Chọn Trung Quốc xây đường sắt 5 tỷ USD nhưng quốc gia gần 60 triệu dân lại tìm tới nước khác, không phải Nhật Bản hay Đức, để điện khí hoá toàn bộ hệ thống- Ảnh 1.

Chính phủ Kenya đang nỗ lực biến dự án đường sắt do Trung Quốc xây dựng thành một hành lang vận tải khu vực tích hợp toàn diện.

Đáng chú ý, các cuộc đàm phán mới với tập đoàn Yapi Merkezi (Thổ Nhĩ Kỳ) đang mở ra triển vọng điện hóa toàn bộ hệ thống này.

Yapi Merkezi, có trụ sở tại Istanbul, đang thảo luận với Kenya về việc lắp đặt hệ thống điện cho tuyến Đường sắt khổ tiêu chuẩn (SGR) hiện tại. Mục tiêu của kế hoạch này là tạo ra sự kết nối liền mạch với tuyến đường sắt điện mới đang được xây dựng từ biên giới Kenya vào sâu trong nội địa Uganda, kéo dài đến tận thủ đô Kampala.

Tuyến SGR được hoàn thành vào năm 2019 với vốn vay khoảng 5 tỷ USD từ Trung Quốc. Kéo dài 472 km từ thành phố cảng Mombasa đến thủ đô Nairobi, SGR là tuyến đường sắt mới đầu tiên được xây dựng ở Kenya kể từ khi giành độc lập và là dự án trọng điểm trong hợp tác Trung Quốc-Kenya theo Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).

Ông Erdem Arıoğlu, Phó Chủ tịch Yapi Merkezi, cho biết công ty đặt mục tiêu thiết lập một hệ thống đường sắt hiện đại nhằm thúc đẩy thương mại xuyên biên giới và nâng cao hiệu suất vận tải.

Đề xuất này có liên quan trực tiếp đến dự án đường sắt trị giá 2,7 tỷ Euro (3,2 tỷ USD) mà tập đoàn Thổ Nhĩ Kỳ đang triển khai tại Uganda. Đây là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới SGR quy mô lớn nhằm kết nối các nền kinh tế Đông Phi.

Kế hoạch kết nối đường sắt Đông Phi đã tăng tốc mạnh mẽ trong thời gian qua. Tháng 10/2024, Uganda và Yapi Merkezi ký thỏa thuận phát triển đoạn đường sắt nối Kampala với biên giới Kenya.

Tháng 1/2025, Kenya đàm phán với UAE về việc mở rộng tuyến SGR tới Uganda và tiềm năng là Nam Sudan. Tháng 8/2025, Kenya công bố kế hoạch huy động 4 tỷ USD để hỗ trợ xây dựng.

Theo Bộ trưởng Giao thông Davis Chirchir, Kenya cũng đang đàm phán với công ty Etihad Rail về việc vận hành dịch vụ vận tải hàng hóa trên mạng lưới mở rộng này.

Dự án mở rộng dự kiến sẽ được tài trợ chủ yếu bởi Quỹ Phát triển Đường sắt Kenya. Nguồn thu từ phí nhập khẩu 2% dự kiến mang lại khoảng 50 tỷ shilling Kenya (387 triệu USD) mỗi năm. Số tiền này sẽ được dùng để kéo dài tuyến đường từ Naivasha đến Kisumu và sau đó là Malaba (giáp biên giới Uganda).

Theo BI Africa

Chia sẻ với các phóng viên tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định hai bên đã có một cuộc trò chuyện "rất tốt đẹp". Dù có thảo luận về cuộc xung đột tại Trung Đông, nhưng nội dung chính vẫn "chủ yếu xoay quanh vấn đề Ukraine".

Đây là cuộc trò chuyện được công bố chính thức đầu tiên giữa hai vị tổng thống kể từ sau ngày 9-3 - tức chỉ 9 ngày sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Ông Donald Trump tiết lộ Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề nghị hỗ trợ giải quyết vấn đề làm giàu uranium của Iran - một rào cản then chốt trong thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột tại quốc gia này.

Đề nghị này được cho là liên quan đến phương án Nga sẽ tiếp nhận hơn 450 kg uranium đã làm giàu (loại nhiên liệu cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân) từ Iran.

Trước đó, Nga cũng đã thảo luận với ông Rafael Grossi, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), về khả năng đưa số uranium này ra khỏi lãnh thổ Iran.

Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng phản hồi: "Thà rằng ông ấy dồn sức vào việc kết thúc cuộc xung đột ở Ukraine thì hơn. Trước khi muốn giúp tôi, ông ấy hãy kết thúc cuộc chiến của chính mình đã".

Tổng thống Mỹ cho biết ông dự kiến thời điểm kết thúc chiến sự tại Iran và cuộc xung đột tại Ukraine sẽ diễn ra vào cùng lúc.

Vốn nổi tiếng với việc luôn khẳng định mối quan hệ thân thiết với lãnh đạo Nga, Tổng thống Mỹ tin tưởng hai nhà lãnh đạo sẽ có thể đi đến một giải pháp tương đối nhanh chóng cho cuộc xung đột Ukraine.

Trước đó, ông Donald Trump cũng thường xuyên đưa ra những tuyên bố tương tự, tiêu biểu là lời hứa đầy tranh cãi về việc sẽ chấm dứt xung đột Nga - Ukraine chỉ trong vòng một ngày sau khi trở lại nắm quyền vào năm ngoái. Dù vậy, cuộc xung đột tại Ukraine hiện đã bước sang năm thứ năm.

Đài TVP World đưa tin theo phía Điện Kremlin, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời tại Ukraine nhằm kỷ niệm ngày kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai vào tháng tới.

Tổng thống Mỹ cho biết mình đã "gợi ý đôi chút về lệnh ngừng bắn" và nhận định rằng người đồng cấp Nga "có thể sẽ đồng ý". Thế nhưng, TVP World lưu ý một đề xuất tương tự từng được đưa ra vào năm ngoái nhưng chưa bao giờ trở thành hiện thực.

Một quan chức thuộc văn phòng tổng thống Ukraine cho biết cần làm rõ chi tiết thảo luận trước khi phản hồi về những tuyên bố của hai nhà lãnh đạo Nga và Mỹ.

Bên cạnh đó, ông Donald Trump cũng không quên ám chỉ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phải chịu trách nhiệm vì đã không chấp nhận một thỏa thuận hòa bình.

Hiện tại, Moscow vẫn kiên trì yêu cầu Ukraine phải từ bỏ những vùng lãnh thổ mà Nga chưa kiểm soát hoàn toàn. Thế nhưng, phía Kiev cho đến nay vẫn kiên quyết bác bỏ và chỉ muốn tập trung vào các chiến tuyến hiện tại.

Ngoài ra, quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia cũng đang là một điểm nghẽn khiến các cuộc đàm phán rơi vào tình trạng bế tắc.

Ngày 28/4, UAE bất ngờ tuyên bố sẽ rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và nhóm OPEC+, giáng một đòn mạnh vào các liên minh này khi cuộc khủng hoảng năng lượng đang làm lộ rõ những rạn nứt giữa các quốc gia vùng Vịnh.

Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, OPEC+ sản xuất gần một nửa sản lượng dầu của thế giới trong năm 2025. UAE là nhà sản xuất lớn thứ tư trong OPEC+, trong khi Nga đứng thứ hai, sau Ả-rập Xê-út.

Trả lời báo giới ngày 29/4, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định, OPEC+ vẫn là một tổ chức quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh hỗn loạn hiện nay trên thị trường toàn cầu.

“Mô hình này giúp giảm thiểu đáng kể sự biến động và giúp ổn định thị trường năng lượng”, ông Peskov nói.

Tuy nhiên, “Nga tôn trọng quyết định rời khỏi OPEC của UAE, và hy vọng cuộc đối thoại về năng lượng giữa Mátxcơva với UAE sẽ tiếp tục”.

Cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov cho biết, quyết định của UAE có thể khiến các nước tăng sản lượng, làm giảm giá dầu toàn cầu trong tương lai.

"Nếu các nước OPEC sản xuất nhiều dầu nhất có thể theo khả năng và ý muốn của họ, giá dầu sẽ giảm tương ứng", ông Siluanov nói.

Ngày 29/4, giá dầu tiếp tục tăng khi các nhà giao dịch chuẩn bị cho kịch bản đóng cửa kéo dài trên eo biển Hormuz. Cụ thể, giá dầu Brent tăng 5% lên 116,8 USD/thùng. Dầu WTI tăng 4,9% lên 104,8 USD/thùng.

Những lo ngại về nguồn cung đã trở nên trầm trọng hơn do tình trạng bế tắc rõ ràng trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Tờ Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, Tổng thống Trump đã chỉ thị các phụ tá chuẩn bị cho việc gia hạn lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm buộc Tehran phải đầu hàng.

Theo các quan chức Mỹ, ông Trump đã chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và xuất khẩu dầu mỏ của Iran bằng lệnh phong tỏa vì các lựa chọn khác của ông - nối lại việc ném bom hoặc rút khỏi xung đột - mang nhiều rủi ro hơn, theo WSJ .

Tuy nhiên, các quan chức Iran tin rằng nước này có thể chịu đựng được lệnh phong tỏa của Mỹ, vì họ đang sử dụng các tuyến đường thương mại thay thế.

Quyết định rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từ ngày 1-5 của Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã làm rung chuyển liên minh tồn tại gần 66 năm này. Trong thông báo hôm 28-4, UAE cho biết sau khi rời OPEC, nước này dự kiến tiếp tục theo đuổi mục tiêu từ lâu là tăng sản lượng dầu thô một cách từ từ và có kiểm soát, phù hợp với nhu cầu và diễn biến thị trường.

