Cô Triệu (Trung Quốc) năm nay 26 tuổi, đang làm nhân viên bán hàng tại một công ty liên doanh khá loén với mức lương cao. Cũng vì thế mà cô vô cùng bận rộn, thường xuyên phải chịu áp lực. Thế nhưng, cô không bao giờ nghĩ "món ăn tinh thần", thứ giúp mình tỉnh táo, giải tỏa áp lực, làm việc hiệu quả hơn trong mấy năm qua lại là "thủ phạm" khiến mình suy thận giai đoạn cuối.

Suốt nửa năm trước khi nhập viện, cô Triệu thường xuyên bị sưng phù mặt và chân vào buổi sáng, tiểu nhiều lần. Tuy nhiên, quá bận rộn và chủ quan, cô gái trẻ cho rằng đó là hệ quả tất yếu của việc nạp nhiều chất lỏng mỗi ngày và hay thức khuya. Cứ thế, thận của cô suy kiệt trong âm thầm.

Cho đến một buổi tối muộn, khi đang tăng ca tại công ty, cô đột nhiên cảm thấy lồng ngực thắt lại, hơi thở đứt quãng. Sau đó chưa kịp nói trọn lời cầu cứu với đồng nghiệp thì cô đã ngất xỉu. Đồng nghiệp hoảng loạn gọi xe cấp cứu đưa cô Triệu đi bệnh viện ngay lập tức.

Bác sĩ chuyên khoa thận Hung Yung-hsiang cho biết: "Khi đến bệnh viện, bệnh nhân đã rơi vào hôn mê. Kiểm tra cho thấy chức năng thận của cô đã suy kiệt hoàn toàn, nồng độ urê trong máu cao bất thường gây phù phổi cấp. Bệnh nhân phải đặt nội khí quản và chạy thận khẩn cấp để duy trì sự sống. Sau khi may mắn giữ được tính mạng, bệnh nhân cũng phải chạy thận cả đời".
2 "thủ phạm" gây suy thận giai đoạn cuối rất quen với người trẻ tuổi

Sau khi thoát khỏi "bàn tay tử thần", cô Triệu được bác sĩ phân tích tình trạng bệnh lý và hướng điều trị. Nghe đến "suy thận giai đoạn cuối" khiến cô gái trẻ chết lặng, nước mắt cứ thế tự nhiên trào ra.

Cô hỏi trong nức nở rằng tại sao mình không mấy khi uống bia rượu, chưa từng hút thuốc mà lại mắc suy thận được. Bác sĩ Hung thở dài một tiếng xót xa rồi bắt đầu giải thích cho cô hiểu. Có 2 "thủ phạm" chính đẩy cô gái trẻ này vào "hố sâu" suy thận, đó là:

1. Tiêu thụ đồ uống nhiều đường quá mức trong thời gian dài

Cô Triệu thú nhận mình chỉ biết rằng đồ uống nhiều đường gây tăng cân, tiểu đường chứ không ngờn nó còn hại gan, phá thận. Cô tưởng rằng: "nước nào chẳng là nước, đủ chất lỏng là tốt cho thận" nên thường dùng chúng thay thế gần như hoàn toàn nước lọc. Đặc biệt, ngày nào cô cũng phải gọi ít nhất một cốc trà sữa ngọt đậm để "xả stress". Những ngày căng thẳng, phải tăng ca hoặc dùng trà sữa thay cơm, cô có thể uống tới 4 ly. Ngoài ra, cô còn uống nước tăng lực, nước ngọt có ga và cà phê sữa thường xuyên nhưng lượng ít hơn hẳn. Bác sĩ Hung cho rằng, thói quen dùng đồ uống nhiều đường thay nước lọc thì thận có làm bằng sắt cũng sẽ nhanh chóng hỏng.

Theo phân tích của ông, trà sữa chứa một lượng lớn siro ngô và fructose, khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa và làm tăng axit uric trong máu. Axit uric không chỉ gây ảnh hưởng đến khớp mà còn trực tiếp lắng đọng, gây viêm mô kẽ mãn tính tại các ống thận. Quá trình này diễn ra âm thầm, không gây đau đớn khiến người bệnh hoàn toàn không biết rằng các đơn vị lọc thận đang bị xơ hóa dần theo thời gian.

