Một buổi sáng kinh hoàng trên giảng đường số

Người xưa thường bảo: "Học tài thi phận", nhưng có lẽ chưa bao giờ cái "phận" của hàng triệu sinh viên Mỹ lại trở nên mong manh đến thế trước sự tấn công của tội phạm mạng. Thứ Năm vừa qua, một bầu không khí hỗn loạn đã bao trùm các trường đại học và phổ thông trên khắp Hoa Kỳ khi Canvas – "trái tim" kỹ thuật số của giáo dục hiện đại – bất ngờ đổ sụp. Trong bối cảnh kỳ thi cuối kỳ đang cận kề, khi sĩ tử đang "dùi mài kinh sử", thì thay vì những bài giảng hay đề ôn tập, họ lại bị chào đón bởi một bức thư tống tiền đầy lạnh lùng từ nhóm tin tặc khét tiếng ShinyHunters. Canvas không chỉ là một trang web; nó là nơi lưu trữ tài liệu, là cổng nộp bài, là sợi dây liên lạc duy nhất giữa thầy và trò. Việc hệ thống này bị tê liệt chẳng khác nào "đang đi trên cầu thì cầu gãy", khiến mọi hoạt động học tập bị đình trệ hoàn toàn.

Những con số biết nói và quy mô của sự cố

Hãy nhìn vào tầm ảnh hưởng để thấy mức độ nghiêm trọng: Instructure, công ty mẹ của Canvas, tự hào có hơn 30 triệu người dùng hoạt động trên toàn cầu với hơn 8.000 tổ chức giáo dục là khách hàng. Từ những cái tên danh giá bậc nhất trong nhóm Ivy League như Columbia, Princeton, Harvard, Penn cho đến các đại học công lập khổng lồ như Rutgers hay Washington, tất cả đều "đứng hình" trước đòn tấn công. Không chỉ dừng lại ở bậc đại học, các hệ thống trường phổ thông K-12 tại California, Florida, Georgia và hàng chục bang khác cũng báo cáo tình trạng tương tự. Khi đăng nhập vào hệ thống, sinh viên không thấy bài thi mà chỉ thấy thông điệp đe dọa: "Thanh toán hoặc bị rò rỉ". Một sinh viên tại Đại học Washington kể lại cảm giác bàng hoàng khi bị "văng" ra khỏi tài khoản đúng lúc đang ôn tập, để rồi nhận ra mình đã trở thành nạn nhân trong một cuộc chiến kỹ thuật số.

Chân dung kẻ thủ ác: "Kẻ săn đuổi" ShinyHunters là ai?

"Lưới trời lồng lộng, tuy thưa nhưng khó lọt", thế nhưng ShinyHunters dường như đang thách thức mọi giới hạn của pháp luật. Nhóm tin tặc này không phải là cái tên xa lạ khi từng liên quan đến vụ hack Ticketmaster chấn động và hàng loạt vụ đánh cắp dữ liệu của hơn 60 công ty lớn. Theo các chuyên gia từ Mandiant (thuộc Google), nhóm này sử dụng những chiêu thức tinh vi như "vishing" (lừa đảo qua điện thoại) và trang đăng nhập giả mạo để chiếm quyền điều khiển. Đáng chú ý, đây là lần thứ hai trong tháng này ShinyHunters tuyên bố tấn công Instructure. Trước đó vào ngày 1/5, công ty này thừa nhận có sự cố nhưng khẳng định đã "kiểm soát được". Tuy nhiên, nhóm tin tặc đã mỉa mai rằng thay vì giải quyết triệt để, công ty chỉ lo "vá víu" qua loa, dẫn đến hậu quả dữ liệu của 275 triệu cá nhân và hàng tỷ tin nhắn riêng tư đang nằm trong tay chúng với hạn chót thương lượng là ngày 12/5.