Theo đài CNBC, quyết định của UAE xuất phát từ một vấn đề quen thuộc: nước này đã đầu tư rất nhiều để tăng khả năng khai thác dầu nên không muốn bị giới hạn bởi hạn ngạch của OPEC - vốn được đặt ra để giữ giá dầu cao. Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), UAE chỉ khai thác khoảng 2,37 triệu thùng/ngày trong tháng 3-2026 trong khi con số này có thể tăng lên mức 4,3 triệu thùng/ngày. Giờ đây, UAE muốn có thêm quyền chủ động trong việc quyết định sản lượng, không bị ràng buộc bởi OPEC, đồng thời hướng tới mục tiêu nâng công suất lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

Một lý do khác để tăng sản lượng lúc này là các chuyên gia cho rằng nhu cầu tiêu thụ dầu sẽ đạt đỉnh trong những năm tới trước khi thế giới chuyển dần sang các nguồn năng lượng tái tạo. Điều đó đồng nghĩa với việc lượng dầu còn nằm dưới lòng đất có thể đang có giá trị cao hơn ở thời điểm hiện tại so với tương lai, khi nhu cầu suy giảm. Vì vậy, theo AP, việc kìm hãm sản lượng có thể khiến các nước bỏ lỡ cơ hội thu lợi nhuận.

Quyết định trên được đưa ra sau nhiều tuần Iran - một thành viên khác của OPEC - tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào UAE. Ngoài ra, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa cũng làm hạn chế xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của nước này. Tuy vậy, UAE không cho rằng quyết định rời đi là do chiến sự. Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail al-Mazrouei nói với đài CNBC rằng thời điểm rời OPEC được lựa chọn nhằm hạn chế tối đa sự gián đoạn đối với các nước sản xuất khác trong nhóm.

Thực tế, theo một số chuyên gia, quyết định của UAE nhiều khả năng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến thị trường trong năm tới, nhất là khi eo biển Hormuz vẫn còn chưa khai thông. Dù vậy, động thái này có thể gây áp lực khiến giá giảm về sau do làm suy yếu sự gắn kết cần thiết giữa các nhà sản xuất để giữ giá dầu không lao dốc quá mạnh trong những giai đoạn dư cung.

Một số nhà phân tích cảnh báo nếu các quốc gia đang tuân thủ hạn ngạch cảm thấy bất mãn với những nước không tuân thủ trong nội bộ OPEC, sẽ có thêm thành viên theo chân UAE. Về lâu dài, kịch bản này đe dọa khiến OPEC mất dần vai trò như một liên minh dầu mỏ và tầm ảnh hưởng đối với thị trường này. Trước đó, một số quốc gia như Qatar, Ecuador và Angola đã rời tổ chức này trong những năm gần đây với lý do không hài lòng về hạn ngạch hoặc thay đổi ưu tiên quốc gia. Angola rời đi vào năm 2024 trong khi Qatar chấm dứt tư cách thành viên từ năm 2019.

Trong thời gian tới, một số quốc gia có thể lựa chọn rời đi do ngày càng khó chịu với các hạn chế của OPEC và OPEC+ (liên minh giữa OPEC và các nhà sản xuất bên ngoài). Ông Matt Smith, chuyên gia tại Công ty Phân tích Kpler (Bỉ), nhận định Kazakhstan là ứng viên đáng chú ý bởi khi nước này liên tục sản xuất vượt hạn ngạch. Nigeria cũng có thể làm thế bởi quốc gia sản xuất dầu thô lớn nhất châu Phi này ngày càng ưu tiên lọc dầu trong nước, qua đó giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nên không còn muốn tiếp tục bị ràng buộc bởi hạn ngạch.

Thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch

Các cuộc đàm phán cấp cao nhằm thúc đẩy tiến trình chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch diễn ra tại TP Santa Marta - Colombia trong 2 ngày 28 và 29-4. Hội nghị này có sự tham gia của các bộ trưởng và quan chức cấp cao đến từ hơn 50 nước, tập trung thảo luận biện pháp giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, khí đốt và than đá - được xem là những nguyên nhân chính gây nóng lên toàn cầu - để chuyển sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Môi trường Colombia Irene Vélez Torres cho rằng xung đột Trung Đông hiện nay cho thấy "chúng ta không chỉ đối mặt với khủng hoảng khí hậu và môi trường, mà còn là khủng hoảng kinh tế và an ninh quốc gia". Trong khi đó, bà Stientje van Veldhoven, Bộ trưởng Chính sách khí hậu và Tăng trưởng xanh Hà Lan, nhấn mạnh thế giới cần chuyển dần khỏi nhiên liệu hóa thạch không chỉ vì lợi ích khí hậu mà còn để tăng tính tự chủ và bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo AP, hội nghị trên tiếp tục nêu bật thách thức then chốt là nguồn tài chính cho tiến trình chuyển đổi, nhất là đối với các quốc gia đang phát triển hiện gánh nhiều nợ và có ngân sách hạn hẹp. Bà Stientje van Veldhoven nhấn mạnh việc tiếp cận nguồn tài chính với chi phí hợp lý là yếu tố then chốt để tiến trình này có thể diễn ra trên toàn cầu. Các đại biểu cũng tranh luận về vai trò của các công cụ chính sách như thị trường carbon, trợ cấp của chính phủ...

Theo ban tổ chức, hội nghị không đưa ra các thỏa thuận mang tính ràng buộc mà nhằm tạo động lực chính trị và tập hợp các quốc gia sẵn sàng thúc đẩy chuyển đổi. Sự kiện cũng được xem là bước đệm cho các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu sắp tới, nơi vấn đề tài chính và lộ trình cắt giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch dự kiến tiếp tục là tâm điểm tranh luận.

Hoàng Phương

Trong thông báo ngày 29-4, 1,8 triệu rial đổi được một USD, mức thấp nhất từ trước tới nay. Đồng rial vẫn ổn định trong những tuần đầu của chiến sự nhưng bắt đầu trượt giá cách đây hai ngày.

Chuyên gia cảnh báo đồng rial mất giá có thể làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát tại Iran, khi nhiều mặt hàng nhập khẩu từ thực phẩm, thuốc men, đồ điện tử cho tới nguyên vật liệu, đều bị ảnh hưởng bởi tỉ giá USD.

Trước đó hồi tháng 1, Iran cũng đối mặt với cú sốc tiền tệ, khi đồng rial giảm từ 1,4 triệu xuống 1,6 triệu rial đổi một USD trong chưa đầy một tuần.

Hiện tại lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì nhưng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ gây áp lực lên nền kinh tế vốn mong manh của Iran, làm giảm nguồn thu chính của chính phủ và ngoại tệ.

Nền kinh tế Iran đối mặt với hàng thập niên bị trừng phạt, lạm phát kéo dài và khoảng cách ngày càng lớn giữa tỷ giá hối đoái chính thức và tỷ giá thị trường tự do. Cuộc chiến kéo dài nhiều tuần trở thành gánh nặng với doanh nghiệp, hộ gia đình và ngân sách nhà nước.

Giá cả mặt hàng thiết yếu tăng mạnh trước cả khi đồng rial chạm đáy kỷ lục - theo AP. Giá thịt gà tăng 75% trong tháng qua, thịt bò và thịt cừu tăng 68%. Nhiều sản phẩm sữa tăng giá gấp rưỡi.

Áp lực kinh tế cũng lan sang thị trường lao động. Trong hơn năm tuần oanh tạc, Mỹ và Israel đã đánh trúng hàng ngàn nhà máy ở Iran. Một số tờ báo đưa tin nhiều nhân viên bị sa thải sau khi hết hạn hợp đồng, khả năng cao do chi phí leo thang, nhu cầu yếu, bất ổn hậu chiến và lệnh cấm vận buộc một số công ty phải cắt giảm việc làm hoặc tránh gia hạn các hợp đồng tạm thời.

Thứ trưởng Bộ Lao động Gholamhossein Mohammadi cho biết Iran mất ít nhất 1 triệu việc làm trực tiếp do chiến tranh.

Ông Ghalibaf, một nhà đàm phán chủ chốt trong các cuộc đàm phán ngừng bắn với Mỹ, cáo buộc các đối thủ của Iran đang “cố gắng làm suy yếu đất nước từ bên trong thông qua chiến thuật bao vây và thao túng truyền thông”.

Ông kêu gọi công chúng Iran duy trì sự đoàn kết, cho rằng đó là cách duy nhất để chống lại cái mà ông gọi là “âm mưu” của đối phương.

“Mọi hành động gây chia rẽ đều là một phần trong kế hoạch của đối phương”, ông Ghalibaf nói, khẳng định rằng các quan chức Iran “đều là những người tuân theo mệnh lệnh của lãnh tụ tối cao”.

Trước đó, một tuyên bố chung của quốc hội được ký ngày 27/4 với đa số phiếu thuận đã bày tỏ sự ủng hộ đối với nhóm đàm phán của Iran, bao gồm cả ông Ghalibaf.

Về tình hình eo biển Hormuz, ông Ghalibaf cho biết, việc Mỹ phong toả eo biển đã góp phần khiến giá dầu tăng lên gần 120 USD/thùng. “Điểm dừng tiếp theo: 140 USD/thùng. Vấn đề của việc phong toả không phải là lý thuyết, mà là tư duy”, ông Ghalibaf nói.

“Đường ống đó sẽ phát nổ từ bên trong”, ông Trump nói tuần trước trên Fox News . “Một điều gì đó xảy ra khiến nó phát nổ. Chỉ còn khoảng ba ngày nữa trước khi điều đó xảy ra. Và khi nó phát nổ, bạn sẽ không bao giờ có thể xây dựng lại nó như cũ”.

Chủ tịch Quốc hội Iran cũng nhắc đến phát biểu của ông Trump hồi cuối tuần rằng, việc tích tụ dầu thừa sẽ sớm gây thiệt hại vĩnh viễn cho cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này.

