Khi bóng tối bủa vây và "vũ khí" dầu mỏ của Mỹ

Trong những tháng ngày này, đảo quốc Cuba xinh đẹp đang phải oằn mình gánh chịu những đợt mất điện diện rộng tàn khốc. Cơn khát năng lượng không phải do tự nhiên, mà là hệ quả trực tiếp từ chính sách phong tỏa dầu mỏ gắt gao của Hoa Kỳ, như một sợi dây thừng siết chặt nguồn cung nhiên liệu vốn là huyết mạch của đất nước này.

Lịch sử năng lượng của Cuba là một hành trình gian nan tìm kiếm điểm tựa. Những năm 1980, họ dựa vào Liên Xô. Khi bức tường Berlin sụp đổ, Cuba quay sang "người anh em" Venezuela với thỏa thuận đổi bác sĩ lấy dầu. Thế nhưng, đầu tháng 1 năm 2026, sau khi chính quyền Trump bắt giữ tổng thống Venezuela, nguồn dầu này đã bị cắt đứt hoàn toàn. Tiếp đó, các nhà cung cấp khác như Mexico cũng phải rút lui trước lời đe dọa tăng thuế quan từ Washington.

Hậu quả là sự đổ vỡ dây chuyền. Chỉ riêng trong tháng 3 năm 2026, đất nước này đã hứng chịu ba lần mất điện toàn quốc, đẩy 10 triệu dân vào cảnh tối tăm. Rác thải chồng chất, các bệnh viện phải hạn chế phẫu thuật, và người dân phải đốt củi để nấu ăn. Đúng là "trong cái khó ló cái khôn", chính trong hoàn cảnh ngặt nghèo này, Cuba đang đẩy nhanh một cuộc cách mạng năng lượng sạch chưa từng có, với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Trung Quốc.

Cuộc bùng nổ mặt trời: Tốc độ "start-up" trên nền tảng đổ nát

Theo dữ liệu từ tổ chức tư vấn năng lượng Ember, Cuba đang thực hiện một trong những cuộc cách mạng năng lượng mặt trời nhanh nhất hành tinh. Những con số không hề biết nói dối: Kim ngạch xuất khẩu tấm pin năng lượng mặt trời từ Trung Quốc sang Cuba đã vọt từ 3 triệu USD năm 2023 lên mức kinh ngạc 117 triệu USD vào năm 2025.

Mấu chốt của chiến lược này là thỏa thuận mở 92 công viên năng lượng mặt trời trên khắp cả nước vào năm 2028, dự kiến mang lại 2 gigawatt điện năng – đủ cung cấp cho hơn 1,5 triệu hộ gia đình. Hiện tại, đã có khoảng 50 công viên đi vào hoạt động. Chỉ trong 12 tháng qua, Cuba đã lắp đặt được 1 gigawatt điện mặt trời, một con số ấn tượng đối với một quốc gia có quy mô như Cuba. Tỷ trọng năng lượng tái tạo đã nhảy vọt từ 3% (năm 2024) lên 10% hiện nay, hướng tới mục tiêu 24% vào năm 2030.

Năng lượng mặt trời giúp Cuba dần thoát khỏi cái gọi là "đòn bẩy cưỡng chế" từ bên ngoài. "Có thực mới vực được đạo", khi đã tự chủ được ánh nắng, Cuba sẽ bớt lệ thuộc vào những chuyến tàu dầu lênh đênh luôn bị rình rập bởi các lệnh trừng phạt.

Những rào cản tỷ đô và câu hỏi về nguồn vốn

Dẫu viễn cảnh về một "hòn đảo xanh" rất rực rỡ trên mặt báo, nhưng thực tế lại là một bài toán kinh tế cân não. Theo chuyên gia Ricardo Torres từ Đại học American, "Cuộc cách mạng xanh nghe thì hay, nhưng bạn phải có nguồn lực". Hệ thống lưới điện của Cuba đã quá cũ kỹ, rệu rã và thường xuyên buckling dưới áp lực nhu cầu.

Các báo cáo phân tích cho thấy Cuba cần khoảng 8 tỷ USD để đạt mức 93% điện năng từ năng lượng tái tạo – con số đủ để bẻ gãy đòn bẩy ép buộc của Mỹ. Để tiến tới 100% năng lượng tái tạo, con số này lên tới 19 tỷ USD. Câu hỏi tỷ đô đặt ra là: "Tiền ở đâu ra?". Trong khi nhà nước đang kiệt quệ tài chính, người tiêu dùng không đủ khả năng chi trả, Trung Quốc dù hỗ trợ nhưng khó có thể ký một "tờ séc khống". Đây là một cuộc đại tu cho một hệ thống vốn đã "già nua và mệt mỏi".

Ánh sáng ở cuối đường hầm hay chỉ là ảo ảnh?

Tại thành phố Santa Clara, trạm sạc điện mặt trời đầu tiên đã mang lại niềm vui cho người dân khi họ có thể sạc điện thoại và xe máy điện miễn phí. Đối với nhiều người, đây là một giải pháp cứu cánh thực sự.

Tuy nhiên, với đại đa số người dân Cuba, lợi ích của cơn sốt mặt trời vẫn còn là một điều gì đó xa xỉ. "Bụng đói thì tai nặng", khi người dân còn đang chật vật với miếng ăn và thuốc men, thì các tấm pin mặt trời trên mái nhà vẫn nằm ngoài tầm tay của họ. Thực tế phũ phàng là tình trạng cắt điện hiện nay thậm chí còn tồi tệ hơn một năm trước.

Dù vậy, cuộc cách mạng này vẫn gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ đến thế giới: Khi những biến động địa chính trị phơi bày sự mong manh của nhiên liệu hóa thạch, năng lượng tái tạo không chỉ là vấn đề môi trường, mà còn là vấn đề của an ninh và tự chủ quốc gia. Đúng như câu ca dao: "Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo", Cuba đang nỗ lực chèo lái để tìm thấy ánh sáng trong chính nghịch cảnh của mình.

Khi "Quân bài" Đài Loan bị đặt lên bàn cân thương thuyết

Trong khi ánh đèn sân khấu thế giới đang đổ dồn về Bắc Kinh, nơi Tổng thống Mỹ Donald Trump có cuộc hội đàm thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, thì cách đó không xa, Đài Bắc đang trải qua những giờ phút đầy âu lo. Người ta vẫn thường bảo "Thương trường như chiến trường", và dưới con mắt của một chính trị gia có tư duy thực dụng như ông Trump, Đài Loan đang đứng trước nỗi lo trở thành một món hàng trong cuộc đại mặc cả giữa hai siêu cường.

Câu hỏi lớn nhất lúc này là liệu tình trạng chính trị và các gói mua sắm vũ khí quan trọng của hòn đảo này có bị đem ra trao đổi để lấy sự giúp đỡ của Bắc Kinh trong việc chấm dứt cuộc chiến tại Iran hay không? Mặc dù các quan chức Đài Loan luôn khẳng định niềm tin vào mối quan hệ đối tác với Mỹ, nhưng "Lửa thử vàng, gian nan thử sức", giới phân tích quốc tế không khỏi hoài nghi về khả năng ông Trump sẽ đưa ra những nhượng bộ bất ngờ cho ông Tập nhằm đổi lấy lợi ích địa chính trị tức thời.

Những lời tuyên bố đầy ẩn ý từ Phòng Bầu Dục

Trước khi lên chuyên cơ Air Force One tới Bắc Kinh, ông Trump đã để lại một thông điệp khiến Đài Bắc "đứng ngồi không yên". Ông công khai thừa nhận sẽ thảo luận về việc bán vũ khí cho Đài Loan với ông Tập – một hành động vốn luôn bị Bắc Kinh phản đối gay gắt. "Chủ tịch Tập muốn chúng ta không bán nữa, và tôi sẽ có cuộc thảo luận đó", ông Trump thẳng thắn chia sẻ.