Khi "nhà giáo" phải xoay xở giữa cơn bão

"Cái khó ló cái khôn", trong lúc hệ thống trung tâm bị tê liệt, các giảng viên đã phải cuống cuồng tìm mọi cách để duy trì việc học. Tại MIT, giáo sư phải lục tìm từng địa chỉ email của sinh viên để gửi tài liệu thủ công. Các trường như James Madison phải dời lịch thi, trong khi Kent State bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về việc thanh toán học phí và hỗ trợ tài chính cũng bị ảnh hưởng. Với nhiều sinh viên, đây là một trải nghiệm kinh khủng. Melanie Topchyan, sinh viên năm cuối tại UC Riverside, đã lỡ mất một bài kiểm tra và đang lo sốt vó cho kỳ thi giữa kỳ sắp tới. Anish Garimidi từ Đại học Pennsylvania chia sẻ sự lo âu tột độ khi bị tước đoạt nguồn tài liệu ôn tập quý giá nhất. Tuy nhiên, cũng có những góc nhìn khác như Minhal Nazeer từ Georgetown, cô thấy "may mắn" vì có thêm thời gian ôn bài nhờ các giáo sư gia hạn nộp bài. Dẫu vậy, cảm giác chung vẫn là sự bất an khi dữ liệu cá nhân bị xâm phạm.

Lời cảnh báo cho tương lai giáo dục số

Sáng thứ Sáu, Instructure thông báo Canvas đã quay lại hoạt động sau khi họ phải đưa ra quyết định đau đớn là tạm đóng cửa các tài khoản "Free-For-Teacher" – lỗ hổng mà tin tặc đã khai thác. FBI hiện đã vào cuộc để hỗ trợ các nạn nhân, nhưng hậu quả có lẽ không chỉ dừng lại ở vài ngày mất mạng. Cựu đặc vụ FBI Richard Kolko cảnh báo rằng: "Của đi thay người" có lẽ không đúng trong trường hợp này, vì thông tin cá nhân của sinh viên bị đánh cắp hôm nay có thể là "vũ khí" để chúng tấn công họ trong nhiều năm tới. Sự cố lần này là một lời nhắc nhở đắt giá về sự phụ thuộc quá mức vào các nền tảng đám mây. Khi mọi "trứng" đều bỏ chung một giỏ, chỉ cần một mắt xích yếu, cả một hệ thống tri thức khổng lồ có thể sụp đổ trong phút chốc. Mong rằng sau cơn mưa trời lại sáng, nhưng với những sinh viên Mỹ, đây chắc chắn là một mùa thi "nhớ đời" với những bài học không có trong sách vở.

Hào quang ảo ảnh và bóng ma tài chính 10 triệu đô la

Người ta thường bảo: "Của phù vân rồi cũng về vân cẩu", nhưng cái giá phải trả cho những ảo mộng phù hoa trong thảm kịch gia đình Mitchell tại Houston lại quá đắt, bằng chính mạng sống của những người vô tội. Matthew Mitchell (52 tuổi) và Thy Mitchell (39 tuổi) từng là biểu tượng của sự thành đạt, là "Nhà hàng của năm 2025" với những dự án đình đám như Traveler's Table và Traveler's Cart. Thế nhưng, đằng sau bãi cỏ xanh mướt của căn biệt thự 1.2 triệu đô tại khu nhà giàu River Oaks là một "lỗ đen" tài chính đang nuốt chửng tất cả.

Các tài liệu rò rỉ gần đây đã bóc trần sự thật cay đắng: dự án Traveler's Cart không phải là "con gà đẻ trứng vàng" như vẻ bề ngoài mà trái lại, nó đã đẩy gia đình này đến bờ vực phá sản. Matthew phải đối mặt với khoản nợ chồng chất gần 10 triệu đô la cùng một cuộc điều tra liên bang về gian lận từ năm 2018. "Dò sông dò biển dễ dò, mấy ai lấy thước mà đo lòng người", trong cơn quẫn bách vì tiền bạc, người đàn ông từng là CEO dược phẩm, là nhà báo tài hoa ấy đã để con quỷ dữ trong lòng trỗi dậy. Khi hình ảnh thành đạt – thứ duy nhất hắn tôn thờ – sụp đổ, Matthew không chọn cách đối diện mà chọn cách hủy diệt.