2. Thức khuya thường xuyên

Thứ hai, cô Triệu thức khuya rất thường xuyên. Không chỉ vì tăng ca mà còn vì cô cảm giác nếu về nhà muộn mà đi ngủ ngay thì cuộc sống sẽ chỉ có công việc, không có thời gian dành riêng cho bản thân. Cứ như vậy, cô thường đi ngủ sau 2 giờ sáng, ngày hôm sau mệt mỏi lại phải dùng đồ uống ngọt để "an ủi" bản thân, như một vòng tròn độc hại.

Bác sĩ Hung cho biết, việc thức khuya triền miên làm mất đi khả năng tự phục hồi của cơ thể. Ban đêm là thời điểm vàng để thận điều hòa huyết áp và thực hiện chức năng giải độc. Việc thức đêm liên tục khiến các mạch máu tại thận luôn trong trạng thái căng thẳng, không được nghỉ ngơi, dẫn đến suy giảm khả năng lọc.

Câu chuyện đau lòng ở tuổi 26 của cô Triệu chính là bài học đắt giá cho mỗi chúng ta. Hãy thay đổi trước khi quá muộn, bởi tổn thương của thận là không thể phục hồi, hối hận cũng không có tác dụng!

8 thói quen thiết yếu để bảo vệ thận

- Uống đủ nước (trên 1,5 lít) nhưng ưu tiên nước lọc.

- Hạn chế nước ngọt, đồ uống nhiều đường, đồ uống có cồn, kiểm soát cafeine.

- Ngủ sớm và ngủ đủ giấc, tốt nhất là trước 23h và ngủ trên 6 tiếng - 80% là ban đêm.

- Kiểm soát nghiêm ngặt lượng muối trong ăn uống hàng ngày.

- Kiểm soát cân nặng và lượng đường huyết, tránh để béo phì gây biến chứng thận mãn tính.

- Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau hay thực phẩm chức năng, nhất là nếu không rõ nguồn gốc.

- Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn vốn chứa nhiều phospho và natri gây hại cho mô thận.

- Thăm khám sức khỏe định kỳ và thực hiện xét nghiệm nước tiểu để tầm soát sớm tình trạng protein niệu.

Nguồn và ảnh: News Yahoo, EBC, Family Doctor

Từng tin rằng tiểu đường type 2 là “bệnh của người già”, Đặng Thu H (25 tuổi, Hà Nội) không nghĩ có ngày mình trở thành bệnh nhân. Suốt một thời gian dài, cơ thể thường xuyên mệt mỏi, hay khát nước và đi tiểu nhiều về đêm, H nghĩ do áp lực công việc. Đến khi đi khám, cô bàng hoàng khi bác sĩ chẩn đoán mắc tiểu đường type 2.

Thói quen uống trà sữa của H bắt đầu từ những năm cấp 3. Hàng ngày cô cùng bạn bè uống trà sữa sau giờ tan học, mỗi lần đạt kết quả học tập tốt, phần thưởng cô tự chọn cho mình luôn là ly trà sữa. Dần dần, sở thích ấy trở thành thói quen khó bỏ. Khi đi làm, thu nhập ổn định, H gần như ngày nào cũng uống trà sữa, thậm chí “thẩm định” các quán khác nhau để tìm ra nơi hợp khẩu vị.

Không chỉ vậy, cô còn có thói quen ăn vặt liên tục, ít vận động. “ Em nghĩ còn trẻ, cơ thể sẽ tự chuyển hóa được. Ngày nào em cũng uống trà sữa, ăn đồ ngọt, nhưng lại lười tập thể dục” , H nói.

Những thay đổi nhỏ ban đầu như tăng cân nhẹ, mệt mỏi, khát nước… bị bỏ qua. Chỉ đến khi các triệu chứng rõ rệt hơn, H mới đi kiểm tra và nhận chẩn đoán khiến cô “sụp đổ”.

Ngày càng nhiều người trẻ mắc tiểu đường.

Câu chuyện của Trần Hoàng N (23 tuổi, Ninh Bình) cũng không khác. Là nhân viên IT, N dành phần lớn thời gian trong ngày trước màn hình máy tính, từ 10 - 12 giờ. Sau giờ làm, anh tiếp tục thức khuya chơi game, sinh hoạt đảo lộn.

Những đêm chơi game kéo dài, N thường uống 2 - 3 lon nước ngọt thay nước lọc, ăn mì tôm hoặc đồ ăn nhanh cho tiện. Thói quen này lặp lại trong thời gian dài mà anh không nghĩ sẽ gây hậu quả nghiêm trọng.