Lời nói này như "Gió thổi nhà trống", gieo rắc sự bất an về số phận của gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD vẫn đang nằm chờ phê duyệt. Dù cuối năm ngoái, Mỹ đã thực hiện một trong những thương vụ lớn nhất lịch sử với 11 tỷ USD, nhưng dưới thời ông Trump, mọi cam kết đều có thể thay đổi tùy theo "giá trị" của cuộc đàm phán. Các nghị sĩ Mỹ từ cả hai đảng đã phải gửi thư hối thúc Tổng thống không nên biến sự ủng hộ dành cho Đài Loan thành một món hàng trên bàn cân kinh tế.

"Thực đơn" của Tập Cận Bình và nỗi sợ bị lãng quên

Tại Bắc Kinh, ông Tập Cận Bình được cho là đang nắm giữ lợi thế khi Mỹ đang sa lầy vào cuộc xung đột kéo dài tại Iran. Bắc Kinh tin rằng vị thế đàm phán của họ đã mạnh hơn bao giờ hết. Mục tiêu lâu dài và cháy bỏng nhất của ông Tập chính là việc "thống nhất" Đài Loan. Giới quan sát lo ngại rằng ông Tập sẽ dùng lập luận tương tự như cách Tổng thống Putin nói về Ukraine để thuyết phục ông Trump rằng Đài Loan vốn thuộc về Trung Quốc.

Thứ trưởng Ngoại giao Đài Loan, Francois Wu, đã thốt lên đầy cay đắng trong một cuộc phỏng vấn: "Điều chúng tôi sợ nhất là Đài Loan bị đặt vào thực đơn (menu) của cuộc hội đàm giữa ông Tập và ông Trump". Người Đài Loan lo ngại rằng một sự nhượng bộ dù là nhỏ nhất – như một lời chỉ trích nhắm vào ban lãnh đạo Đài Bắc hoặc một sự ngầm đồng ý tạm dừng bán vũ khí – cũng sẽ gửi đi một thông điệp thảm khốc về sự bỏ rơi của đồng minh. Đúng là "Dò sông dò biển dễ dò, mấy ai lấy thước mà đo lòng người".

Kho vũ khí cạn kiệt và phép thử về khả năng phòng thủ

Một yếu tố thực tế khác đang đè nặng lên vai Đài Loan chính là tình trạng cạn kiệt kho vũ khí của Mỹ do cuộc chiến tại Iran. Các báo cáo phân tích cho thấy kho dự trữ tên lửa của Mỹ không còn đủ để đối phó với một đối thủ tầm cỡ như Trung Quốc, và phải mất nhiều năm mới có thể phục hồi. Điều này tạo ra một "khoảng trống an ninh" đáng sợ ngay tại eo biển Đài Loan.

Bất chấp việc Đài Bắc đã tăng chi tiêu quốc phòng thêm 25 tỷ USD, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu. Trong khi Trung Quốc không ngừng gia tăng các cuộc tập trận bao vây hòn đảo, Đài Loan buộc phải tự lực cánh sinh nhiều hơn. Mối quan hệ giữa quân đội hai bên vẫn duy trì chặt chẽ qua Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (INDOPACOM), nhưng chính sách từ Nhà Trắng mới là yếu tố quyết định.

Niềm tin hay sự đặt cược?

Dẫu bầu trời ngoại giao đang giăng mây xám, vẫn có những luồng ý kiến lạc quan cho rằng ông Trump hiểu rõ giá trị chiến lược của Đài Loan như là "tuyến đầu" trong hệ thống phòng thủ của Mỹ. Tuy nhiên, trong chính trị đỉnh cao, "Nói thì dễ, làm mới khó". Sự mập mờ chiến lược của Mỹ đang bị thử thách hơn bao giờ hết. Đài Loan có lẽ đang thấm thía câu tục ngữ "Chờ được mạ thì má đã sưng", khi họ phải vừa chờ đợi những cam kết từ Washington, vừa phải chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất khi những "gã khổng lồ" bắt tay nhau.

Kết quả của chuyến thăm Bắc Kinh lần này không chỉ định hình mối quan hệ Mỹ - Trung, mà còn là bản tuyên ngôn về giá trị của những đồng minh nhỏ bé trong bàn cờ quyền lực của Donald Trump. Thế giới đang nín thở, và Đài Loan cũng vậy.

WASHINGTON, D.C.

Chính phủ Tổng Thống Donald Trump ra lệnh cho tạm ngưng 6 tháng trên toàn quốc đối với việc ghi danh qua hệ thống Medicare mới cho các cơ sở "hospice" và chăm sóc sức khỏe tại nhà, viện dẫn tình trạng gian lận lan rộng trong hai lĩnh vực phục vụ người cao tuổi, người khuyết tật, bệnh nhân bệnh lý nặng và người ở giai đoạn cuối đời.

Lệnh này có hiệu lực từ ngày 13/5/2026, đánh dấu một trong những hành động mạnh tay nhất của Washington qua cơ quan Centers for Medicare & Medicaid Services (CMS), trong chiến dịch chống gian lận y tế liên bang, theo hãng tin Reuters loan tin ra.

Một bệnh nhân cao niên tại cơ sở hospice ở Lakewood, Colorado. (Ảnh: Getty Images)
"Hospice" là dịch vụ chăm sóc cuối đời cho bệnh nhân mắc bệnh nan y, thường khi việc chữa trị không còn là mục tiêu chính. Chăm sóc sức khỏe tại nhà sẽ giúp cho bệnh nhân diện Medicare nhận được dịch vụ điều dưỡng, trị liệu hoặc hỗ trợ y tế tại nhà thay vì phải nằm viện hoặc vào viện dưỡng lão rất tốn kém.

Đây là hai lĩnh vực quan trọng trong hệ thống y tế ở Mỹ vì đã trợ giúp cho người bệnh được chăm sóc trong môi trường quen thuộc, giảm bớt áp lực cho bệnh viện và có thể giảm chi phí tốn kém trong dài hạn. Nhưng chính vì dịch vụ này xảy ra bên ngoài bệnh viện, việc giám sát có thể sẽ khó khăn hơn, tạo ra khoảng trống cho sự gian lận.

Theo thông báo của CMS, lệnh tạm ngưng áp dụng cho các đơn ghi danh Medicare ban đầu của nơi cung cấp "hospice" và "home health agency" (HHA), cũng như một số sự thay đổi quyền sở hữu đa số dịch vụ. Những nơi cung cấp đã ghi danh trước đó vẫn được tiếp tục phục vụ bệnh nhân diện Medicare. Những công ty đã nộp đơn trước ngày 13/5/2026, vẫn có thể được xem xét. CMS cũng cho biết lệnh cho ngưng ghi danh này có thể được gia hạn thêm, từng đợt 6 tháng/lần và sẽ được cho công bố ra chính thức cho công luận.

Bác sĩ Mehmet Oz, người đứng đầu cơ quan CMS, cho biết "tình trạng gian lận có hệ thống là hết sức đáng lo ngại trong lĩnh vực hospice và chăm sóc sức khỏe tại nhà, với những kẻ xấu lợi dụng bệnh nhân diện Medicare dễ bị tổn thương và lấy cắp tiền của người dân đóng thuế".