Ông Ghalibaf nói: “Ba ngày trôi qua, không có giếng dầu nào phát nổ. Chúng ta có thể duy trì đến 30 ngày và phát trực tiếp giếng dầu đó trên X”.

Cùng ngày, Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad đã kêu gọi người dân cắt giảm tiêu thụ, gọi “tiết kiệm và giữ gìn” là nguyên tắc chung “và là nghĩa vụ tôn giáo”, đồng thời bác bỏ tác động của lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ.

“Mỹ sẽ không đạt được gì thông qua việc phong tỏa hải quân Iran”, ông Paknejad nói.

Bộ trưởng khẳng định “không cần lo lắng” về nguồn cung và phân phối nhiên liệu, nói thêm rằng các nhân viên ngành dầu mỏ đang làm việc suốt ngày đêm để ngăn chặn bất kỳ sự gián đoạn nào.

Lò phản ứng do Nga sản xuất đang được lắp đặt vào vị trí thiết kế của nhà máy điện hạt nhân El Dabaa, Ai Cập.

Những con số đã nói lên tất cả

Theo RT, các cơ quan thống kê quốc gia và nền tảng Comtrade của Liên Hợp Quốc cho biết, xuất khẩu của Nga vượt nhập khẩu 139,3 tỷ USD. Thặng dư của Đức là 226,4 tỷ USD, trong khi Trung Quốc dẫn đầu với 1,19 nghìn tỷ USD. Ireland và Hà Lan cũng nằm trong top 5, với lần lượt là 133,8 tỷ USD và 118,7 tỷ USD.

Cán cân thương mại tích cực hỗ trợ ngân sách và đồng tiền quốc gia. Điều này rất quan trọng đối với sự ổn định kinh tế của đất nước.

Nga đã tìm cách giảm thiểu tác động của các lệnh trừng phạt bằng cách tăng cường thương mại quốc tế với các nước nằm ngoài phạm vi phương Tây và tận dụng những biến động đáng kể về giá cả toàn cầu đối với các mặt hàng xuất khẩu chủ chốt, theo giải thích của Andrey Loboda, thành viên Hiệp hội Hợp tác Thương mại Nga (RASO) và Ủy ban Khai thác và Công nghệ Blockchain thuộc Ủy ban Tài chính và Đầu tư của Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga.

Trên quy mô lớn

Tuy nhiên, Mỹ dẫn đầu danh sách các quốc gia có xếp hạng tiêu cực, với mức thâm hụt 1,24 nghìn tỷ USD, cao hơn 3% so với năm 2024. Tiếp theo là Vương quốc Anh (395,3 tỷ USD), Ấn Độ (310,2 tỷ USD), Pháp (105,4 tỷ USD) và Thổ Nhĩ Kỳ (92,1 tỷ USD).

Các chuyên gia cảnh báo sự phụ thuộc quá lớn vào nhập khẩu làm suy yếu nền kinh tế và thường dẫn đến sự gia tăng không kiểm soát của nợ công và lạm phát gia tăng. Mỹ là một ví dụ điển hình, nhưng quốc gia này vẫn còn nhiều cơ hội để thu hút nguồn tài chính từ bên ngoài.

Tuy nhiên, trong bối cảnh sự quan tâm đến USD và trái phiếu Mỹ giảm sút, tình hình ngày càng đáng báo động đối với chính quyền.

Tổng thống Donald Trump đã thực hiện một số nỗ lực để khôi phục sản xuất trong nước và đang thu hút các công ty nước ngoài. Nhưng kết quả nhanh chóng khó có thể đạt được.

Chuyển hướng dòng vốn

Tài nguyên năng lượng, một cách dễ hiểu là nền tảng của thương mại quốc tế của Nga.

"Việc chuyển hướng dòng vốn sang châu Á đã giúp bù đắp sự mất mát thị trường châu Âu. Xuất khẩu phi tài nguyên cũng cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ.

Ngành luyện kim tăng 17,4% lên 74,7 tỷ USD, hóa chất tăng 21,6% lên 33,6 tỷ USD và cơ khí tăng 26,6% lên 29,6 tỷ USD. Điều này đã phần nào đa dạng hóa rổ hàng xuất khẩu của Nga", Dmitry Matyushenkov, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Pháp luật của ANO và thành viên câu lạc bộ chuyên gia Digoria, nhận xét.

Một yếu tố khác là sự tái định hướng tiền tệ, chuyển sang thanh toán bằng nhân dân tệ, rupee và rúp. Tỷ trọng USD và euro giảm từ 80% xuống 18%, làm giảm chi phí giao dịch và giảm sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng tài chính phương Tây. Tuy nhiên, mức giảm nhập khẩu khá khiêm tốn: 1,4%, xuống còn 279 tỷ USD.

Hơn nữa, những tháng gần đây cho thấy thị trường sẵn sàng trả giá cao hơn cho nguồn cung ổn định. Khả năng đảm bảo xuất khẩu của Nga, bất kể điều gì xảy ra, đã đẩy giá dầu sản xuất trong nước lên cao.

Điểm tăng trưởng

Các chuyên gia nhận thấy nhiều cơ hội rộng mở, chủ yếu trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

"Việc chuyển hướng khách hàng khai thác mỏ và trung tâm dữ liệu truyền thống từ các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư sang phạm vi pháp lý của Nga sẽ mang lại lợi nhuận đáng kể.

Hơn nữa, đồng tiền ổn định rúp, vốn đã chiếm hơn 10% giao dịch quốc tế, cũng đang góp phần vào điều này", ông Loboda cho biết.

Về phần mình, ông Matyushenkov nhấn mạnh ngành công nghiệp hóa chất là một lĩnh vực đầy triển vọng. Ông lưu ý: "Phân bón, polyme và hóa dầu đang cho thấy tốc độ tăng trưởng hơn 20%. Tiềm năng ở đây nằm ở việc tăng cường chế biến và mở rộng sang thị trường châu Phi và Đông Nam Á".

Ngành kỹ thuật cơ khí và thiết bị, bao gồm thiết bị đường sắt, máy móc nông nghiệp và các tổ máy phát điện cũng đang có nhu cầu cao, nhưng cần được cải tiến công nghệ, nhà kinh tế học này cho biết thêm.

Nga hiện đã là quốc gia dẫn đầu thế giới về xuất khẩu nông sản, nhưng bằng cách phát triển công nghệ chế biến và tạo ra các thương hiệu nổi tiếng, Nga có thể củng cố vị thế của mình trong lĩnh vực này.

Cuối cùng, cần xem xét đến các công nghệ xanh. "Nhiên liệu hydro, công nghệ thu giữ carbon và năng lượng hạt nhân có tiềm năng trở thành những ngành công nghiệp ngách nhưng có lợi nhuận cao.

Chìa khóa thành công không chỉ đơn giản là tăng sản lượng, mà còn là nâng cao khả năng cạnh tranh thông qua chứng nhận, thích ứng với các tiêu chuẩn thị trường mới và phát triển cơ sở hạ tầng xuất khẩu", Matyushenkov giải thích.

Với phương pháp đúng đắn và điều kiện thị trường thuận lợi, các chuyên gia ước tính rằng xuất khẩu của Nga có thể tăng ít nhất 5% vào năm 2026.

Theo dữ liệu mới nhất được công bố vào thứ Năm, chỉ số giá Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) – đã vọt lên mức 3,5% trong tháng Ba. Đây là tốc độ nhanh nhất trong gần ba năm trở lại đây, kể từ tháng 5/2023. So với tháng Hai, chỉ số này đã tăng 0,7%, vượt xa mức dự báo 0,6% của các nhà kinh tế. Điều đáng nói là nếu loại bỏ chi phí thực phẩm và năng lượng, giá cả chỉ tăng 0,3% so với tháng trước và 3,2% theo năm. Như vậy, chính "cú sốc" từ năng lượng là tội đồ chính khiến lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát. Chỉ riêng số tiền đổ vào bình xăng và các mặt hàng năng lượng đã chiếm tới 42% sự thay đổi trong chi tiêu hàng tháng của người tiêu dùng.

Huyết mạch Hormuz bị bóp nghẹt và cú sốc cung lịch sử

Nguyên nhân sâu xa của cơn "địa chấn" này không đâu khác ngoài cuộc chiến giữa liên minh Mỹ - Israel chống lại Iran, hiện đã bước sang tuần thứ chín. Cuộc xung đột này đã khiến hoạt động vận tải tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz – yết hầu năng lượng của thế giới – bị đình trệ nghiêm trọng. Khi "mạch máu" bị bóp nghẹt, dòng chảy của dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và cả phân bón đều bị chặn đứng, gây ra cú sốc cung nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Tình trạng khan hiếm này không chỉ đẩy giá năng lượng lên cao mà còn đe dọa sự ổn định của toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sức bền của người tiêu dùng và những "lá chắn" mỏng manh

Mặc dù lạm phát "ngổ ngáo", nền kinh tế vẫn cho thấy một sự kiên cường đáng ngạc nhiên. Chủ tịch Fed Jerome Powell nhận định rằng kinh tế hiện tại "khá bền bỉ" dù lạm phát đang có những diễn biến không mong muốn. Các dữ liệu khác cũng hỗ trợ cho nhận định này: kinh tế tăng trưởng 2% trong quý đầu năm, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp chạm mức thấp kỷ lục trong gần 60 năm, và lương công nhân vẫn tăng trưởng mạnh mẽ. Nhiều gia đình may mắn có "lá chắn" từ các khoản hoàn thuế lớn cùng giá trị cổ phiếu và nhà đất tăng cao để bù đắp phần nào chi phí xăng dầu. Tuy nhiên, "Miệng ăn núi lở", khi thu nhập khả dụng thực tế (sau khi trừ lạm phát) đã giảm 0,1% trong tháng thứ hai liên tiếp, niềm vui dường như không trọn vẹn.