Nỗi đau thắt lòng: Lời tiên tri định mệnh và nỗ lực cầu cứu bất thành

Cái chết của Thy Mitchell và hai thiên thần nhỏ Maya (8 tuổi), Max (4 tuổi) càng khiến người ta xót xa khi nhìn lại những dấu hiệu báo trước đầy ám ảnh. Chỉ vài ngày trước thảm kịch, Thy đăng một video đùa vui về việc chồng mình nghĩ cả hai sẽ già đi cùng nhau, nhưng cô lại là người ra đi mãi mãi ở tuổi 39 khi đang mang trong mình một sinh linh chưa kịp chào đời. Đặc biệt, trong buổi chụp ảnh mẫu tử cuối cùng, Thy đã liên tục rơi lệ không rõ lý do. Ánh mắt cô nhìn các con đầy đau đáu cùng lời nhắn nhủ nghẹn ngào: "Mẹ chỉ hy vọng sau này các con sẽ luôn nhớ mẹ đã yêu các con nhường nào".

Phải chăng cô đã cảm nhận được hơi lạnh của họng súng đang rình rập? Chi tiết rúng động nhất tại hiện trường chính là chiếc điện thoại thông minh hư hại nằm gần thi thể Thy, nơi ba con số 9-1-1 đã được bấm nhưng chưa kịp kết nối. Đó là nỗ lực cầu cứu cuối cùng trong tuyệt vọng của một người mẹ muốn bảo vệ đàn con thơ. Bạn bè tiết lộ Thy đã bí mật tìm tư vấn pháp lý để ly thân, và chính động thái tìm tự do này có lẽ là "giọt nước tràn ly" khiến Matthew ra tay tàn độc. "Hùm dữ không nỡ ăn thịt con", vậy mà Matthew đã bắn chết các con ngay trong phòng ngủ của chúng – nơi lẽ ra là pháo đài an toàn nhất đời các em.

Bài học từ những bi kịch lặp lại: Đừng để sĩ diện dẫn lối quỷ dữ


Thảm kịch này gợi nhắc đến vụ án của Paula Truong tại San Francisco vào tháng 10/2025. Cả hai đều là những gia đình gốc Việt bóng bẩy, thành đạt nhưng bị siết chặt bởi gông cùm nợ nần. Khi áp lực tài chính vượt quá sức chịu đựng, họ không nghĩ mình đang "sát hại" mà lại hoang tưởng rằng đang "mang vợ con theo" để tránh khỏi sự sỉ nhục của thế gian. Đây là một sự ích kỷ đến tận cùng nhân thế.

Có người trách Thy ham chồng Tây, có người lại chính trị hóa để đả kích nhau, nhưng xin hãy nhớ: "Cười người hôm trước, hôm sau người cười". Tội ác không có quốc tịch, và bi kịch gia đình có thể xảy ra ở bất cứ đâu nếu thiếu đi sự tỉnh thức. Đừng vì những giá trị ảo, những con số nợ nần hay cái tôi quá lớn mà tước đoạt quyền được sống của người khác.

Lời kết cho những linh hồn bé nhỏ

"Đời người như bóng câu qua cửa sổ", hào quang của Traveler's Table vẫn còn đó, nhưng người chủ tâm huyết và những tiếng cười trẻ thơ đã vĩnh viễn tan biến vào hư không. Những lẵng hoa, nến và ảnh tưởng niệm đặt trước biệt thự phố Kingston như lời tạ lỗi muộn màng của thế giới người lớn đối với Maya và Max.

Cầu nguyện cho linh hồn của bốn mẹ con (bao gồm cả thai nhi chưa kịp thành hình) sớm được siêu thoát về miền cực lạc. Hy vọng kiếp sau các con sẽ được sinh ra trong một mái ấm chân trọng "phước báu" thay vì là "vật tế thần" cho những áp lực đồng tiền và sĩ diện hão huyền. "Bình an không phải do cầu xin mà có, nó là sự lựa chọn buông bỏ". RIP.