Hãng tin Reuters có giải thích về những cơ sở gian lận đã gửi hóa đơn cho Medicare về các dịch vụ hospice hoặc chăm sóc tại nhà mà bệnh nhân không cần, không muốn, hoặc không thật sự nhận được. Các vụ vi phạm như vậy có thể giúp những kẻ gian lận thu vô hàng triệu USD bất chính từ chính phủ liên bang.

Quy mô chi tiêu cho hai lĩnh vực này rất lớn, nội chỉ trong năm 2024 đã có 1,8 triệu người thụ hưởng Medicare nhận dịch vụ "hospice", với chi phí lên đến 28,3 tỷ USD. Cũng trong năm đó, 2,7 triệu bệnh nhân Medicare nhận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nhà, với chi phí là 16 tỷ USD, theo Medicare Payment Advisory Commission, cơ quan cố vấn cho Quốc Hội về nguồn chi tiêu chăm sóc y tế.

Trong 6 tháng tạm ngưng này, CMS sẽ cho tăng cường các mục tiêu cần được điều tra, sử dụng phân tích số liệu và đẩy nhanh việc loại bỏ ra các nơi cung cấp dịch vụ hospice và HHA bị tình nghi có gian lận ra khỏi hệ thống Medicare. CMS cũng cho biết, các quyết định gần đây bao gồm việc tạm ngưng thanh toán 70 triệu USD dành cho 773 cơ sở hospice và 23 cơ quan chăm sóc sức khỏe tại nhà bị nghi là gian lận chỉ riêng tại khu vực TP Los Angeles, California.

Chính quyền Trump xem đây là một phần trong chiến dịch chống gian lận y tế rộng hơn do Phó Tổng thống JD Vance và bộ phận đặc nhiệm chống gian lận thúc đẩy. Trước đó, CMS cũng cho áp dụng lệnh tạm ngưng 6 tháng đối với một số công ty cung cấp thiết bị y tế như xe lăn, giường bệnh viện, thiết bị oxy và bộ phận giả.

Liên minh National Alliance for Care at Home (NACH) cảnh cáo rằng, một lệnh tạm ngưng quá rộng không phân biệt rõ giữa nơi cung cấp gian lận và nơi cung cấp tuân thủ đúng theo quy định.

NACH hoan nghênh mục tiêu chống gian lận, lãng phí và lạm dụng của chính quyền, đồng thời đánh giá cao việc CMS cho phép các nơi cung cấp tiếp tục thực hiện các cuộc khám bệnh để tái chứng nhận trực tiếp qua hệ thống "telehealth" trong thời gian tạm ngưng để tránh sự gián đoạn chăm sóc không cần thiết cho bệnh nhân và gia đình. Nhưng tổ chức này cũng đưa ra nhận định về lệnh tạm ngưng ghi danh này đã "không phân biệt rõ giữa những kẻ xấu và các nơi cung cấp nghiêm túc" có thể làm giảm đi sự cạnh tranh, làm chậm sự đổi mới và gây nguy cơ nghiêm trọng về khả năng tiếp cận chăm sóc sức khỏe, đặc biệt tại các nơi cư dân ở vùng nông thôn hoặc thiếu thốn dịch vụ này.

Ở các đô thị lớn, nơi có nhiều nơi cung cấp dịch vụ hiện hữu, lệnh tạm ngưng có thể ít có ảnh hưởng tức thì. Nhưng ở vùng có dân số già tăng nhanh, vùng nông thôn, hoặc nơi đã thiếu nhân lực chăm sóc tại nhà, việc chặn việc cung cấp dịch vụ mới có thể làm thời gian chờ đợi sẽ dài hơn, giảm đi sự lựa chọn của bệnh nhân và gia tăng áp lực lên bệnh viện, viện dưỡng lão hoặc gia đình.

Hospice và chăm sóc tại nhà vốn không phải dịch vụ phụ trội vì với nhiều gia đình, đó là cách duy nhất để cho người bệnh được chăm sóc một cách nhân đạo, ít đau đớn và ít tốn kém hơn trong giai đoạn cuối đời hoặc sau khi đã xuất viện.

Khía cạnh chính trị trong vấn đề này càng phức tạp hơn. Reuters và CNN ghi nhận về việc chính quyền Trump bị chỉ trích vì có thể trộn lẫn sự ưu tiên chính trị với nỗ lực chống gian lận trong việc chi trả của chính phủ. Chính quyền đã nêu đích danh một số tiểu bang do phía Dân Chủ đứng đầu, trong đó có California, Minnesota và Maine, với các cáo buộc không có đủ chứng cớ để chống gian lận. Tổng Thống Trump luôn luôn tuyên bố, nhưng không hề đưa ra bằng chứng cụ thể, khi cho rằng gian lận cao hơn tại các tiểu bang Dân Chủ so với các tiểu bang Cộng Hòa.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn theo lằn ranh của đảng phái. Reuters ghi nhận chính quyền cũng gia tăng việc giám sát hospice tại Georgia và Ohio, hai tiểu bang do Cộng Hòa đứng đầu. CMS cũng cho mở rộng việc giám sát nơi cung cấp dịch vụ hospice mới tại Arizona, California, Georgia, Ohio, Nevada và Texas, đồng thời kiễm tra chặt chẻ yêu cầu được thanh toán của các cơ quan chăm sóc tại nhà tại Florida, Illinois, Oklahoma, Ohio, North Carolina và Texas.

Chống gian lận dịch vụ Medicare là rất cần thiết, đặc biệt trong những lĩnh vực phục vụ bệnh nhân dễ bị tổn thương nhất và chính sách này sẽ được đánh giá qua cách mà CMS cho áp dụng trong 6 tháng sắp tới. Nếu cơ quan này phát huy được hệ thống giám sát số liệu tốt hơn, truy ra các mạng lưới gian lận thật sự, loại bỏ nơi cung cấp gian và bảo vệ bệnh nhân khỏi bị lợi dụng, lệnh tạm ngưng có thể là biện pháp cần thiết và hợp lý. Nhưng nếu biến việc chống gian lận trở thành phuông tiện về chính trị để đánh vào các tiểu bang đối lập, hoặc một chiếc lưới quá rộng khiến cho bệnh nhân gặp khó khăn khi tìm dịch vụ đứng đắn thì chính sách chống gian lận tự nó sẽ làm suy yếu mục tiêu y tế công cộng.

Hôm 12/5/2026, Công an TP.HCM đã tiếp nhận 33 người Việt Nam có hộ khẩu trước đây ở Sài Gòn, bị chính quyền Mỹ trục xuất về phi trường Nội Bài, Hà Nội, do có tiền án, tiền sự hoặc không hội đủ điều kiện thường trú tại Hoa Kỳ.

Báo Tiền Phong cho hay, đây là một trong nhiều đợt tiếp nhận các công dân Việt Nam bị các quốc gia khác nhau cho trục xuất, trong bối cảnh tình hình di dân lậu, cư trú và lao động bất hợp pháp tại ngoại quốc có nhiều diễn biến phức tạp.

Cơ quan hữu trách ghi nhận thông tin, hướng dẫn thủ tục cho những người bị Mỹ trục xuất về Sài Gòn. (Ảnh minh họa)

Đáng lưu ý hơn, theo Công an TP.HCM, trong đợt tiếp nhận người bị trục xuất lần này, có một người mang tiền sử bệnh động kinh bị lên cơn co giật, được giới chức trách đưa đến bệnh viện để cấp cứu kịp thời.

Như vậy, đây là đợt tiếp nhận người Việt Nam có hộ khẩu trước đây ở Sài Gòn bị chính quyền Mỹ trục xuất về nơi sinh, nhiều lần thứ 2, được giới hữu trách cho công bố.
Trước đó, hôm 23/3, Phòng Quản Lý Xuất Nhập Cảnh Công an TP.HCM đã tiếp nhận 34 người Việt Nam có hộ khẩu ở Sài Gòn bị chính quyền Mỹ trục xuất.