Hồi chuông cảnh báo về tương lai

Dù chiếc xe kinh tế hiện vẫn còn "chút xăng trong bình", nhưng câu hỏi đặt ra là các hộ gia đình có thể cầm cự được bao lâu trước sức ép của giá dầu cao? Tỷ lệ tiết kiệm cá nhân đã rơi xuống mức 3,6% – mức thấp nhất trong vòng bốn năm qua. Các chuyên gia kinh tế từ BMO Capital Markets cảnh báo rằng nếu áp lực lạm phát tiếp tục gia tăng trong những tháng tới, người tiêu dùng sẽ ngày càng khó theo kịp. Tỷ lệ tiết kiệm sụt giảm nhanh chóng chính là một "lá cờ đỏ" cảnh báo nguy cơ khi chúng ta bước vào quý hai.

Trong vòng xoáy của cuộc chiến Mỹ - Iran và sự bế tắc tại eo biển Hormuz, một khái niệm kinh tế vốn dĩ khô khan đang trở thành nỗi ám ảnh hiện hữu trong từng bữa cơm, giấc ngủ của hàng triệu người: "Hủy diệt nhu cầu" (Demand Destruction).

Nghe qua, cụm từ này mang sắc thái bạo lực và tàn khốc. Về mặt thực tiễn, nó không hề cường điệu: đây là quá trình mà mức giá cao kỷ lục hoặc sự khan hiếm nguồn cung kéo dài khiến khả năng và ý chí mua sắm của con người bị suy giảm vĩnh viễn. Cú sốc giá này đau đớn đến mức nó làm thay đổi hoàn toàn hành vi chi tiêu, thậm chí tái cấu trúc lại cả một nền kinh tế. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đưa ra lời cảnh báo đanh thép rằng khi sự khan hiếm và giá cao vẫn tiếp diễn, sự "hủy diệt" này sẽ lan rộng như một vết dầu loang sau cú sốc cung dầu mỏ nghiêm trọng nhất lịch sử.

Phản ứng dây chuyền: Nỗi lo từ yết hầu Hormuz

Kinh tế học có câu "Nước chảy chỗ trũng", nhưng dòng tiền của người dân hiện nay lại đang chảy hết vào các cột bơm xăng và hóa đơn năng lượng. Tại Mỹ, sự hủy diệt này đã bắt đầu hiển hiện. Giá xăng tăng vọt nhanh chóng nuốt chửng những đồng lương khó nhọc và khoản hoàn thuế của người dân, giáng đòn nặng nề nhất vào những người yếu thế. Các nhà kinh tế cảnh báo rằng thời gian không phải là đồng minh; cuộc chiến Iran càng kéo dài, eo biển Hormuz càng bị phong tỏa thì hậu quả sẽ càng thảm khốc. Một chuỗi phản ứng dây chuyền đã được dự báo:

Thứ nhất: Giá dầu tăng tạo ra một loại "thuế bổ sung" lên mọi hộ gia đình, khiến tiền chi cho các hoạt động khác bị cắt giảm.

Thứ hai: Niềm tin sụp đổ khiến người dân ngừng các khoản chi tiêu không thiết yếu.

Thứ ba: Các giao dịch lớn như mua xe hay ký hợp đồng vay mua nhà bị đóng băng.

Tiếp theo: Các doanh nghiệp bị siết chặt lợi nhuận, dẫn đến ngừng tuyển dụng và sa thải nhân viên.

Cuối cùng: Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, vô tình làm trầm trọng thêm sự suy thoái.

Khi "Cái khó ló cái khôn" hay sự thích nghi đau đớn?

Trong cơn bão giá, mỗi người lại có một cách chống chọi riêng. Anh Bryan, một kỹ sư ngành ô tô 30 tuổi, đã phải từ bỏ kế hoạch sửa sang nhà bếp và mua chiếc xe mơ ước để chuyển sang làm việc tại nhà, cắt bớt tụ tập bạn bè và mua sắm tại các kho sỉ như Costco. Nếu giá xăng vẫn cao, anh sẽ phải tính đến việc mua xe hybrid hoặc làm việc từ xa vĩnh viễn. Ngược lại, những người như Will, một chuyên gia tư vấn công nghệ phải đi lái Uber để trang trải cuộc sống, đang đứng trước bờ vực tài chính khi mọi chi phí y tế khẩn cấp đều có thể buộc anh phải rút tiền hưu bổng. Sự "hủy diệt nhu cầu" ở phân khúc thấp của thị trường – những người không có tiền tiết kiệm khẩn cấp – là điều không thể đảo ngược. Bà Sian, 59 tuổi, đã phải hủy lịch hẹn khám bệnh và ngừng đóng quỹ hưu trí chỉ để có tiền đổ xăng đi làm qua vùng sa mạc Phoenix.

Hệ lụy lâu dài và "Bình thường mới"

Dầu mỏ không phải là tất cả. Việc tắc nghẽn eo biển Hormuz còn gây ra sự thiếu hụt phân bón, dẫn đến giá thực phẩm tăng cao vào mùa thu tới. Khí heli thiếu hụt làm chậm sản xuất chip và đẩy chi phí y tế lên cao, trong khi gián đoạn khí đốt làm tăng chi phí công nghiệp. Ngay cả khi chiến tranh kết thúc ngay lập tức, việc khôi phục sản xuất dầu không giống như bật một chiếc công tắc điện; có thể mất nhiều năm để sản lượng hồi phục hoàn toàn. Một thế hệ mới đang phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã: không phải là nỗ lực để vươn lên, mà là nỗ lực để không bị tụt lại phía sau. Như lời một người dân tại Detroit chia sẻ: "Hy vọng tốt nhất là giữ vững phong độ, nhưng thực tế là chẳng ai giữ vững được cả". Chúng ta đang bước vào một thời kỳ "bình thường mới", nơi tiêu chuẩn sống bị hạ thấp và sự tiết kiệm không còn là lựa chọn, mà là bản năng sinh tồn.

Người xưa có câu "Củi quế gạo châu", hàm ý nói về thời kỳ khó khăn khi giá cả những thứ thiết yếu trở nên đắt đỏ vượt tầm kiểm soát, và có lẽ chưa bao giờ câu nói ấy lại đúng với thực trạng ngành dầu mỏ hiện nay đến thế.

Cú nhảy vọt lịch sử và nỗi ám ảnh eo biển Hormuz

Vào ngày thứ Năm vừa qua, giá dầu thô thế giới đã có một phen "lên đồng" khi vượt ngưỡng 126 USD/thùng – mức cao nhất trong vòng 4 năm trở lại đây. Cụ thể, dầu Brent tiêu chuẩn toàn cầu đã tăng vọt trong đêm, chạm mức 126,41 USD trước khi hạ nhiệt về quanh vùng 115,8 USD do khối lượng giao dịch thắt chặt. Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ dù giảm nhẹ 0,7% xuống 106 USD/thùng nhưng vẫn duy trì ở mức cao ngất ngưởng. Nhìn lại biểu đồ giá, chúng ta mới thấy sự khủng khiếp: mức giá hiện tại đã gần như gấp đôi so với hồi đầu năm và cao hơn rất nhiều so với mức 73 USD trước khi cuộc xung đột Mỹ - Iran bùng nổ. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cơn sốt này chính là sự tắc nghẽn tại eo biển Hormuz – "yết hầu" của ngành năng lượng thế giới, nơi vốn dĩ gánh vác 1/5 lượng cung dầu mỏ và khí tự nhiên toàn cầu nhưng nay chỉ còn lại những chuyến tàu thưa thớt đếm trên đầu ngón tay. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đây chính là cuộc gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử nhân loại.

"Đổ dầu vào lửa": Nguy cơ xung đột leo thang

Sở dĩ giá dầu không có đường lui là bởi những báo cáo tình báo gây sốc. Giới phân tích từ Deutsche Bank chỉ ra rằng "ngòi nổ" cho đợt tăng giá điên cuồng vừa qua là thông tin từ Axios về việc Mỹ đang cân nhắc tung ra các đợt không kích "ngắn nhưng có sức công phá mạnh" vào Iran. Các cuộc đàm phán trực tiếp nhằm chấm dứt chiến tranh đang rơi vào ngõ cụt, khiến hy vọng về một giải pháp hòa bình dần lụi tàn. Chuyên gia Vandana Hari từ Vanda Insights nhận định cay đắng rằng giá dầu chỉ có một con đường duy nhất là "đi lên" cho đến khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại một cách lâu dài, nhưng ngày đó bao giờ đến thì vẫn là một ẩn số. Ngoài ra, việc đáo hạn các hợp đồng tương lai cũng góp phần tạo nên những biến động ảo về giá, đẩy thị trường vào trạng thái tâm lý hoảng loạn, chuyển từ hy vọng sang việc đối mặt trực diện với sự khan hiếm nguồn cung vật chất.

Hệ lụy đau đớn: Từ bát mì tôm đến nền kinh tế thế giới

"Nước chảy đá mòn", nhưng giá dầu tăng thì lại mòn túi tiền của người tiêu dùng nhanh hơn bao giờ hết. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã chạm mốc 4,30 USD/gallon – kỷ lục buồn trong 4 năm qua, thậm chí tại một số trạm xăng ở Los Angeles, người dân đã phải kinh hoàng nhìn thấy bảng giá vượt quá 8 USD. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài sang nửa cuối năm, một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu là điều khó tránh khỏi. Không chỉ là nhiên liệu, dầu mỏ là "máu" của ngành công nghiệp. Khi giá dầu phi mã, nó kéo theo sự tăng giá của hàng loạt phụ phẩm như nhựa, cao su tổng hợp, sợi dệt và đặc biệt là thực phẩm. Tại khu vực châu Á – "công xưởng của thế giới" và cũng là nơi nhập khẩu năng lượng lớn nhất – tình trạng thiếu hụt đang bóp nghẹt nguồn cung từ găng tay y tế, mỹ phẩm cho đến cả bát mì tôm quen thuộc. Lạm phát dâng cao đang làm xói mòn chi tiêu dùng, đẩy nhiều quốc gia vào cảnh khốn cùng vì thiếu hụt nhiên liệu trầm trọng.