Lo ngại xao lãng và khả năng bị rò rỉ thông tin, nhiều công ty đã siết chặt việc tạm thời cấm không được sử dụng điện thoại tại nơi làm việc. Tuy nhiên, chính sách này vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ người làm việc.

(Ảnh minh hoạ: Mart Production/Pexels)
Một số công ty kinh doanh đã yêu cầu các nhân viên đem cất điện thoại vào túi khóa chuyên dụng nhằm tránh gây xao lãng khi làm việc và bảo vệ việc bị rò rỉ thông tin ra bên ngoài.

"Thật khó để có thể chấp nhận lúc ban đầu. Việc luôn có điện thoại bên mình là điều mà tôi đã quen suốt nhiều năm qua", cô Kamilah Muiruri có chia sẻ về quy định này tại công ty, khi yêu cầu nhân viên đặt điện thoại vào túi khóa trong thời gian làm việc tại bàn.

Công ty nơi mà cô làm việc là ID.me, công ty chuyên về lĩnh vực xác minh danh tính số, đã cho triển khai túi đựng điện thoại cho khoảng 290 nhân viên hỗ trợ khách hàng từ hơn 3 năm trước đây, nhằm bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng. Những chiếc túi này là dạng túi có niêm phong nhỏ, có thể mở khóa bằng cách chạm vào một trạm từ chuyên dụng, theo Financial Times cho biết.

Khác với loại tủ khóa, nhân viên vẫn có thể giữ túi này bên mình để nghe nếu có cuộc gọi đến liên tục hoặc nhận biết các thông báo, từ đó kịp thời phản ứng trong trường hợp khẩn cấp xảy ra. ID.me cũng cho phép nhân viên được lấy lại điện thoại trong giờ nghỉ giải lao.

Cô Muiruri cho rằng, quy định này đã cải thiện mối liên lạc của cô với điện thoại khi không còn cần phải xin nghỉ giải lao quá nhiều để cho kiểm tra thiết bị. Một lợi ích khác của việc cất điện thoại là tăng cường kết nối giao lưugiữa các đồng nghiệp với nhau.

"Trước đây tôi không thật sự hiểu rõ mọi người trong văn phòng vì thường chỉ tập trung vào bạn bè ở bên ngoài. Bây giờ chúng tôi đã gắn bó hơn như một tập thể và thường xuyên đi chơi với nhau ngoài giờ", cô này cho biết thêm.

(Minh họa)
Các loại túi khóa điện thoại ngày càng được cho sử dụng trong các lớp học, trong bối cảnh có nhiều chính trị gia và chuyên gia hoạch định chính sách muốn áp dụng lệnh cấm smartphone nhằm làm giảm sự phụ thuộc của trẻ em vào thiết bị điện tử. Xu hướng này hiện bắt đầu lan sang qua môi trường ở công sở.

Một số công ty kinh doanh xem đây là biện pháp ngăn chặn việc nhân viên, dù vô tình hay cố ý, làm rò rỉ thông tin nhạy cảm như số liệu cá nhân của khách hàng hoặc tài sản trí tuệ của công ty. Những nơi khác xem đây là cách loại bỏ ra yếu tố gây xao lãng trong công việc, đồng thời xây dựng kỷ luật, nâng cao khả năng tập trung và tăng sự gắn kết trong đội ngũ.