Ngoài ra, nhiều tỉnh như Lâm Đồng, Hà Tĩnh, Huế cũng đã ghi nhận việc tiếp nhận công dân bị Mỹ trục xuất về lại địa phương.

Phòng Quản Lý Xuất Nhập Cảnh Công an TP.HCM thu giữ sổ thông hành của những người bị Mỹ trục xuất về nước. (Ảnh minh họa)

Theo thống kê cho thấy, trong 5 tháng đầu của năm 2026, đã có hàng trăm trường hợp công dân Việt Nam bị trục xuất được trả về Sài Gòn, chủ yếu từ Hoa Kỳ và Campuchia.

Trong khi đó, theo bản tin của tổ chức Amercian Community Media (ACoM) hôm 13/3/26 vừa qua, trong năm 2025, có khoảng 930 người Việt Nam đã bị chính quyền Mỹ trục xuất trở về nước.

Phân tích do Trung Tâm Asian American Studies Center của Đại Học UCLA thực hiện cho thấy, trong năm 2025, Cảnh Sát Di Trú (ICE) bắt giữ di dân gốc châu Á tăng gấp 4 lần so với năm trước đó, từ 2,000 người trong năm 2024 tăng lên hơn 7,000 người trong năm 2025.

"Các binh sĩ hiện đang bị giam giữ dưới sự canh gác nghiêm ngặt của quân đội Iran để thẩm vấn và điều tra thêm", bài đăng này cho biết.

Hãng thông tấn AFP (Pháp) có đưa tin, Iran tuy đã tìm cách cho siết kiểm soát eo biển Hormuz kể từ khi cuộc xung đột ở Trung Đông bùng phát, song các bài đăng trên MXH về việc Tehran bắt giữ hàng chục binh sĩ Israel tại đây, thực chất đã cho sử dụng hình ảnh do AI ngụy tạo ra.

Không có báo cáo chính thức nào về sự kiện được mô tả trong các bài đăng trên MXH, trong khi bức ảnh có nhiều điểm không nhất quán về mặt hình ảnh, cho thấy đó là hình ảnh không hề có thật.

Theo một bài viết trên Facebook với tiếng Indonesia được đăng tải vào ngày 2/5/2026, "Có hàng chục binh sĩ Israel được cho là đã bị lực lượng Iran bắt giữ khi đang thực hiện một nhiệm vụ bí mật ở eo biển Hormuz. Chiến dịch này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang trong khu vực, và đã thất bại sau khi các hoạt động của họ bị lực lượng Iran phát hiện ra".

"Các binh sĩ này hiện đang bị giam giữ dưới sự canh gác nghiêm ngặt của quân đội Iran để thẩm vấn và điều tra thêm. Tình hình này càng làm trầm trọng thêm cuộc xung đột vốn đã căng thẳng ở Trung Đông, đặc biệt là dọc theo tuyến đường thương mại chiến lược toàn cầu này", bài đăng này cho biết.

Hình ảnh đính kèm đã nhận được hơn 4,000 lượt "thích" tính cho đến thời điểm AFP đưa tin vào ngày 7/5, dường như cho thấy quân đội Iran đang canh giữ một nhóm binh sĩ của Israel.

Ảnh chụp màn hình bài đăng sự thật trên Facebook được chụp vào ngày 7/5/2026, có dấu X màu đỏ và logo AI được AFP thêm vào. (Minh họa)
Theo AFP, hình ảnh không có thật này nói trên được lan truyền rộng rãi ở Indonesia, quốc gia có đa số người dân theo đạo Hồi và không có bang giao chính thức với Israel.

Các bình luận dưới bài đăng cho thấy có nhiều người dường như cả tin rằng đó là thông tin có thật.
"Đây là những binh lính mà ông Trump đã ra lệnh chiếm nhà máy dầu của Iran", một trong những bình luận đã viết.

Tuy nhiên, tính cho đến thời điểm AFP đưa tin , chưa có báo cáo chính thức nào cho thấy có hàng chục binh sĩ Israel đã bị Iran bắt giữ tại eo biển Hormuz.

Phân tích hình ảnh cho thấy những điểm không nhất quán về mặt thị giác, đây là những dấu hiệu rõ ràng của nội dung được ngụy tạo ra qua AI.
Chúng bao gồm những khuôn mặt méo mó, những bàn tay bị trói một cách kỳ lạ với những sợi dây không liền nhau, và hai binh sĩ Iran đứng ngoài lan can tàu.

Ảnh chụp màn hình hình ảnh do AI ngụy tạo ra, trong đó AFP đã chỉ ra một số điểm không nhất quán về mặt hình ảnh (Minh họa)
Việc kết hợp tìm kiếm ngược hình ảnh và từ khóa trên Google và Facebook cho thấy hình ảnh này đã được chia sẻ trên Facebook vào ngày 2/5.

Tài khoản Rumyy Unity khi chia sẻ hình ảnh này tự nhận mình là "người sáng tạo kỹ thuật số", với phần mô tả như sau: "Trí tuệ nhân tạo về bản chất là một phương tiện, trí thông minh của nó đến từ con người, nhưng giá trị của nó được quyết định qua cách mà chúng ta cho sử dụng nó".
Tài khoản này cũng đã cho đăng tải những hình ảnh tương tự khác, dường như cho thấy các binh lính Mỹ và Israel bị lính Iran bắt giữ.
AFP đã liên lạc với chủ tài khoản nhưng không nhận được hồi âm nào.

Phân tích sâu hơn về hình ảnh qua ứng dụng Hive Moderation cho thấy có 95,1% khả năng hình ảnh trên được ngụy tạo ra qua AI.

Ảnh chụp qua màn hình về kết quả phân tích hình ảnh của ứng dụng Hive Moderation (Minh họa)
Trước đây, AFP cũng từng bác bỏ nhiều thông tin sai lệch khác xuất phát từ cuộc xung đột ở Trung Đông. Ví dụ như bức anh về "570 binh lính Nga đến Iran" được cho đăng lên vào ngày 5/4/2026, thực chất là cho ghép ảnh được chụp của binh lính Nga vào năm 2022 tại Chechnya.


Ảnh chụp qua màn hình bài đăng sai sự thật trên Facebook, được chụp vào ngày 8/4/2026 (Minh họa)
Dòng chữ tiếng Anh được chèn trên các bức ảnh có nội dung: "Hơn 570 binh sĩ Nga đã đến Tehran hôm nay (5/4/2026)

Những người lái xe trong khu Little Saigon thường thấy có nhiều chiếc xe di chuyển khá chậm, được điều khiển bởi những tài xế cao niên. Nhiều người cũng thông cảm, kiên nhẫn với những trường hợp lái xe chậm kiểu này. Nhưng câu hỏi đặt ra là lái xe quá chậm có thể sẽ bị phạt ở California hay không?

Theo trang mạng văn phòng luật sư https://facchettilaw.com, California Vehicle Code §22400 có quy định rằng, nếu lái xe chậm đến mức gây ra tắt nghẽn giao thông, đặc biệt là trên đường đông đúc hoặc xa lộ, tài xế có thể sẽ bị phạt vì lý do cản trở giao thông. Luật pháp nhằm bảo đảm cho xe cộ di chuyển được an toàn chứ không chỉ ngăn chạy xe quá tốc độ. Trên những xa lộ được xây dựng để đi với tốc độ nhanh, việc lái xe quá chậm cũng có thể nguy hiểm như chạy quá nhanh.