Tương lai mờ mịt của vàng đen

Hiện tại, giới đầu tư đang trong trạng thái "đứng ngồi không yên" trước khả năng các cơ sở hạ tầng năng lượng có thể trở thành mục tiêu tấn công quân sự tiếp theo. Janiv Shah từ Rystad Energy cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào nhắm vào hạ tầng dầu khí cũng sẽ khiến các chỉ số giá bùng nổ nhanh chóng. Mặc dù giá cao có thể làm sụt giảm nhu cầu tiêu thụ dầu dài hạn, nhưng trong ngắn hạn, thế giới vẫn đang bị kẹt trong vòng xoáy của chiến tranh và sự khan hiếm. Thật đúng là "Tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa", khi thế giới vừa mới chớm hồi phục sau những biến động cũ thì lại rơi ngay vào cơn bão giá năng lượng chưa từng có. Thị trường dầu mỏ lúc này không chỉ đơn thuần là chuyện mua bán, mà đã trở thành một canh bạc địa chính trị đầy rủi ro, nơi mà mỗi bước leo thang của xung đột đều có thể khiến túi tiền của mỗi người dân ở bất cứ đâu trên thế giới bị ảnh hưởng sâu sắc.

Theo lệnh của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, Chính phủ nước này dự kiến sẽ hoàn thuế đợt đầu vào ngày 11/5 tới, với quy mô rất lớn, ảnh hưởng đến các doanh nghiệp và cá nhân đã từng nộp thuế cho khoảng 53 triệu danh mục hàng hóa nhập khẩu.


Quang cảnh cảng hàng hóa ở Los Angeles, California, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Quyết định dựa trên phán quyết của Tòa án Tối cao hôm 20/2, tuyên bố các chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump theo Đạo luật Quyền năng Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là trái với Hiến pháp.

Để xử lý khối lượng hồ sơ khổng lồ, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) đã triển khai một quy trình mới mang tên Quản trị và Xử lý Hợp nhất các Danh mục (CAPE). Quy trình được thiết kế để xử lý tập trung, giúp việc kiểm tra và hoàn trả tiền thuế trở nên minh bạch và hiệu quả hơn.

Về tiến độ, thẩm phán giám sát cho biết, hệ thống CAPE đã chấp nhận xóa bỏ nghĩa vụ thuế cho khoảng 21% danh mục hàng hóa từng chịu thuế IEEPA. Trong số này, có 3% hồ sơ đã hoàn tất mọi thủ tục và bắt đầu nhận được tiền hoàn trả.

Việc triển khai hoàn thuế vào giữa tháng 5/2026 là bước đi quan trọng không chỉ tháo gỡ gánh nặng tài chính cho các doanh nghiệp sau một thời gian dài phải gánh chịu chi phí cao mà còn khẳng định cam kết của Mỹ trong việc điều chỉnh chính sách theo đúng quy định của Hiến pháp.

VietBF@sưu tập

Dự báo thời tiết Bắc Mỹ

• Los Angeles: 14°C - 25°C, nắng nhẹ, trời trong xanh, dễ chịu
• San Francisco: 12°C - 20°C, sương mù sáng sớm, trưa nắng nhẹ
• San Diego: 15°C - 23°C, nắng đẹp, gió biển mát mẻ
• Seattle: 9°C - 17°C, nhiều mây, có mưa rải rác
• Houston: 22°C - 31°C, nóng ẩm, có thể xuất hiện giông chiều
• Dallas: 20°C - 30°C, nắng xen mây, oi nhẹ
• Miami: 25°C - 32°C, nắng nóng, độ ẩm cao
• Orlando: 24°C - 31°C, oi bức, có mưa giông nhẹ
• New York: 12°C - 21°C, mát mẻ, có nắng nhẹ
• Washington DC: 13°C - 22°C, trời đẹp, dễ chịu
• Chicago: 10°C - 18°C, gió nhẹ, hơi lạnh
• Toronto: 8°C - 17°C, mát, có mây

👉 Bắc Mỹ đang bước vào giai đoạn chuyển mùa rõ nét: miền Nam nóng dần lên, trong khi miền Bắc vẫn còn dư âm lạnh nhẹ.

Dự báo thời tiết Châu Âu

• Berlin: 9°C - 18°C, trời mát, có nắng nhẹ
• Paris: 11°C - 19°C, nhiều mây, đôi lúc hửng nắng
• London: 10°C - 17°C, âm u, có thể mưa nhẹ
• Zurich: 8°C - 16°C, mát mẻ, trời quang
• Amsterdam: 10°C - 17°C, nhiều mây, gió nhẹ
• Copenhagen: 7°C - 15°C, se lạnh, có nắng
• Stockholm: 5°C - 13°C, trời lạnh, khô ráo
• Oslo: 4°C - 12°C, lạnh, có mây
• Helsinki: 3°C - 11°C, lạnh, trời quang
• Vienna: 10°C - 20°C, dễ chịu, nắng nhẹ
• Budapest: 12°C - 22°C, ấm áp, trời đẹp
• Warsaw: 8°C - 17°C, mát, có mây

👉 Châu Âu vẫn còn hơi lạnh ở phía Bắc, nhưng Trung Âu đã bắt đầu ấm dần – dấu hiệu rõ của mùa xuân đang lan rộng.

Dự báo thời tiết Châu Á – Thái Bình Dương

• Beijing: 15°C - 27°C, nắng nhẹ, khô ráo
• Shanghai: 18°C - 28°C, ấm áp, có mây
• Hongkong: 23°C - 29°C, ẩm, có mưa rào
• Singapore: 26°C - 32°C, nóng ẩm, mưa giông
• Tokyo: 14°C - 23°C, mát mẻ, dễ chịu
• Seoul: 12°C - 22°C, trời đẹp, khô ráo
• Sydney: 16°C - 25°C, nắng nhẹ
• Melbourne: 14°C - 23°C, nhiều mây
• Dubai: 28°C - 39°C, nắng nóng gay gắt
• Doha: 29°C - 40°C, rất nóng
• Hanoi: 24°C - 33°C, nóng ẩm, có thể mưa
• Saigon: 26°C - 35°C, nắng nóng, oi bức

👉 Khu vực châu Á bắt đầu nóng lên nhanh chóng, đặc biệt Trung Đông và Đông Nam Á đã xuất hiện nắng nóng rõ rệt.

Các thành phố khác trên thế giới

• San Jose: 13°C - 24°C, nắng nhẹ
• Nha Trang: 25°C - 32°C, nắng đẹp, biển êm
• Bangkok: 28°C - 36°C, nóng oi
• Moscow: 6°C - 15°C, trời mát
• Rome: 13°C - 22°C, nắng đẹp
• Barcelona: 15°C - 23°C, dễ chịu
• Montreal: 7°C - 16°C, mát
• Vancouver: 9°C - 17°C, mưa nhẹ
• Taipei: 23°C - 30°C, ẩm, mưa rào
• Athens: 16°C - 25°C, nắng đẹp
• Prague: 9°C - 18°C, mát mẻ
• Amsterdam: 10°C - 17°C, nhiều mây

Dự báo mở rộng các khu vực khác

• Madrid: 14°C - 26°C, nắng ấm
• Venice: 12°C - 21°C, dễ chịu
• Cairo: 22°C - 35°C, khô nóng
• Cape Town: 15°C - 26°C, nắng đẹp
• New Delhi: 27°C - 40°C, nắng nóng gay gắt
• Jakarta: 26°C - 33°C, mưa giông
• Istanbul: 14°C - 23°C, mát mẻ
• Mexico City: 15°C - 27°C, nắng nhẹ
• Rio de Janeiro: 24°C - 32°C, nóng ẩm
• Buenos Aires: 17°C - 26°C, dễ chịu
• Kyiv: 8°C - 17°C, mát
• Tehran: 20°C - 34°C, nắng nóng

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đang điều tra một đợt bùng phát vi khuẩn Salmonella tại 13 bang, liên quan đến các đàn gia cầm nuôi thả vườn.

Tính đến thời điểm báo cáo, đã có 34 ca nhiễm được ghi nhận, trong đó 13 người phải nhập viện. Tuy nhiên, giới chức y tế cảnh báo con số thực tế có thể cao hơn nhiều do phần lớn bệnh nhân tự khỏi mà không cần chăm sóc y tế hay xét nghiệm, AP đưa tin ngày 28.4.

Các ca bệnh được báo cáo từ ngày 26.2 đến ngày 31.3 tại các bang gồm Florida, Illinois, Indiana, Kentucky, Maryland, Maine, Michigan, Mississippi, New Hampshire, Ohio, Tennessee, Wisconsin và West Virginia.


Gà mái được nuôi tại một vườn ở bang California, Mỹ năm 2020

ẢNH: AP

79% bệnh nhân cho biết có tiếp xúc với gia cầm nuôi tại nhà. Trong số những người nhiễm bệnh là chủ các vườn nuôi, hơn 90% số người nói rằng họ nhận đàn gia cầm kể từ tháng 1.

Hiện CDC chưa thể truy xuất nguồn gốc đợt bùng phát từ một nhà cung cấp cụ thể nào, do đó người nuôi hoặc có tiếp xúc với gia cầm được khuyến cáo tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp an toàn. Vi khuẩn Salmonella có thể tồn tại trên mọi loại gia cầm và dễ dàng phát tán ra khu vực chúng sinh sống.