Gần đây, N tăng 5 kg, thường xuyên mệt mỏi, khát nước và đi tiểu nhiều về đêm. Anh cho rằng đó là do thiếu ngủ. Tuy nhiên, khi đến khám tại Bệnh viện E, bác sĩ thông báo đường huyết tăng cao và chẩn đoán tiểu đường type 2.

“ Tôi thực sự sốc. Trước giờ chỉ nghĩ bệnh này dành cho người lớn tuổi. Do thiếu hiểu biết và có lối sống chưa khoa học, giờ mỗi ngày của tôi đều phải gắn với việc uống thuốc ”, N nói.
Vì sao ngày càng nhiều người trẻ bị tiểu đường?

Theo ThS.BSCK II Đinh Thị Mỹ Dung (Trưởng khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện E), nếu trước đây tiểu đường type 2 thường xuất hiện sau tuổi 35 - 40, thì bệnh đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, gặp ở người dưới 35 tuổi, thậm chí ở thanh niên, thiếu niên.

Tiểu đường là bệnh mạn tính xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng hiệu quả insulin, dẫn đến tăng đường huyết kéo dài. Tình trạng này có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như tim mạch, thận, mắt và thần kinh.

Ở góc độ chuyên môn, Ths Dung cho rằng sự “trẻ hóa” này không phải hiện tượng bất thường, mà là hệ quả của những thay đổi sâu sắc trong lối sống.

Theo Ths Dung, lối sống hiện đại đóng vai trò rất lớn. Chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt; thói quen ít vận động, ngồi nhiều; thức khuya kéo dài và căng thẳng mạn tính… không gây bệnh ngay lập tức, nhưng âm thầm tạo ra tình trạng kháng insulin từ rất sớm, khiến hệ chuyển hóa “già đi” nhanh hơn tuổi thật.

“Chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn; thói quen ngồi nhiều, ít vận động; thức khuya và căng thẳng kéo dài… không gây bệnh ngay lập tức, nhưng âm thầm tạo ra tình trạng kháng insulin từ rất sớm. Kháng insulin là tình trạng các tế bào trong cơ thể giảm đáp ứng với insulin - hormone có vai trò đưa đường từ máu vào tế bào. Khi tình trạng này kéo dài, đường huyết sẽ tăng dần và dẫn đến đái tháo đường type 2”, ThS Dung phân tích.

Điều đáng lo ngại là quá trình này đang diễn ra nhanh hơn ở người trẻ hiện nay. Nếu trước đây phải mất 10 - 15 năm tích lũy rối loạn chuyển hóa mới dẫn đến bệnh, thì với lối sống hiện tại ăn nhanh, uống ngọt, thức khuya, stress - quá trình đó có thể rút ngắn chỉ còn vài năm”, bác sĩ Dung nhấn mạnh.

Cần ăn uống khoa học và vận động để tránh tiểu đường.

Bên cạnh đó, nhiều yếu tố nguy cơ từ sớm trong cuộc đời thường bị bỏ qua: tiền sử gia đình có người mắc đái tháo đường, mẹ từng bị đái tháo đường thai kỳ, trẻ sinh to hoặc béo phì từ nhỏ… Khi những yếu tố này kết hợp với lối sống kém lành mạnh, bệnh có thể xuất hiện sớm hơn nhiều so với các thế hệ trước.

Một thực tế khác khiến nhiều người chủ quan là quan niệm “chỉ người béo mới mắc tiểu đường”. Theo bác sĩ, không ít bệnh nhân trẻ có chỉ số BMI bình thường, thậm chí vóc dáng gầy, vẫn được chẩn đoán mắc bệnh. Ở nhóm này, vấn đề nằm ở chất lượng chuyển hóa: mỡ nội tạng vẫn có thể tích tụ, kháng insulin vẫn xảy ra dù bên ngoài không biểu hiện rõ.

“ Chính suy nghĩ ‘trẻ thì chưa sao’ hoặc ‘không béo thì không nguy cơ’ khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh sớm ”, bác sĩ nói.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh bệnh ngày càng trẻ hóa, việc thay đổi lối sống và chủ động tầm soát sớm đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Những người trẻ có thói quen ít vận động, ăn nhiều đồ ngọt, thức khuya hoặc có yếu tố nguy cơ nên kiểm tra đường huyết định kỳ, thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

Một nghiên cứu mới từ Trường Y khoa Harvard (thuộc Đại học Harvard - Mỹ) cho thấy một số kiểu ngủ trưa bất thường có thể làm tăng tỉ lệ tử vong ở người trên 55 tuổi trong hai thập kỷ tiếp theo.