Yondr, công ty sản xuất túi khóa điện thoại có khả năng chặn tín hiệu, cho biết khách hàng của họ bao gồm tòa án, trung tâm chăm sóc trẻ em, cơ quan chính phủ, khu khai thác mỏ, các tổ chức chính trị và công ty kinh doanh có tài sản trí tuệ cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

Theo ông Graham Dugoni, sáng lập viên kiêm giám đốc điều hành, nhiều tổ chức đã tìm đến họ sau khi đã thử cho áp dụng quy định dựa trên ý thức tự giác nhưng không có hiệu quả. "Điểm chung của các môi trường làm việc này là nhận thấy ra có một chính sách trên giấy không đồng nghĩa với việc tạo ra một không gian không có điện thoại", ông này cho biết.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng hành vi "phubbing" hoặc "phone snubbing"(lơ là người khác vì mải sử dụng điện thoại) có thể làm giảm mức độ gắn kết của nhân viên. Năm ngoái, Jamie Dimon, CEO JPMorgan Chase, đã lên tiếng phàn nàn trong thư gửi cho cổ đông về tình trạng có nhiều người liên tục nhận thông báo, nhắn tin cá nhân hoặc đọc email trong các cuộc họp. Ông cho rằng điều này cần nên chấm dứt vì thiếu sự tôn trọng và gây lãng phí thời gian.

Ở một số nơi khác, nhân viên văn phòng được yêu cầu úp điện thoại xuống hoặc cho cất đi trong các cuộc họp.

Amy Brazewell, quản lý marketing khu vực châu Âu, Trung Đông, châu Phi và Canada tại Phone Locker, cho biết ngày có càng nhiều công ty quan tâm đến việc cho sử dụng túi khóa trong các cuộc thảo luận theo nguyên tắc Chatham House, nơi mà thông tin được chia sẻ nhưng không được phép ghi lại dưới bất cứ hình thức nào. Theo ông, "đó là một không gian an toàn, không có ghi âm".

(Minh họa)
Nhu cầu tạo ra môi trường làm việc không bị xao lãng cũng khiến cho Royal Court Theatre đã cho áp dụng túi khóa điện thoại cho các thành viên chương trình Writers’ Card. Chương trình này khuyến khích các biên kịch gia hoàn tất tác phẩm, đồng thời phát huy khả năng sáng tạo và tay nghề thông qua các buổi tọa đàm và kết nối.

"Viết lách vốn là một công việc rất khó khăn, đặc biệt khi bước vào giai đoạn bế tắc. Khi gặp khó, con người thường dễ tìm đến những yếu tố gây ra xao lãng", giám đốc điều hành ông Will Young có chia sẻ.

Theo ông, việc giao điện thoại để cất vào túi được nhiều người tham gia đón nhận với tâm trạng "nửa thấy buồn cười, nửa thấy xấu hổ". Dù chỉ là một sự việc nhỏ nhặt, nhưng cũng thể hiện ra một cam kết rõ ràng rằng, "tôi đến đây để làm việc".

Với cô Muiruri, việc không sử dụng điện thoại trong giờ làm cũng giúp cho cô cải thiện khả năng tập trung cao. "Khi mới bắt đầu, tôi chưa phải là một nhân viên tốt vì luôn tay cho kiểm tra điện thoại".

Tuy nhiên, ông Adrian Chadi, phó giáo sư kinh tế tại Đại học Southampton, cho rằng bằng chứng về việc cấm điện thoại giúp làm tăng năng suất vẫn còn hạn chế. Các chuyên gia nghiên cứu rất khó xác định ra tác động của lệnh cấm này so với trường hợp không có lệnh cấm trong cùng một bối cảnh một tổ chức, một công ty cụ thể.

(Ảnh minh hoạ: Cottonbro Studio/Pexels)
Nghiên cứu của ông cho thấy năng suất có thể tăng lên đối với những công việc đơn giản, mang tính lặp đi lặp lại, khi yếu tố gây ra xao lãng được loại bỏ ra. Tuy vậy, điều này có thể không đúng với những công việc không mang tính lặp lại, đòi hỏi kiến thức kinh nghiệm và sự sáng tạo. Nhân viên cũng có thể nhìn nhận lệnh cấm theo hướng tiêu cực nếu điện thoại mang lại lợi ích rõ ràng trong công việc, đặc biệt khi họ đã quen với việc luôn sẵn sàng để kết nối.