Nên lái xe chậm khi đi qua khu vực trường học trong giờ học sinh có mặt tại trường. (Ảnh minh họa)

Luật tốc độ về nguyên tắc của tiểu bang California không chỉ quy định về tốc độ chạy xe, mà còn về việc lái xe ở tốc độ an toàn tùy theo tình huống cụ thể. Nếu trời đang mưa hoặc có nhiều sương mù, việc cho giảm tốc độ là rất cần thiết. Nếu thời tiết trong xanh, đường xá thông thoáng, việc lái xe dưới tốc độ theo giới hạn có thể không được an toàn.

Lái xe với tốc độ dưới giới hạn 10 mph có vi phạm luật giao thông hay không?
Tùy vào tình huống, vị trí của xe, mức độ ảnh hưởng đến giao thông. Thí dụ: lái xe với tốc độ 15 mph trong khu dân cư có tốc độ 25 mph vì đang tìm kiếm một địa chỉ là chuyện bình thường. Nhưng lái xe 45 mph trên xa lộ nơi mà dòng xe đang di chuyển với tốc độ 65 mph, thì cảnh sát có thể chặn xe lại để ghi giấy phạt, đặc biệt nếu tài xế đang gây cản trở luồng xe.

Cản trở giao thông ở California không chỉ là đi chậm, mà còn là cản đường những người lái xe khác mà không có lý do chính đáng. Thí dụ, lái xe quá chậm ở làn đường bên trái, hoặc trên những con đường chỉ có một làn cho mỗi hướng. Quy tắc "Đi bên phải trừ khi vượt qua mặt" của California có nghĩa là những người lái xe chậm hơn phải đi vào lane bên phải để cho các xe chạy nhanh hơn vượt qua bên trái được an toàn. Đã có trường hợp ở Nam California, một người lái xe 40 mph trên xa lộ 65 mph bị phạt vì không chịu vào lane phải để nhường cho những xe khác vượt qua. Theo báo cáo của cảnh sát, chiếc xe này đã tạo ra một dòng xe dài gần một dặm ở phía sau mà không có lý do chính đáng.

Có những lúc việc lái xe chậm lại là hợp lý và hợp pháp. Thí dụ như trời đang mưa, có nhiều sương mù dày đặc hoặc khói làm giảm đi tầm nhìn. Hoặc là tài xế đang ở trong một khu dân cư, có một trường học gần đó; tài xế có thể cho giảm tốc độ xuống 15 mph vì có trẻ em băng qua đường, hoặc xe bus trường học đang tấp vào lề. Tương tự với các khu vực xây dựng, đường xá với mật độ giao thông đông đúc, trong những bãi đậu xe nơi giới hạn tốc độ có thể thấp đến 5 hoặc 10 mph.

Lời khuyên dành cho tài xế lái xe chậm:
- Giữ làn đường bên phải trên xa lộ, hoặc trên đường phố có nhiều làn. Đó là một thói quen có thể tạo ra sự khác biệt lớn.
- Nếu đang đi trên đường một làn và nhận thấy một vài chiếc xe đang xếp hàng phía sau mình, nên cho tấp vào chỗ chờ an toàn để cho họ vượt qua. Luật California khuyến khích điều này, đặc biệt là trên đường đồi núi, quanh co.

Trong trường hợp bị cảnh sát viết giấy phạt vì lái xe quá chậm, tài xế vẫn có khả năng không bị đóng phạt. Có nhiều tình huống đi chậm là cần thiết. Có thể tài xế đang gặp vấn đề về sức khỏe, cần phải lái xe cẩn thận. Có thể sương mù dày đặc trên đường, hoặc xe đang gặp trục trặc kỹ thuật. Đây là những trường hợp nên liên lạc với một văn phòng luật sư chuyên về giao thông để được góp ý tham khảo thêm.

Những "bản tin" lúc 0 giờ và thế giới ảo của Donald Trump

Trong thế giới của Donald Trump, dường như mặt trời không bao giờ lặn trên những thuyết âm mưu. Đêm thứ Hai vừa qua, vị Tổng thống này lại một lần nữa khiến dư luận ngỡ ngàng khi thực hiện một cuộc "tấn công" dồn dập trên mạng xã hội Truth Social. Từ khoảng 10 giờ đêm đến tận 8 giờ sáng hôm sau, hàng chục bài đăng và lượt chia sẻ đã xuất hiện, vẽ nên một bức tranh đầy rẫy những thông tin sai lệch, những câu chuyện thêu dệt nhắm vào các đối thủ chính trị, đặc biệt là cựu Tổng thống Barack Obama.

Với Trump, "món khai vị" cho những người theo dõi ông lại là một loạt thông tin chưa qua kiểm chứng. Dù thực tế đã chứng minh điều ngược lại, ông vẫn không ngần ngại khơi lại những bóng ma quá khứ bằng một phong cách "vô tiền khoáng hậu".

"Mượn hoa cúng Phật" hay chiêu trò mượn danh Thượng nghị sĩ?

Một trong những bài đăng gây xôn xao nhất là trích dẫn được cho là của Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa John Kennedy nhắm vào Obama. Nội dung bài đăng yêu cầu ông Obama phải trả lại 120 triệu USD – số tiền được cho là kiếm được bất chính từ luật y tế Obamacare. Thế nhưng, thực tế phũ phàng thay: câu trích dẫn này hoàn toàn là sản phẩm của trí tưởng tượng.

Hóa ra, nguồn gốc của nó đến từ một trang web châm biếm chuyên "thả thính" những người bảo thủ để họ chia sẻ tin giả. Chính Thượng nghị sĩ Kennedy sau đó đã phải thốt lên với tờ NOTUS: "Tôi không nói điều đó. Tôi chẳng biết căn cứ của nó ở đâu cả". Đúng là "Tam sao thất bản", một lời nói dối khi được lặp đi lặp lại bởi một người có tầm ảnh hưởng lớn như Trump bỗng chốc trở thành "sự thật" trong mắt nhiều người nhẹ dạ.

Ám ảnh về "Người tiền nhiệm" và những bóng ma ở Trump Tower

Barack Obama dường như vẫn là cái gai trong mắt Trump sau bao nhiêu năm. Trong lần "xả hàng" tin tức này, Trump đã chia sẻ lại những cáo buộc cũ rích rằng Obama đã nghe lén điện thoại tại Trump Tower trong cuộc bầu cử năm 2016 – một hành động mà ông gọi là "tệ hơn cả vụ Watergate". Tuy nhiên, ngay cả Bộ Tư pháp dưới thời kỳ đầu của Trump cũng đã xác nhận: Không có một hồ sơ hay bằng chứng nào ủng hộ tuyên bố này.

Chưa dừng lại ở đó, Trump còn lan truyền những thuyết âm mưu "rợn tóc gáy" về việc Hillary Clinton bán bí mật quốc gia, hay những sĩ quan cảnh sát New York qua đời một cách bí ẩn khi cố gắng phơi bày sự thật. Thậm chí, câu chuyện "giấy khai sinh giả" của Obama – một thuyết âm mưu đã bị bác bỏ từ lâu – cũng được ông hâm nóng lại. "Cây ngay không sợ chết đứng", nhưng trước hàng loạt những cáo buộc vô căn cứ như "Obama phản quốc" hay là "ngựa thành Troy cho chủ nghĩa Marx", công chúng không khỏi đặt dấu hỏi về mục tiêu thực sự của những bài đăng này.