Để phòng ngừa, giới chức y tế khuyến cáo người dân cần lập tức rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi chạm vào vật nuôi, trứng hoặc khu vực chuồng trại. CDC Mỹ đặc biệt khuyến cáo không ôm hôn gia cầm và tuyệt đối không ăn uống gần khu vực chăn nuôi. Khi xử lý trứng, nên thu hoạch thường xuyên để tránh trứng bị nứt vỡ hoặc lây nhiễm chéo.

Với trứng bẩn, chỉ nên làm sạch bằng khăn, bàn chải hoặc giấy nhám, tuyệt đối không rửa bằng nước vì vi khuẩn có thể xâm nhập vào bên trong. Trứng cũng cần được bảo quản lạnh để kìm hãm vi khuẩn phát triển.

Những người từng tiếp xúc với gia cầm nên tự theo dõi các triệu chứng như tiêu chảy, sốt trên 38,9 độ C, nôn mửa và mất nước, cần lập tức liên hệ cơ sở y tế nếu nghi ngờ mắc bệnh. Trẻ em, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch là nhóm có nguy cơ chuyển biến nặng.

VietBF@sưu tập

Giá dầu Brent hiện lên 120 USD một thùng, khi triển vọng đàm phán Mỹ - Iran vẫn bế tắc và tồn kho dầu Mỹ giảm mạnh hơn dự báo.

Sáng 30/4, giá Brent hiện tăng 1,7% lên trên 120 USD một thùng - cao nhất kể từ giữa năm 2022, theo hãng dữ liệu LSEG. Phiên trước đó, giá loại dầu này đã tăng 6%.

Dầu thô Mỹ WTI đang giao dịch tại 107,7 USD - cao nhất 3 tuần. Phiên 29/4, giá WTI đã tăng 7%.

Giá tăng khi triển vọng đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn bế tắc, khiến nhà đầu tư thêm lo ngại nguồn cung dầu Trung Đông gián đoạn trong thời gian dài. Các số liệu của chính phủ Mỹ cũng cho thấy tồn kho dầu thô và nhiên liệu tuần trước giảm mạnh hơn dự báo, càng gây sức ép lên giá.


Diễn biến giá dầu thô Brent trong 6 tháng qua. Đồ thị: CNBC

Một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump hỏi các hãng dầu nước này về cách giảm thiểu tác động từ việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran. Từ đầu chiến sự, khoảng 50 tỷ USD dầu thô đã không thể tham gia thị trường toàn cầu, theo tính toán của Reuters.

"Nếu ông Trump sẵn sàng gia hạn lệnh phong tỏa, sự gián đoạn nguồn cung càng tồi tệ, tiếp tục đẩy giá lên cao", Yang An - nhà phân tích tại Haitong Futures nhận định.

Có nhiều dấu hiệu cho thấy nguồn cung bắt đầu thắt chặt. Số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho thấy tồn kho dầu thô nước này đã giảm hơn 6 triệu thùng tuần trước, lớn hơn nhiều so với dự báo của giới phân tích là chỉ hơn 200.000 thùng. Tồn kho xăng và nhiên liệu chưng cất (chủ yếu là dầu diesel) giảm mạnh hơn kỳ vọng, làm dấy lên lo ngại thiếu cung tại quốc gia tiêu thụ nhiên liệu lớn nhất thế giới, khi mùa hè - cao điểm lái xe - đến gần.

"Giá sẽ có yếu tố hỗ trợ mới khi mùa hè bắt đầu, nhu cầu tăng lên xảy ra đúng thời điểm nguồn cung thắt chặt", các nhà phân tích tại RBC Capital Markets nhận định.

Nhà đầu tư đang đánh giá tác động từ việc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC). Họ không cho rằng trong ngắn hạn, việc này sẽ ảnh hưởng lớn. Callum Macpherson, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa tại Investec, lý giải rằng sắp tới, các nước Trung Đông sẽ nỗ lực bơm tối đa lượng dầu ra thị trường.

Tuy vậy, việc UAE rời OPEC vẫn là rạn nứt lớn nhất trong lịch sử tổ chức này, làm tăng rủi ro dư cung, có thể khiến giá dầu giảm từ năm 2027, theo Wood Mackenzie.

"Việc UAE rời OPEC có tác động hạn chế đến các yếu tố cơ bản của thị trường năm 2026, kể cả khi eo biển Hormuz mở lại. Nhưng sau năm nay, việc này sẽ làm suy yếu khả năng cân bằng thị trường của OPEC, làm tăng nguy cơ dư cung, gây sức ép giảm giá", Simon Flowers - nhà phân tích tại Wood Mackenzie nhận định.

VietBF@sưu tập

Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết ông sẽ vẫn giữ vị trí thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, kể cả khi nhiệm kỳ Chủ tịch kết thúc.

"Sau khi nhiệm kỳ Chủ tịch của tôi kết thúc ngày 15/5, tôi sẽ vẫn làm thống đốc thêm một thời gian nữa", Powell phát biểu ngày 29/4, trong buổi họp báo sau phiên họp chính sách của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed).

Ông cho biết "không muốn làm người đối lập cấp cao hay bất kỳ vai trò nào như vậy", và chỉ muốn ở lại đến khi các rủi ro pháp lý với Fed "lắng xuống", để cơ quan này có thể tập trung hơn vào nhiệm vụ cốt lõi.


Ông Jerome Powell rời cuộc họp báo cuối cùng trong vai trò Chủ tịch Fed ngày 29/4/2026. Ảnh: Reuters

Nhiệm kỳ của ông trong Hội đồng Thống đốc Fed vẫn kéo dài đến năm 2028. Đây là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Fed, gồm 7 thành viên chịu trách nhiệm thiết lập chính sách tiền tệ, giám sát ngân hàng và ổn định tài chính quốc gia. Thông thường, các chủ tịch Fed sẽ rời Hội đồng Thống đốc khi kết thúc nhiệm kỳ lãnh đạo. Tuy nhiên, Powell từng nhấn mạnh việc chấm dứt cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông là điều kiện cần để ông rời đi.

Powell hôm 29/4 nhắc lại lo ngại rằng các thách thức pháp lý từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump "đang đe dọa khả năng độc lập ra quyết định về chính sách tiền tệ của Fed". Một phần thách thức này đã được giải quyết, khi Bộ Tư pháp Mỹ tuần trước hủy cuộc điều tra hình sự với Powell.

Tuy nhiên, ông cho biết dù Bộ Tư pháp "đảm bảo" cuộc điều tra đã chấm dứt, Công tố viên liên bang phụ trách khu vực thủ đô Jeanine Pirro vẫn tuyên bố "sẽ không ngần ngại tái khởi động việc này". "Tôi đang theo dõi sát các diễn biến tiếp theo", Powell nói.

Bằng việc ở lại Hội đồng Thống đốc Fed, Powell có thể cùng các quan chức khác chống lại sức ép từ chính quyền. Joseph Brusuelas - kinh tế trưởng tại hãng tư vấn RSM US nhận định việc này "củng cố khả năng ngân hàng trung ương hoạt động độc lập trong thời kỳ chủ nghĩa dân túy về kinh tế".

Thomas Ryan - nhà kinh tế học tại Capital Economics cũng cho rằng sự hiện diện của Powell có thể có tác động về chính sách tiền tệ, khi thống đốc Stephen Miran - người được ông Trump đề cử năm ngoái và liên tục bỏ phiếu ủng hộ giảm lãi suất thời gian qua - có thể phải rời đi. "Powell sẽ khiến quan điểm của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nghiêng theo hướng thắt chặt hơn, làm phức tạp thêm nhiệm vụ của Chủ tịch Fed kế tiếp nếu muốn giảm lãi suất trong ngắn hạn", ông nói.

Ngày 29/4, Kevin Warsh - người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử làm Chủ tịch Fed nhiệm kỳ tới - đã được Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ bỏ phiếu thông qua. Sắp tới, việc phê chuẩn sẽ được chuyển lên Thượng viện Mỹ. Các nghị sĩ có thể bỏ phiếu sớm nhất là vào 2 tuần tới.

Trên Fox Business, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chỉ trích quyết định của Powell. Ông cho rằng việc này "vi phạm các thông lệ của Fed" và là "sự xúc phạm" với Warsh cũng như các quan chức khác "khi cho rằng các ứng viên Cộng hòa khác không quan tâm đến thể chế của Fed, và chỉ Powell mới có thể duy trì tính toàn vẹn của cơ quan này".

Ngoài các vấn đề trên, một rắc rối pháp lý khác của Fed chưa được giải quyết là nỗ lực của ông Trump nhằm sa thải thống đốc Lisa Cook. Tòa án Tối cao Mỹ vẫn đang xem xét vụ kiện này.

Bên cạnh đó, hiện chưa rõ khi nào Tổng thanh tra Fed sẽ công bố kết quả điều tra dự án cải tạo trụ sở. Thượng nghị sĩ Tim Scott - Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ đã đề nghị cơ quan này đưa ra kết quả trong vòng 3 tháng.

Powell nhấn mạnh Fed vẫn đang chịu nhiều sức ép pháp lý. "Đến nay, chúng tôi vẫn thành công trong việc bảo vệ Fed", ông cho biết, nhưng khẳng định việc này "vẫn chưa kết thúc".

VietBF@sưu tập

Reuters cho rằng hồ sơ IPO của SpaceX ám chỉ không ai có thể sa thải Elon Musk khỏi vị trí Chủ tịch kiêm CEO mà không được sự đồng ý của chính ông.