Ông Eoin Whelan, giáo sư phân tích kinh doanh và xã hội tại Đại học Galway (Ireland), từng thực hiện cuộc nghiên cứu về một công ty đã cho dỡ bỏ lệnh cấm điện thoại. Kết quả cho thấy năng suất của những nhân viên sử dụng thiết bị trong công việc không bị ảnh hưởng ít nhiều nào cả.

Thậm chí, việc được phép sử dụng điện thoại còn giúp họ giải quyết tốt hơn các vấn đề cá nhân phát sinh trong giờ làm, từ đó mang lại nhiều tác động có phần tích cực. Điều này phụ thuộc vào từng nhân viên, nhưng trong bối cảnh hiện nay, đa số đều kỳ vọng ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân có thể được linh động, đặc biệt là những người có trách nhiệm chăm sóc gia đình.

Kyle Scofield, phó chủ tịch cao cấp phụ trách hỗ trợ thành viên tại ID.me, có cho biết khi công ty bắt đầu áp dụng túi khóa điện thoại, đã có sự phản đối từ phía nhân viên vì họ cảm thấy ban lãnh đạo không tin tưởng họ.

"Phản ứng này đã kéo dài lâu hơn tôi dự đoán. Trong sáu tháng đầu, các vi phạm xảy ra khá thường xuyên. Hiện tại, tình trạng đó gần như không còn nữa", ông này có chia sẻ.

Ông cũng khuyến cáo các công ty kinh doanh còn đang cân nhắc cho triển khai việc này nên truyền đạt rõ ràng thông điệp và giải thích ra lý do, đồng thời duy trì sự thống nhất khi đem thực hiện.

Đối với những người muốn giảm thời gian sử dụng điện thoại tại nơi làm việc, cô Muiruri đưa ra lời khuyên: "Hãy nên cởi mở với điều đó. Đừng nên bước vào với suy nghĩ rằng bạn đang bỏ lỡ hay mất mát điều gì".

Hãng tin Reuters có trích dẫn các nguồn tin thông thạo cho biết, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã âm thầm điều động 1 số tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz bằng cách cho tắt thiết bị định vị nhằm tránh nguy cơ bị phía Iran tấn công.

Theo các nguồn tin trong ngành và số liệu vận chuyển, một số tàu chở dầu của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và đối tác mua dầu đã cho tắt thiết bị theo dõi vị trí để tránh những cuộc tấn công của Iran. Những chuyến hàng này chủ yếu nhằm giải tỏa số lượng dầu bị tồn đọng tại Vịnh Ba Tư sau khi nổ ra cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran khiến cho các hoạt động xuất khẩu đã bị gián đoạn nghiêm trọng.

Dù khối lượng vận chuyển này chỉ chiếm có một phần nhỏ so với mức xuất khẩu thông thường trước chiến sự, hành động này cho thấy các nơi sản xuất và khách hàng vẫn chấp nhận các rủi ro để duy trì nguồn cung cấp dầu thô.

Nhiều nước xuất khẩu dầu thô vùng Vịnh khác cũng buộc phải thay đổi chiến lược. Iraq, Kuwait và Qatar được cho là đã giảm mạnh hoạt động bán dầu thô hoặc cho hạ giá sâu để thu hút người mua. Riêng Ả Rập Xê Út nay dành ưu tiên việc vận chuyển qua Biển Đỏ để tránh eo biển Hormuz.

(Minh họa)
Hồi tháng 4 vừa qua, Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) của UAE đã xuất khẩu được ít nhất là 4 triệu thùng dầu thô Upper Zakum và 2 triệu thùng dầu thô Das thông qua 4 tàu chở dầu từ các hải cảng trong vùng Vịnh.

Theo các nguồn tin và số liệu từ Kpler cùng SynMax, số dầu này được vận chuyển quag nhiều phương thức khác nhau, bao gồm chuyển tải từ tàu sang tàu trước khi đưa đến một nhà máy lọc dầu ở Đông Nam Á, cho lưu trữ tại Oman hoặc chuyển trực tiếp tới các nhà máy lọc dầu ở Nam Hàn.