Điệp khúc "Cuộc bầu cử bị đánh cắp" năm 2020

Sẽ là một thiếu sót lớn nếu Trump không nhắc về thất bại năm 2020. Lần này, ông mượn lời của cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Michael Flynn để tuyên bố cuộc bầu cử đã bị đánh cắp. Ông chia sẻ những báo cáo từ các đài tin hữu khuynh khẳng định hệ thống máy bỏ phiếu Dominion đã "xóa 2,7 triệu phiếu bầu của Trump" và "chuyển 1 triệu phiếu từ Trump sang Biden ở Pennsylvania".

Dù hàng chục phiên tòa và các cuộc kiểm tra an ninh bầu cử đã khẳng định kết quả là công bằng, Trump vẫn kiên trì bám lấy những giả thuyết không thực. Như câu tục ngữ "Thua keo này ta bày keo khác", nhưng ở đây, "keo" mà Trump bày ra lại là sự phủ nhận thực tế một cách cực đoan.

New York Times: "Kẻ bại trận" hay là nạn nhân của định kiến?

Không chỉ tấn công chính khách, Trump còn nhắm mũi dùi vào giới truyền thông. Khi tờ The New York Times đăng bài bóc phốt dự án hồ Lincoln của ông đội vốn gấp 7 lần so với con số 1,8 triệu USD mà ông tuyên bố, Trump lập tức phản pháo. Ông gọi đây là tờ báo "thất bại" và đang "mất người đăng ký theo giờ".

Tuy nhiên, số liệu thực tế lại cho thấy một kịch bản trái ngược hoàn toàn. The New York Times vẫn đang tăng trưởng ổn định với khoảng 13,1 triệu người đăng ký, tăng trung bình 330.000 người mỗi quý kể từ đầu năm ngoái. "Nói có sách, mách có chứng", nhưng những con số này dường như không nằm trong từ điển của vị Tổng thống thích dùng mạng xã hội để điều hành dư luận.

Một đêm thức trắng của Donald Trump đã mang lại một "bữa tiệc" của những sự nhầm lẫn và thuyết âm mưu. Trong thời đại thông tin hỗn loạn như hiện nay, người đọc cần tỉnh táo trước những dòng trạng thái đầy cảm xúc nhưng lại thiếu vắng sự thật. Bởi suy cho cùng, "Vàng thật không sợ lửa", và sự thật sớm muộn gì cũng sẽ được phơi bày dưới ánh sáng công lý.

Hệ sinh thái bóng tối: Những "ấm trà" nấu dầu giữa lòng đại lục

Chỉ cách nơi Chủ tịch Tập Cận Bình trải thảm đỏ đón tiếp Tổng thống Donald Trump tại Bắc Kinh vài trăm dặm, một "hệ sinh thái bóng tối" đã âm thầm vận hành suốt bấy lâu nay. Đó là vùng duyên hải tỉnh Sơn Đông, nơi những đường ống dẫn dầu ngoằn ngoèo, những tháp chưng cất vươn cao và những bồn chứa khổng lồ tạo nên một khung cảnh công nghiệp xám xịt nhưng đầy quyền lực. Tại đây, những "nhà máy lọc dầu ấm trà" (teapot refineries) – cách gọi các công ty lọc dầu độc lập, quy mô vừa và nhỏ – đang là những thực thể bơm hàng tỷ đô la vào nền kinh tế Iran, giúp Tehran "thở oxy" giữa vòng vây trừng phạt ngặt nghèo của Mỹ.

Dân gian có câu: "Nước chảy chỗ trũng", và dòng dầu khí bị cấm vận từ Iran đang tìm mọi cách để chảy về những "vùng trũng" Sơn Đông này. Các nhà máy lọc dầu độc lập tại đây hoạt động dưới sự cho phép của Bắc Kinh, âm thầm chế biến dầu thô Iran thành xăng, dầu diesel và các sản phẩm hóa dầu, cung cấp năng lượng cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Trong bối cảnh Washington đang nỗ lực cắt đứt mọi nguồn tài chính của Tehran để chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng qua, những hoạt động này đã bị kéo từ bóng tối ra ánh sáng, trở thành quân bài mặc cả quyết liệt trên bàn đàm phán giữa Trump và Tập Cận Bình.

Cuộc đối đầu nghẹt thở: Lệnh đen từ Washington và sự im lặng từ Hebei Xinhai

Ngay trước thềm chuyến công du của ông Trump, Bộ Tài chính Mỹ đã tung đòn "phủ đầu" khi đưa 12 cá nhân và tổ chức vào danh sách đen vì vai trò tiếp tay cho việc bán và vận chuyển dầu Iran sang Trung Quốc. Tuy nhiên, tại khu vực biên giới giữa Sơn Đông và Hà Bắc, không khí cảnh giác bao trùm nhưng nhịp độ sản xuất dường như không hề suy giảm.

Tại Tập đoàn Hóa chất Xinhai Hà Bắc (Hebei Xinhai Chemical Group) – một cái tên đã bị Mỹ trừng phạt từ năm ngoái – an ninh được thắt chặt đến mức tối đa. Những lính gác đeo khẩu trang túc trực tại các cổng vào, và bất kỳ xe lạ nào lưu thông trên các tuyến đường công cộng gần đó đều bị bám đuôi sát sao. Xinhai bị cáo buộc nhập khẩu lượng dầu thô trị giá hàng trăm triệu đô la từ "hạm đội bóng tối" (shadow fleet) có liên quan đến quân đội Iran. Dù vậy, những chiếc xe bồn vẫn nối đuôi nhau rời nhà máy, đưa nhựa đường, dầu diesel đi tiêu thụ khắp đại lục, minh chứng cho việc các lệnh trừng phạt từ nửa vòng trái đất dường như chẳng thể làm lay chuyển những bánh xe kinh tế tại đây.

"Hạm đội bóng tối" và màn kịch hoán đổi trên biển khơi

Để dầu Iran có thể cập bến Sơn Đông, một màn kịch tinh vi đã được dàn dựng trên các vùng biển quốc tế. Điểm nút quan trọng chính là khu vực EOPL (Eastern Outer Port Limits) gần eo biển Singapore. Đây là nơi những con tàu thuộc "hạm đội bóng tối" – những con tàu cũ kỹ, thường xuyên tắt thiết bị định vị – thực hiện các cuộc chuyển hàng "tàu sang tàu" (ship-to-ship) để xóa dấu vết nguồn gốc.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy tàu Herby treo cờ Iran đã áp sát tàu Hauncayo tại khu vực EOPL vào đầu tháng 4. Sau khi tiếp nhận dầu, tàu Hauncayo tiếp tục hành trình đến cảng Yên Đài, Sơn Đông, trong khi dầu được gắn nhãn là xuất khẩu từ Malaysia hoặc Indonesia. "Giấu đầu lòi đuôi", dù Bắc Kinh khẳng định không nhập khẩu dầu Iran trong dữ liệu hải quan, nhưng sự hiện diện của các siêu tàu dầu này tại các cầu cảng Sơn Đông đã nói lên tất cả. Thậm chí, hải quân Mỹ đã can thiệp, như trường hợp tàu USS Rafael Peralta chặn tàu Herby khi nó đang quay về Iran sau khi đã trút sạch hàng. Nhưng lúc đó, dòng dầu đã kịp len lỏi vào các bồn chứa của các "ấm trà" Sơn Đông, nằm ngoài tầm với của súng đạn hay lệnh phạt.

An ninh năng lượng: Cái lý của kẻ mua và người bán

Tại sao những nhà máy lọc dầu nhỏ bé này lại dám thách thức cường quốc số một thế giới? Câu trả lời nằm ở lợi nhuận và sự sinh tồn. "Có tiền mua tiên cũng được", dầu Iran với mức chiết khấu cực cao giúp các "nhà máy lọc dầu ấm trà" – vốn có biên lợi nhuận mỏng – có thể sống sót và cạnh tranh. Ước tính, dầu Iran chiếm tới 18% lượng dầu nhập khẩu qua đường biển của Trung Quốc trong tháng trước, tăng mạnh so với mức 13% trước chiến tranh.