Hồ sơ của công ty hàng không vũ trụ SpaceX viết rằng Musk "chỉ có thể bị loại khỏi Hội đồng Quản trị hoặc các vị trí này bằng kết quả bỏ phiếu của nhóm cổ đông nắm giữ cổ phiếu hạng B". Đây là loại cổ phiếu có quyền biểu quyết nhiều gấp 10 lần bình thường mà Musk sẽ nắm sau khi SpaceX làm IPO, khiến việc bãi nhiệm thực chất phụ thuộc vào lá phiếu của chính ông.

"Nếu nắm lượng lớn cổ phiếu hạng B trong thời gian dài, ông ấy có thể tiếp tục kiểm soát việc bầu và bãi nhiệm đa số HĐQT của chúng tôi", hồ sơ cho biết.


Elon Musk phát biểu tại một sự kiện của SpaceX tại California tháng 8/2017. Ảnh: Reuters

SpaceX sử dụng cấu trúc cổ phiếu hai hạng khi làm IPO. Đây là mô hình phổ biến khi niêm yết của các hãng công nghệ do nhà sáng lập lãnh đạo. Việc này giúp họ và các cổ đông đầu tiên có quyền kiểm soát lớn hơn so với cổ đông đại chúng. Dù vậy, kể cả với cấu trúc này, HĐQT thường vẫn có quyền chính thức trong việc thay CEO, dù nhà sáng lập có thể gây tác động thông qua quyền biểu quyết.

Còn tại SpaceX, các điều khoản hiện tại trao cho Musk quyền phủ quyết với bất kỳ nỗ lực nào nhằm bãi nhiệm ông. Đây là mức độ kiểm soát mà các chuyên gia quản trị doanh nghiệp cho rằng vượt xa thông lệ.

"Quy định này không phổ biến. Thông thường, việc bãi nhiệm CEO là quyết định của HĐQT, còn cổ đông kiểm soát sẽ dựa vào quyền lực của mình để thay đổi hội đồng", Lucian Bebchuk - Giáo sư tại Trường Luật Harvard cho biết.

SpaceX cũng từng cảnh báo các nhà đầu tư tiềm năng rằng cấu trúc này "sẽ hạn chế hoặc loại bỏ khả năng của bạn trong việc tác động lên các vấn đề doanh nghiệp và bầu HĐQT".

Cấu trúc cổ phiếu hai hạng rất phổ biến với các hãng công nghệ do nhà sáng lập dẫn dắt khi làm IPO những năm gần đây. Facebook (niêm yết năm 2012) đã cấp loại cổ phiếu có quyền biểu quyết lớn cho các cổ đông trước IPO, trong đó có Chủ tịch kiêm CEO Mark Zuckerberg. Quyền biểu quyết sau đó tập trung dần vào một số cá nhân, khi các nhà đầu tư ban đầu bán bớt cổ phần. Các đợt niêm yết gần đây có xu hướng tập trung nhiều cổ phiếu có quyền biểu quyết lớn vào tay nhà sáng lập hơn.

Reuters trước đó cho biết SpaceX dự kiến chia cổ phiếu thành hạng A dành cho nhà đầu tư đại chúng và hạng B - có quyền biểu quyết cao dành cho nội bộ. Musk sẽ nắm phần lớn quyền biểu quyết, gắn quyền kiểm soát HĐQT và khả năng điều hành trực tiếp với số cổ phần ông nắm giữ. Cấu trúc này khác với Tesla - một công ty khác do Musk điều hành, khi hãng xe điện chỉ có một loại cổ phiếu.

VietBF@sưu tập

Cole Allen chụp ảnh selfie trong phòng khách sạn, sau đó mang vũ khí và tìm cách xông vào bữa tiệc mà Tổng thống Trump tham dự ở Washington.

Trong hồ sơ gửi lên tòa án liên bang ở thủ đô Washington ngày 29/4, các công tố viên Mỹ cho biết nghi phạm Cole Allen đã ở trong phòng riêng tại khách sạn Washington Hilton, liên tục theo dõi những website cập nhật lịch trình và vị trí của Tổng thống Donald Trump.

Allen sau đó chuẩn bị vũ khí, chụp một bức selfie bằng điện thoại rồi di chuyển khỏi phòng vào khoảng 20h30 ngày 25/4, trước khi tìm cách xông vào phòng tiệc ở tầng hầm khách sạn, nơi Tổng thống Trump cùng nhiều quan chức cấp cao đang dự tiệc chiêu đãi phóng viên chuyên trách Nhà Trắng.

Hình ảnh được công bố cho thấy nghi phạm mặc đồ đen, đeo cà vạt đỏ, mang theo một con dao, bao đeo vai dành cho súng ngắn và túi đựng đạn.


Cole Allen chụp ảnh selfie trước khi bắt đầu âm mưu ám sát Tổng thống Donald Trump tại khách sạn Washington Hilton ngày 25/4. Ảnh: AFP

Khi Allen rời phòng, những email do nghi phạm cài đặt trước đó bắt đầu được tự động gửi đến người thân và bạn bè, kèm theo tuyên bố giải thích động cơ hành động.

Video từ camera giám sát do ông Trump đăng trên mạng xã hội cho thấy Allen chạy nhanh qua máy dò kim loại. Lực lượng an ninh lập tức quay về hướng nghi phạm và chĩa súng. Allen đã đấu súng với mật vụ Mỹ nhưng không trúng đạn, sau đó bị khống chế.

Allen đã trình diện trước tòa án liên bang ở Washington ngày 27/4. Nghi phạm bị cáo buộc âm mưu ám sát Tổng thống Mỹ và có thể đối mặt án tù chung thân nếu bị kết tội. Ngoài ra, Allen còn bị cáo buộc vận chuyển trái phép vũ khí xuyên bang và nổ súng trong khi thực hiện hành vi bạo lực.

Các công tố viên cho biết họ đã mô tả những chi tiết về quá trình chuẩn bị cho "một cuộc tấn công ác ý khó hình dung nổi" trong hồ sơ gửi lên tòa án liên bang và đề nghị thẩm phán bác đơn xin tại ngoại.

"Cần tiếp tục giam bị cáo trong thời gian chờ xét xử. Động cơ mang tính chính trị của bị cáo càng củng cố lập luận cần tiếp tục giam giữ, bởi yếu tố này vẫn tồn tại chừng nào bị cáo còn bất đồng với chính phủ", hồ sơ có đoạn.

Allen là giáo viên có học vấn cao đến từ thành phố Torrance, bang California. Nghi phạm còn là nhà phát triển game, từng quyên góp cho chiến dịch tranh cử tổng thống của ứng viên đảng Dân chủ Kamala Harris vào tháng 10/2024.

Các công tố viên cho biết nghi phạm đã đi tàu hỏa đến Washington, mang theo nhiều vũ khí. Trong email gửi người thân và bạn bè, Allen đã liệt kê mục tiêu nhắm đến là các quan chức trong chính quyền ông Trump "theo thứ tự từ cao nhất xuống thấp nhất". Nghi phạm không định nhắm vào Mật vụ, cảnh sát Đồi Capitol hay lực lượng Vệ binh Quốc gia trừ khi cần thiết.

Đây là âm mưu ám sát thứ ba nhằm vào Tổng thống Trump trong chưa đầy hai năm. Nhà Trắng cáo buộc các chính trị gia Dân chủ và truyền thông vì kích động chủ nghĩa cực đoan, dẫn đến sự việc.

VietBF@sưu tập

Bộ Giáo dục Mỹ điều tra Đại học Stanford về các hoạt động "tăng cường đa dạng" mà chính quyền Trump coi là phân biệt đối xử.

Trong thông cáo ngày 29/4, Bộ Giáo dục Mỹ nói rằng Trung tâm Nguồn lực Hội đồng Quốc gia (NBRC) thuộc Đại học Stanford đang vận hành chương trình giúp các giáo viên tương lai, trong đó có những người "tự nhận là người da màu", được nhận chứng chỉ hành nghề cấp quốc gia.

"Hiệp hội Giáo viên California, đối tác trong nỗ lực này, từng quảng cáo rằng chương trình của Stanford nhằm mục tiêu tăng cường đa dạng trong lực lượng giáo viên được chứng nhận trên toàn quốc. Họ cũng tự hào đã trả toàn bộ học phí cho một số giáo viên thuộc nhóm 'người da đen, bản địa và da màu (BIPOC)', giúp những người này có chứng chỉ do NBRC cung cấp", thông cáo có đoạn.


Một phần khuôn viên Đại học Stanford ở thành phố Stanford, bang California, năm 2017. Ảnh: Reuters

Phản hồi trước thông tin, Đại học Stanford cho biết chương trình được đề cập "không còn tiếp nhận giáo viên mới và đang khép lại", khẳng định đang đáp ứng nghĩa vụ bắt buộc theo luật và "duy trì môi trường không có những hành động phân biệt đối xử bị cấm".

Đại học Stanford thêm rằng chương trình cấp chứng chỉ hành nghề giảng dạy được mở cửa cho "tất cả giáo viên tiểu học và trung học, bất kể chủng tộc".

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã triển khai chiến dịch nhằm "tái định hình" giáo dục đại học Mỹ. Nỗ lực này không chỉ tập trung vào cải tổ hệ thống cấp phép, giảm tài trợ từ ngân sách liên bang, hạn chế các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), mà còn nhắm đến kiểm soát các cuộc biểu tình trên khuôn viên trường, hạn chế tuyển sinh viên quốc tế.

Các nhà bảo vệ dân quyền tại Mỹ cho rằng hoạt động DEI giúp giải quyết những bất công lịch sử đối với các nhóm bị gạt ra lề xã hội như phụ nữ, cộng đồng LGBT và các dân tộc thiểu số.

