liên quan đến việc sử dụng tàu Hải quân Mỹ để hộ tống các tàu thuyền".

Theo nguồn tin của tờ báo, ý tưởng là các quốc gia, công ty bảo hiểm và các tổ chức vận tải biển sẽ phối hợp giao thông qua eo biển Hormuz.

Đồng thời, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) thông báo 15.000 quân nhân, hơn 100 máy bay, các nền tảng không người lái đa năng và các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường sẽ tham gia vào chiến dịch này.

Iran coi đây là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Và đến chiều 5/5, truyền thông Iran đưa tin rằng lực lượng vũ trang nước này đã ngăn chặn Hải quân Mỹ tiến vào eo biển.

Theo hãng thông tấn Fars, hai tên lửa đã được bắn vào một trong những tàu chiến, vốn đã phớt lờ các cảnh báo và buộc phải quay trở lại.

Sau đó, Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu CENTCOM, tuyên bố Iran đã tấn công các tàu buôn và tàu Mỹ ở eo biển Hormuz. Quân đội Iran đã phá hủy 6 tàu và đánh chặn tên lửa cùng máy bay không người lái. Iran tuyên bố Mỹ đã tấn công hai tàu nhỏ chở hàng dân sự, khiến 5 người thiệt mạng.

Cả Mỹ và Iran đều đang tích cực thể hiện sự sẵn sàng leo thang xung đột. Tuy nhiên, cả hai bên rõ ràng không muốn kịch bản đó xảy ra và đang tìm kiếm một thỏa hiệp ngoại giao.

Mỹ đang cố gắng rút khỏi cuộc xung đột trong khi vẫn giữ thể diện, còn Iran đang cố gắng tránh việc nối lại các hành động thù địch, đảm bảo an ninh cho chính mình trong những năm tới và củng cố những thành quả đã đạt được.

Tuy nhiên, hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy điều này sẽ xảy ra và thỏa thuận ngừng bắn mong manh có thể bị phá vỡ bất cứ lúc nào.

hông người lái của Nga đang buộc Lực lượng vũ trang Ukraine phải bỏ lại các thiết bị quân sự hạng nặng của nước ngoài trên tiền tuyến, bao gồm cả ở vùng Sumy", ông Apti Alaudinov, Phó Cục trưởng Tổng cục Quân sự - Chính trị thuộc Bộ Quốc phòng Nga kiêm chỉ huy lực lượng đặc nhiệm Akhmat nói với RIA Novosti.

"Chúng ta đều biết rõ rằng những chiếc xe tăng Leopard, Abrams, tổ hợp tên lửa pháo binh HIMARS và các hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot, Iron Dome được tung hô kia đều chỉ là một huyền thoại lớn.

Đúng đây là những thiết bị chất lượng cao, rất đắt tiền. Về cơ bản, hóa ra Israel, Mỹ và NATO đã rửa tiền một cách không chính thống qua những vũ khí này trong nhiều thập kỷ, khiến các chủ sở hữu nhà máy và tổ hợp công nghiệp quân sự trở nên rất giàu có", ông Alaudinov tuyên bố.

Máy bay không người lái tấn công cảm tử đang là vũ khí thay đổi cục diện chiến trường.

Ông Apti Alaudinov khẳng định trong Chiến dịch quân sự đặc biệt, không có vũ khí hay thiết bị nước ngoài nào mà không bị phá hủy.

"Chúng ta đã thấy họ phải hoàn toàn xem xét lại khái niệm thành lập các đơn vị riêng và trang bị cho chúng. Nếu một chiếc xe tăng trị giá vài triệu USD có thể bị phá hủy bởi một hệ thống FPV chỉ có giá 500 USD, rõ ràng là họ sẽ buộc phải xem xét lại hoàn toàn khái niệm đó", ông Alaudinov giải thích.

Thực tế chiến trường Ukraine cũng cho thấy những gì chỉ huy đặc nhiệm Akhmat đề cập cũng xảy ra với Nga, thậm chí còn ở quy mô lớn hơn, khi máy bay không người lái FPV do binh sĩ Ukraine sử dụng đã phá hủy loạt khí tài thậm chí còn đắt tiền hơn của Nga, với số lượng lớn hơn rất nhiều.

Vụ việc mới nhất chính là UAV Ukraine vượt 1.700km phá hủy tiêm kích tàng hình Su-57 và máy bay ném bom tiền tuyến Su-34 ngay tại căn cứ.

Theo Sputnik