Từ góc độ của Bắc Kinh, việc duy trì nguồn cung nhiên liệu ổn định là ưu tiên hàng đầu cho an ninh năng lượng quốc gia. Họ sử dụng các công ty độc lập làm "tấm khiên": nếu có bị Mỹ trừng phạt, các công ty này vốn chỉ hoạt động nội địa nên cũng chẳng mất gì nhiều. Trong khi đó, các "ông lớn" dầu khí quốc gia của Trung Quốc vẫn có thể giữ sạch hồ sơ để giao dịch quốc tế.

Kết thúc chuyến hành trình xuyên đại dương, những thùng dầu "tai tiếng" từ Tehran đã biến thành năng lượng chạy máy móc, nhựa đường lót những cung đường mới tại Trung Quốc. Trong khi hai nhà lãnh đạo Trump và Tập ngồi lại bàn chuyện thế giới, dòng chảy ngầm của dầu mỏ vẫn âm thầm cuộn chảy dưới chân họ, nhắc nhở rằng trong địa chính trị, "Lợi ích quốc gia là vĩnh cửu". Cuộc chiến trừng phạt vẫn còn tiếp diễn, nhưng chừng nào các "nhà máy ấm trà" Sơn Đông còn đỏ lửa, chừng đó quyền lực của Mỹ vẫn còn bị thử thách bởi những liên minh bóng tối trên biển khơi.

Sự hào nhoáng của "Nghi lễ đế vương" và thực tại phũ phàng

Chuyến công du của Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh tuần này được kỳ vọng là một "viên đá tảng" rạng rỡ, khắc ghi dấu ấn không thể phai mờ của ông vào lịch sử nhân loại. Tại thủ đô nghìn năm văn hiến, Trung Quốc thết đãi ông bằng những nghi lễ xa hoa, biến ông thành một vị quốc khách đầy quyền uy. Thế nhưng, đằng sau những màn phô trương quyền lực ấy, giới quan sát lại thấy một bức tranh tương phản đầy ám ảnh. Những quyết định mang tính "đột phá" nhưng đầy rủi ro của Trump – đặc biệt là cuộc chiến với Iran mà chính ông không thể tìm ra lối thoát – đang có nguy cơ xói mòn vị thế của chính ông và quyền lực của nước Mỹ ngay trên bàn đàm phán với đối thủ truyền kiếp.

Bối cảnh của cuộc thượng đỉnh lần này khác biệt hoàn toàn so với bất kỳ cuộc gặp gỡ nào kể từ thời Richard Nixon mở cửa với Trung Quốc vào thập niên 70. Nếu như các đời tổng thống trước luôn tìm kiếm sự ổn định trong mối quan hệ ngoại giao quan trọng nhất thế giới này, thì Trump lại là hiện thân của sự biến động. Ông đã biến nước Mỹ từ một "ngọn hải đăng" của sự ổn định trở thành nguồn cơn của sự xáo trộn toàn cầu. Người xưa có câu: "Xây thì khó, chứ phá thì dễ", Trump đã nới lỏng những nền tảng truyền thống tạo nên vị thế độc tôn của Mỹ, từ thương mại tự do đến các liên minh chiến lược, để đổi lấy một thứ quyền lực đơn phương đầy kiêu hãnh nhưng cũng đầy rủi ro.

Bóng ma Iran: "Gót chân Achilles" của người khổng lồ

Thất bại trong việc giành một chiến thắng chẻ tre trước Iran và những dư chấn kinh tế thảm khốc của cuộc chiến này đã đặt ra những dấu hỏi lớn về thực lực của Mỹ – điều mà Trung Quốc chắc chắn sẽ không bỏ qua. Vào thứ Hai vừa qua, sự khước từ thẳng thừng của Iran đối với nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình của Trump như một gáo nước lạnh tạt vào tuyên bố của ông rằng Tehran sắp đầu hàng. Việc một cường quốc nhỏ hơn dám thách thức vị thế siêu cường khiến ông Trump xuất hiện tại Bắc Kinh với một tâm thế có phần bị suy yếu.

Cố vấn của Lãnh đạo tối cao Iran, Ali Akbar Velayati, thậm chí còn tung ra lời nhạo báng ngay trước thềm chuyến đi: "Ông Trump, đừng bao giờ mơ tưởng rằng bằng cách lợi dụng sự bình lặng hiện tại của Iran, ông có thể tiến vào Bắc Kinh một cách chiến thắng". Câu nói này như một lời nhắc nhở cay nghiệt rằng: "Cây muốn lặng mà gió chẳng ngừng", và gió Trung Đông đang thổi ngược chiều với cánh bay của Air Force One.

Ván bài lật ngửa: Trung Quốc sẽ tận dụng sự khốn khó của Mỹ ra sao?

Đối với Bắc Kinh, cuộc chiến Iran vừa là thách thức vừa là cơ hội vàng. Trong khi Washington muốn ông Tập Cận Bình gây áp lực lên đồng minh Tehran, thì chính sự khó chịu của Trung Quốc về việc eo biển Hormuz bị đóng cửa – con đường huyết mạch cung cấp dầu mỏ cho họ – có thể trở thành mũi dùi ngược lại phía Trump. Bất kỳ sự hỗ trợ ngoại giao nào từ phía Trung Quốc chắc chắn sẽ đi kèm với những điều kiện ngặt nghèo về thương mại hoặc vấn đề chủ quyền đối với Đài Loan.

Chuyên gia Edgard Kagan từ CSIS nhận định rằng cuộc chiến Iran là một "quân bài hoang dã" làm đảo lộn một thượng đỉnh vốn được chuẩn bị như một sự kiện kinh tế thuần túy. Trung Quốc vốn cần sự ổn định để quản lý nền kinh tế đang gặp nhiều vấn đề cấu trúc, nhưng họ cũng đủ kiên nhẫn để chơi một "ván bài dài hơi". Trong khi Trump bị giới hạn bởi nhiệm kỳ, ông Tập có thể thong thả chờ đợi đến sau năm 2029. Sự khó lường của Trump, vốn được người hâm mộ coi là tài sản, giờ đây lại có nguy cơ rơi vào bẫy của Bắc Kinh khi các đồng minh như Thái Lan đang bắt đầu hoài nghi về vai trò bảo trợ của Mỹ.

Khi "ngẫu hứng" đối đầu với "toan tính": Giới hạn của quyền lực siêu cường

Cuộc viếng thăm này cũng phơi bày một khía cạnh không mấy vẻ vang: Cả Bắc Kinh và Tehran đều đã nhận ra những kẽ hở trong lối ngoại giao ngẫu hứng của Trump. Năm ngoái, Trung Quốc đã giành chiến thắng khi dùng quyền kiểm soát đất hiếm để buộc Trump phải cắt giảm thuế quan. Giờ đây, Iran lại dùng đòn bẩy năng lượng để gây sức ép lên túi tiền của người dân Mỹ qua giá xăng dầu. "Đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết", nhưng sự đơn phương của Trump đang khiến nước Mỹ trở nên cô độc hơn bao giờ hết.

Dù vậy, cả hai phía vẫn có lý do để mong cầu một sự thành công nhất định. Trump khao khát một màn trình diễn huy hoàng để củng cố hình ảnh, còn ông Tập muốn Mỹ xuống thang ở Iran để ổn định giá năng lượng toàn cầu. Hai nhà lãnh đạo này có khá nhiều điểm chung: Đều là những người theo chủ nghĩa dân tộc quyết liệt và coi thường trật tự quốc tế cũ.