Tuy nhiên, ông Trump cho rằng DEI đi ngược lại nguyên tắc trọng dụng người tài. Tổng thống Mỹ coi đây là hành vi phân biệt đối xử ngược, gây bất công cho những nhóm như nam giới và người da trắng. Ông hồi năm ngoái ký nhiều sắc lệnh hành pháp nhằm xóa bỏ DEI trong chính phủ và trong khu vực tư nhân.

Chính quyền Trump cũng đe dọa sẽ đóng băng tài trợ cho các trường đại học vì những vấn đề như hoạt động DEI, các sáng kiến khí hậu, chính sách chuyển giới và biểu tình ủng hộ Palestine.

VietBF@sưu tập

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cố gắng buộc Iran “đầu hàng” bằng cách gây áp lực kinh tế và lợi dụng sự chia rẽ nội bộ ở Tehran.


Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. (Ảnh: Reuters)
Ông Ghalibaf, một nhà đàm phán chủ chốt trong các cuộc đàm phán ngừng bắn với Mỹ, cáo buộc các đối thủ của Iran đang “cố gắng làm suy yếu đất nước từ bên trong thông qua chiến thuật bao vây và thao túng truyền thông”.

Ông kêu gọi công chúng Iran duy trì sự đoàn kết, cho rằng đó là cách duy nhất để chống lại cái mà ông gọi là “âm mưu” của đối phương.

“Mọi hành động gây chia rẽ đều là một phần trong kế hoạch của đối phương”, ông Ghalibaf nói, khẳng định rằng các quan chức Iran “đều là những người tuân theo mệnh lệnh của lãnh tụ tối cao”.

Trước đó, một tuyên bố chung của quốc hội được ký ngày 27/4 với đa số phiếu thuận đã bày tỏ sự ủng hộ đối với nhóm đàm phán của Iran, bao gồm cả ông Ghalibaf.

Về tình hình eo biển Hormuz, ông Ghalibaf cho biết, việc Mỹ phong toả eo biển đã góp phần khiến giá dầu tăng lên gần 120 USD/thùng. “Điểm dừng tiếp theo: 140 USD/thùng. Vấn đề của việc phong toả không phải là lý thuyết, mà là tư duy”, ông Ghalibaf nói.

“Đường ống đó sẽ phát nổ từ bên trong”, ông Trump nói tuần trước trên Fox News. “Một điều gì đó xảy ra khiến nó phát nổ. Chỉ còn khoảng ba ngày nữa trước khi điều đó xảy ra. Và khi nó phát nổ, bạn sẽ không bao giờ có thể xây dựng lại nó như cũ”.

Chủ tịch Quốc hội Iran cũng nhắc đến phát biểu của ông Trump hồi cuối tuần rằng, việc tích tụ dầu thừa sẽ sớm gây thiệt hại vĩnh viễn cho cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này.

Ông Ghalibaf nói: “Ba ngày trôi qua, không có giếng dầu nào phát nổ. Chúng ta có thể duy trì đến 30 ngày và phát trực tiếp giếng dầu đó trên X”.

Cùng ngày, Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad đã kêu gọi người dân cắt giảm tiêu thụ, gọi “tiết kiệm và giữ gìn” là nguyên tắc chung “và là nghĩa vụ tôn giáo”, đồng thời bác bỏ tác động của lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ.

“Mỹ sẽ không đạt được gì thông qua việc phong tỏa hải quân Iran”, ông Paknejad nói.

Bộ trưởng khẳng định “không cần lo lắng” về nguồn cung và phân phối nhiên liệu, nói thêm rằng các nhân viên ngành dầu mỏ đang làm việc suốt ngày đêm để ngăn chặn bất kỳ sự gián đoạn nào.

VietBF@ sưu tập

Ông Kevin Warsh sắp ngồi vào chiếc ghế nóng nhất của chính sách tiền tệ Mỹ giữa lúc Fed bị kéo căng bởi sức ép từ Nhà Trắng, những rạn nứt nội bộ ngày càng lộ rõ và quyết định phá lệ ở lại của ông Jerome Powell, khiến quá trình chuyển giao lần này trở thành một trong những thời khắc bất ổn nhất của ngân hàng trung ương Mỹ nhiều thập kỷ qua.

Ông Kevin Warsh chỉ còn vài tuần nữa sẽ bước vào ghế Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Nhưng thay vì tiếp quản một ngân hàng trung ương vận hành theo kỷ luật đồng thuận quen thuộc, ông đang nhận lại một định chế bị kéo căng giữa áp lực chính trị, xung đột pháp lý và bất đồng nội bộ ngày càng sâu sắc về đường đi của lãi suất.


Ông Kevin Warsh sẽ nhậm chức chủ tịch Fed ở giai đoạn cơ quan này đối mặt với chia rẽ sâu sắc. Nguồn: WNEM
Tuần trước, ông Warsh còn nói Fed cần “một cuộc cải tổ đúng nghĩa”. Nhưng những diễn biến vào ngày 30-4 cho thấy ông có thể còn phải xử lý một cuộc khủng hoảng niềm tin lớn hơn nhiều so với những gì ông hình dung.

Jerome Powell, người ông Warsh sắp thay thế, bất ngờ tuyên bố sẽ chưa rời Fed ngay sau khi chuyển giao chức vụ vào tháng tới mà tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc với tư cách thống đốc.

Đây là lần đầu tiên trong 75 năm một chủ tịch Fed không rời ngân hàng trung ương khi người kế nhiệm tiếp quản, đồng nghĩa ông Warsh sẽ bước vào chiếc ghế quyền lực nhất định chế này mà không có toàn bộ không gian để tái lập trật tự từ đầu.

Động thái của ông Powell cũng phản ánh mức độ căng thẳng mà Fed đang phải chịu từ chính quyền Donald Trump. Suốt nhiều tuần qua, Nhà Trắng liên tục gia tăng chỉ trích nhằm vào Fed, từ những đòn công kích công khai đến các sức ép pháp lý nhắm vào bộ máy lãnh đạo.

Trong khi đó, ông Powell thừa nhận điều ông lo ngại nhất lúc này không chỉ là lạm phát hay tăng trưởng mà là nguy cơ ngân hàng trung ương dần mất khả năng điều hành chính sách tiền tệ mà không bị chi phối bởi yếu tố chính trị.

“Tôi lo những cuộc tấn công này đang bào mòn định chế,” ông Powell nói.

Phản ứng từ phía ông Trump đến ngay sau đó. Tổng thống Mỹ chế nhạo rằng ông Powell muốn ở lại vì “không thể kiếm được việc ở nơi nào khác”, còn Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho rằng chính ông Powell là người phá vỡ thông lệ lâu nay của Fed.

Tuy nhiên, áp lực bên ngoài chưa phải vấn đề duy nhất ông Warsh phải đối mặt. Ngay tại cuộc họp chính sách ngày 30-4, Fed ghi nhận tới bốn phiếu bất đồng, mức cao nhất kể từ năm 1992, cho thấy sự thống nhất vốn là nền tảng quyền lực mềm của ngân hàng trung ương này đang rạn nứt nhanh hơn dự kiến.

Ba chủ tịch Fed khu vực công khai phản đối việc tiếp tục phát tín hiệu nới lỏng chính sách, cho rằng nền kinh tế Mỹ chưa cho phép giảm lãi suất khi giá năng lượng tăng mạnh, lạm phát lõi vẫn quanh 3% và tác động từ các mức thuế quan áp từ năm ngoái vẫn chưa tan hết khỏi giá hàng tiêu dùng.

Ở chiều ngược lại, thống đốc Stephen Miran, người do ông Trump bổ nhiệm, lại muốn cắt giảm lãi suất sớm hơn để hỗ trợ tăng trưởng.

Sự chia tách này khiến Fed lần đầu tiên sau nhiều năm không còn phát đi một tín hiệu chính sách đủ rõ ràng cho thị trường. Một bên muốn tiếp tục giữ lãi suất cao để ghìm lạm phát. Bên còn lại chịu sức ép từ Nhà Trắng phải nới lỏng chi phí vay vốn trong bối cảnh tăng trưởng chậm lại.

Khủng hoảng năng lượng toàn cầu càng khiến thế cân bằng đó mong manh hơn. Việc Eo biển Hormuz đóng cửa trong tháng này đã đẩy giá dầu leo thang trở lại, làm dấy lên nguy cơ lạm phát nhập khẩu đúng lúc Washington muốn hạ lãi suất để giảm áp lực lên doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa, ông Warsh cũng khó chờ đợi một sự hậu thuẫn tuyệt đối. Thượng nghị sĩ John Kennedy ngày 30-4 tuyên bố Fed cần tiếp tục ưu tiên kiểm soát lạm phát, cho thấy tiếng nói đòi giảm lãi suất nhanh hiện không còn là đồng thuận chính trị hoàn toàn ở Washington.

Điều đó có nghĩa ông Warsh, dù được ông Trump đưa lên ghế Chủ tịch Fed, sẽ không dễ dàng biến ngân hàng trung ương thành công cụ thực thi mong muốn của Nhà Trắng. Muốn thay đổi chính sách, ông cần ít nhất sáu lá phiếu đồng thuận trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang, trong khi ông Powell vẫn ngồi lại và một bộ máy ngày càng sẵn sàng công khai phản đối.

Fed vì thế đang bước vào giai đoạn khác hẳn nhiều thập kỷ trước, khi tiếng nói của chủ tịch gần như đủ để neo kỳ vọng thị trường và giữ bộ máy vận hành trong cùng một quỹ đạo.

Ông Warsh không chỉ tiếp quản chiếc ghế quyền lực nhất của chính sách tiền tệ Mỹ.

Ông đang tiếp quản một Fed mà quyền lực của chủ tịch bị thu hẹp, sự độc lập của định chế bị thử thách và mọi quyết định lãi suất sắp tới đều có nguy cơ biến thành một cuộc bỏ phiếu chính trị thực sự.

VietBF@ sưu tập