Tuy nhiên, không phải ngủ trưa làm sinh bệnh.

Theo Science Alert, khoảng 20 đến 60% người lớn tuổi ngủ trưa và thường thì giấc ngủ trưa này là có lợi.

Tuy nhiên, ngủ trưa quá nhiều, "ngủ trưa" ngay trong buổi sáng hay gà gật nhiều lần có thể là điều đáng lưu tâm.

Viết trên tạp chí khoa học JAMA Network Open, các tác giả cho biết họ đã phân tích dữ liệu từ hơn 1.300 người trên 55 tuổi, được theo dõi trong vòng 19 năm.

Kết quả cho thấy nếu ngủ trưa quá lâu, cứ thêm mỗi giờ ngủ trưa sẽ liên quan đến việc tăng khoảng 13% nguy cơ tử vong.

Nếu ngủ trưa nhiều lần, mỗi lần ngủ thêm nguy cơ sẽ tăng thêm 7%.

Mức tăng lên đến 30% nếu buồn ngủ và ngủ trưa ngay trong buổi sáng.

Các tác giả nhấn mạnh đây là mối quan hệ tương quan, không phải nhân quả: Không phải do ngủ mà đổ bệnh, mà vì người đó đang có bệnh nên mới ngủ trưa theo cách bất thường.

Các kiểu ngủ bất thường nói trên thường là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý mạn tính hoặc tiềm ẩn, tình trạng rối loạn giấc ngủ, rối loạn nhịp sinh học, thoái hóa thần kinh...

Nhìn chung, giấc ngủ trưa bất ổn là dấu hiệu cho thấy bạn đang cần tìm đến bác sĩ.

Sau khi rà soát lại sinh hoạt hàng ngày, người thân mới nhận ra một thói quen thường lặp lại trong gia đình: nấu một lần ăn nhiều bữa, thức ăn thừa cất tủ lạnh rồi hâm đi hâm lại. Những món như dưa muối, thịt đông lạnh lâu ngày hay đồ ăn để qua vài hôm đã trở thành chuyện “bình thường”, không ai để ý.

Bác sĩ điều trị chỉ biết lắc đầu: “Nhiều người quá tin vào tủ lạnh. Họ nghĩ rằng cho vào đó là an toàn, nhưng nếu dùng sai cách, chính bạn đang vô tình tạo điều kiện cho bệnh tật, trong đó có ung thư đại trực tràng.”

Theo ghi nhận trong nhiều báo cáo y khoa, số ca mắc ung thư đại trực tràng đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa. Đáng chú ý, không ít người cho rằng mình ăn uống “sạch sẽ”, nhưng lại bỏ qua nguy cơ từ chính thực phẩm lưu trữ lâu ngày trong tủ lạnh.

Không phải cứ “không ôi thiu” là an toàn. Quá trình biến đổi của thực phẩm còn bao gồm sự tích tụ vi khuẩn, độc tố và các chất có khả năng gây ung thư.

Dưới đây là 4 nhóm thực phẩm quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro cao:

Thức ăn thừa hâm đi hâm lại nhiều lần

Nhiều gia đình có thói quen nấu một nồi lớn ăn trong vài ngày. Tuy nhiên, với các món rau xanh (như cải bó xôi, cần tây…), sau khi nấu chín và bảo quản lạnh quá 24 giờ, hàm lượng nitrit có thể tăng lên nhiều lần.

Chất này khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành nitrosamine - hợp chất đã được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư, đặc biệt liên quan đến các bệnh lý đường tiêu hóa.

Thực phẩm muối, ướp để lâu trong tủ lạnh

Các món như cá muối, thịt xông khói, dưa muối, lạp xưởng… thường được tích trữ dài ngày. Đây là nhóm thực phẩm có hàm lượng muối cao, dễ phát sinh nitrit và nitrosamine nếu bảo quản không đúng cách.

Nhiều nghiên cứu dịch tễ cho thấy, người thường xuyên ăn đồ muối có nguy cơ mắc ung thư dạ dày, thực quản và đại trực tràng cao hơn rõ rệt.

Thịt chế biến và cấp đông dài ngày

Các loại xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói… thuộc nhóm thịt chế biến sẵn vốn đã được tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm có nguy cơ gây ung thư. Nếu tiếp tục bảo quản đông lạnh quá lâu (trên 3 tháng), thực phẩm có thể bị oxy hóa chất béo, phân hủy protein, đặc biệt khi bị rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần. Điều này gây kích thích niêm mạc ruột, làm tăng nguy cơ tổn thương kéo dài.