Cuối cùng, thật trớ trêu khi chính những quyết định mang tính cá nhân của Trump lại đang đóng vai trò là chiếc vòng kim cô thắt chặt quyền lực của ông, thay vì phô diễn sự thống trị toàn cầu mà ông hằng mong đợi. Chuyến thăm Bắc Kinh lần này sẽ là minh chứng rõ nhất cho câu tục ngữ: "Gieo gió thì gặt bão", và liệu Trump có thể vượt qua cơn bão này để khẳng định vị thế của mình hay không, câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước.

Cuộc đổ bộ đầy phô trương tại Tử Cấm Thành: Nghi lễ đón tiếp đậm chất đế vương

Đúng 7 giờ 50 phút tối thứ Tư (giờ địa phương), chuyên cơ Air Force One của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đáp xuống sân bay quốc tế Thủ đô Bắc Kinh, đánh dấu chuyến thăm chính thức đầu tiên của một nhà lãnh đạo Mỹ tới Trung Quốc kể từ năm 2017. Trong ánh hoàng hôn của thủ đô nghìn năm văn hiến, Trung Quốc đã chuẩn bị một nghi lễ đón tiếp mà người ta chỉ có thể mô tả bằng hai từ: "hoành tráng".







Dưới chân cầu thang máy bay là thảm đỏ trải dài, đón chào ông Trump cùng con trai Eric Trump và con dâu Lara Trump. Hàng trăm trẻ em Trung Quốc trong bộ đồng phục xanh trắng vẫy cao quốc kỳ hai nước, miệng reo hò "Chào mừng, nhiệt liệt chào mừng!". Đích thân Phó Chủ tịch nước Trung Quốc Hàn Chính – người được xem là đặc sứ ngoại giao tin cẩn của Chủ tịch Tập Cận Bình – đã có mặt để dẫn đầu đoàn đón tiếp. Ngay cả những tòa chọc trời tại Bắc Kinh cũng rực sáng dòng chữ: "Bắc Kinh chào đón" (Beijing Welcome).

Dân gian ta có câu: "Khách đến nhà không gà thì vịt", nhưng với Trung Quốc, sự hiếu khách không chỉ dừng lại ở yến tiệc mà còn là một thông điệp chính trị về vị thế của họ. Hashtag #WelcomeTrumpToChina ngay lập tức leo lên dẫn đầu xu hướng trên mạng xã hội Weibo, cho thấy sự quan tâm cực độ của công chúng đại lục.

Bóng ma chiến tranh Iran: Khi "Trung Đông lửa cháy" lan tới bàn nghị sự Á Đông

Dù mục tiêu ban đầu của ông Trump là tập trung vào thương mại, nhưng cuộc chiến với Iran và cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang bao phủ bóng đen lên chuyến thăm lần này. Chuyến đi vốn được dự định vào tháng Ba đã phải trì hoãn khi tiếng súng nổ ra tại Trung Đông, với hy vọng cuộc chiến sẽ kết thúc nhanh chóng. Tuy nhiên, "người tính không bằng trời tính", thỏa thuận hòa bình vẫn xa vời và lệnh ngừng bắn hiện tại đang trong tình trạng "phải thở máy".

Tại Bắc Kinh, ông Trump được kỳ vọng sẽ gây sức ép để Chủ tịch Tập Cận Bình sử dụng ảnh hưởng của mình đối với đồng minh Iran, buộc Tehran mở lại eo biển Hormuz – huyết mạch dầu mỏ của thế giới. Thế nhưng, người dân Bắc Kinh có vẻ không mặn mà với vai trò hòa giải. Một người dân tên Liu làm trong ngành thiết bị làm đẹp thẳng thắn: "Trung Quốc luôn trung lập. Họ muốn đánh nhau thì đó là việc của họ, chẳng liên quan gì đến chúng tôi". Câu nói "Cháy nhà hàng xóm, bình chân như vại" có vẻ đang phản ánh tâm thế của đa số người dân tại đây.

Đoàn tháp tùng "tỷ đô": Khi các ông trùm công nghệ và tài chính cùng ra trận

Không đi một mình, ông Trump mang theo một đội hình "siêu cường" gồm các bộ trưởng chủ chốt như Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và đặc biệt là hơn một chục lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu. Danh sách này bao gồm những cái tên đình đám như:

Tim Cook (Apple)

Elon Musk (Tesla)

Jensen Huang (Nvidia)

Kelly Ortberg (Boeing)

Cùng các lãnh đạo từ BlackRock, Goldman Sachs, Meta và Mastercard.

Sự hiện diện của Jensen Huang vào phút chót tại Alaska trước khi lên chuyên cơ đã gây xôn xao, bởi Trung Quốc đang khao khát công nghệ bán dẫn hơn bao giờ hết. Sự kết hợp giữa chính trị và kinh doanh cho thấy ông Trump đang muốn dùng "đòn bẩy" kinh tế để đổi lấy những thỏa thuận chính trị có lợi, đặc biệt là việc thúc đẩy Trung Quốc mua thêm nông sản và máy bay Boeing.

Một Trung Quốc rất khác: Vị thế của kẻ nắm "át chủ bài"

Trump trở lại Bắc Kinh năm 2026 trong một tâm thế khác hẳn năm 2017. Trung Quốc giờ đây đã bền bỉ hơn sau những đòn thuế quan. Nền kinh tế của họ đã tăng trưởng 5% vào năm 2025 bằng cách đa dạng hóa thị trường và tự chủ công nghệ. Đặc biệt, Bắc Kinh đang nắm giữ "yếu điểm" của Mỹ: Chuỗi cung ứng đất hiếm.

Nhiều nguồn tin cho rằng Trung Quốc đang xem sự sa lầy của Mỹ tại Iran là một cơ hội vàng để đàm phán. Họ có thể yêu cầu Mỹ nới lỏng hạn chế công nghệ cao hoặc thay đổi thái độ về vấn đề Đài Loan để đổi lấy sự hỗ trợ tại Trung Đông. "Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết", nhưng ở đây, Trung Quốc không phải là "ruồi muỗi" mà là một đấu thủ đang chờ thời cơ để khẳng định vị thế ngang hàng với Mỹ.

Lịch trình dày đặc: Từ Đại lễ đường đến Tiền Môn

Sáng thứ Năm, cuộc hội đàm chính thức sẽ diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân. Sau đó, hai nhà lãnh đạo sẽ cùng đi dạo tại Đền Thờ Thiên Đàn (Temple of Heaven) và dự tiệc chiêu đãi cấp nhà nước. An ninh tại Bắc Kinh đã được siết chặt đến mức tối đa; các địa điểm tham quan như Tháp Tiền Môn (Zhengyangmen) đã đóng cửa đột ngột để phục vụ công tác bảo vệ.

Dù ông Trump tuyên bố trước khi đi rằng: "Tôi không nghĩ mình cần bất kỳ sự giúp đỡ nào với Iran", nhưng thực tế trên bàn đàm phán có thể sẽ rất khác. Giới quan sát đang nín thở chờ xem liệu sự "ngẫu hứng" của Trump và sự "tỉ mỉ" của Tập Cận Bình sẽ tạo ra một cú hích hòa bình hay lại là một chương mới của sự đối đầu.

Cuộc gặp gỡ này không chỉ là chuyện của hai quốc gia, mà là vận mệnh của cả thế giới. Đúng là: "Thế gian biến đổi khôn lường, bạn thù nay lại chung đường tương lai". Chúng ta hãy cùng chờ xem những diễn biến tiếp theo từ Bắc Kinh.