Reuters cho biết, đây là lần đầu tiên mà hệ thống xuất khẩu này được cho công bố ra, trong khi ADNOC từ chối không đưa ra bình luận nào về các lô hàng này.

Iran trước đó đã đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel qua việc siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung ứng dầu khí trên toàn cầu. Theo Reuters, các biện pháp phong tỏa và căng thẳng quân sự đã khiến cho việc xuất khẩu dầu khu vực bị suy giảm rất mạnh, đồng thời đẩy giá dầu thô trên thế giới vượt mốc 100 USD/thùng.

Số liệu của Kpler còn cho thấy, ADNOC đã phải cho cắt giảm hơn 1 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày kể từ khi chiến sự bùng phát. Trước đó, UAE xuất khẩu trung bình khoảng 3,1 triệu thùng/ngày trong năm ngoái. Phần lớn số lượng dầu xuất khẩu của nước này là dầu Murban, được vận chuyển qua đường ống từ các mỏ nội địa đến hải cảng Fujairah.

Một đường dây buôn lậu máy chủ AI trị giá hàng tỷ USD từ Hoa Kỳ vào TQ, có sự tham gia của một công ty Thái Lan liên kết với sáng kiến AI quốc gia, và hiện đang bị Bộ Tư Pháp Mỹ cho điều tra, và tiến hành sẽ truy tố.

Kể từ năm 2022, Hoa Kỳ đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu chip cao cấp của Nvidia sang TQ vì lo ngại đem cho sử dụng vào mục đích quân sự. Tuy nhiên, vào tháng Giêng năm nay, Mỹ đã đồng ý phê duyệt bán dòng chip mạnh thứ hai (H200) nhưng kèm theo điều kiện chặt chẻ.

(Minh họa)
Mới đây, theo hãng tin Bloomberg, một công ty ở Thái Lan có tên là OBON bị nghi ngờ đã giúp buôn lậu một số lượng lớn máy chủ AI từ Hoa Kỳ vào TQ.

Điều đáng chú ý là công ty này có liên kết với sáng kiến trí tuệ nhân tạo quốc gia của Thái Lan. Số hàng bị buôn lậu này có trị giá ít nhất là 2,5 tỷ USD bao gồm các máy chủ có chứa chip Nvidia mới nhất. Một phần trong số đó (hơn 500 triệu USD) được cho vận chuyển chỉ trong vòng 1 1/2 tháng (từ tháng 4 đến giữa tháng 5/2025). Một số máy chủ sau đó được cho là đã chuyển qua tay cho tập đoàn kỹ nghệ lớn của TQ Alibaba.

Các bên có dính líu và hành vi bị cáo buộc

Super Micro, một công ty sản xuất máy chủ tại Hoa Kỳ có ba người gồm đồng sáng lập, giám đốc bán hàng và một công ty thầu đã bị Bộ Tư Pháp nộp đơn truy tố vào tháng 3 vừa qua. Họ bị tố cáo cho điều hành một đường dây: đưa máy chủ sản xuất tại Mỹ sang Đài Loan, sau đó chuyển tiếp sang Đông Nam Á (cụ thể là Thái Lan) để cho đóng gói lại vào thùng không có nhãn mác, rồi tuồn lậu vào TQ.

Trước đó, cũng vào tháng 3/2026, các cổ đông của Super Micro cũng đã kiện công ty này, cáo buộc họ đã gian lận chứng khoán vì muốn che giấu sự phụ thuộc vào doanh số bán hàng sang TQ, vi phạm trắng trợn điều luật xuất khẩu của Hoa Kỳ.

Công ty OBON ở Bangkok được xác định là bên mua trung gian mà các công tố viên gọi là "Công ty-1".


** Tham khảo thêm chi tiết ở đây:
- https://finance.yahoo.com/sectors/te...132430019.html
- https://qz.com/obon-corp-nvidia-chip...hailand-050826