Thịt, hải sản rã đông rồi cấp đông lại

Việc mua nhiều thực phẩm rồi rã đông, ăn không hết lại cho vào tủ đông là thói quen khá phổ biến. Quá trình này khiến vi khuẩn phát triển mạnh, cấu trúc tế bào thực phẩm bị phá vỡ, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Khi tiêu thụ lâu dài, đường ruột dễ rơi vào trạng thái viêm mạn tính, một yếu tố nguy cơ của ung thư.

Những thực phẩm này không phải cứ ăn là sẽ mắc bệnh ngay nhưng nếu duy trì thói quen này trong nhiều năm, cơ thể có thể phải đối mặt với:

Niêm mạc ruột bị tổn thương liên tục: do muối, chất oxy hóa, nitrosamine… gây viêm và tái tạo lặp đi lặp lại, dễ hình thành polyp.

Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột: vi khuẩn có lợi giảm, vi khuẩn có hại tăng, một yếu tố liên quan đến sự hình thành khối u.

Tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa: ăn nhiều thực phẩm đông lạnh, chế biến sẵn dễ dẫn đến tăng cân, tiểu đường type 2, vốn là nhóm nguy cơ cao của ung thư đại trực tràng.

Các chuyên gia khuyến nghị nên sử dụng tủ lạnh theo cách khoa học:

Thức ăn thừa nên ăn trong vòng 24 giờ, hạn chế để qua đêm, đặc biệt là rau xanh.

Giảm tần suất ăn đồ muối, thịt chế biến, chỉ nên dùng 1 - 2 lần/tuần.

Thực phẩm sống nên chia nhỏ ngay từ đầu, tránh rã đông rồi cấp đông lại.

Dọn tủ lạnh định kỳ mỗi tuần, loại bỏ thực phẩm để quá lâu (đặc biệt đồ đông lạnh trên 3 tháng).

Tăng cường rau xanh (≥300g/ngày), ngũ cốc nguyên hạt, uống đủ nước và vận động đều đặn.

Tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ sau 45 tuổi hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.

Ung thư đại trực tràng không phải là căn bệnh xuất hiện đột ngột, mà là kết quả của nhiều năm tích lũy thói quen sống không lành mạnh.

Đôi khi, chỉ cần thay đổi nhỏ như nấu vừa đủ - ăn tươi - hạn chế tích trữ, bạn đã giúp đường ruột “nhẹ gánh” hơn rất nhiều.

Bất chấp khoản vay 90 tỷ euro được mô tả là mang lại “phao cứu sinh” cho Ukraine, giúp nước này tránh phải cắt giảm sâu các dịch vụ công. Tuy nhiên, các nhà kinh tế và quan chức Ukraine cảnh báo, Kiev có thể vẫn cần thêm nguồn tài chính để đáp ứng nhu cầu quân sự trong năm nay.

Theo Reuters, ngân sách Ukraine dự kiến thâm hụt khoảng 1.900 tỷ hryvnia (tương đương 43 tỷ USD) trong năm 2026 – tương đương khoảng 1/5 quy mô nền kinh tế. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng con số này vẫn đánh giá thấp chi phí thực tế của cuộc chiến với Nga.

Ông Maksym Samoiliuk, nhà kinh tế tại Trung tâm Chiến lược Kinh tế (một viện nghiên cứu tại Kiev), cho biết chi tiêu quân sự sẽ được đánh giá lại sát thực tế hơn sau khi khoản vay bị trì hoãn trước đó đã được thông qua, đặc biệt khi tính đến các yếu tố như tăng lương cho binh sĩ dự kiến vào mùa hè.

“Khoản vay này rất quan trọng vì nó tạo ra dư địa cần thiết để xử lý áp lực trong ngân sách quốc phòng của Ukraine”, ông nói.

Chỉ khoảng một nửa trong tổng số 90 tỷ euro sẽ được giải ngân trong năm nay, phần còn lại dự kiến vào năm 2027. Phần lớn khoản vay sẽ dành cho chi tiêu quân sự, trong khi khoảng 17 tỷ euro mỗi năm được phân bổ cho các nhu cầu ngân sách chung như y tế và giáo dục.

Nhưng bà Yuliya Markuts, Phó Chủ tịch phụ trách tài chính công tại Viện KSE (Kiev), ước tính ngân sách quốc phòng có thể cần tăng thêm tới 10 tỷ euro, tùy thuộc vào diễn biến trên chiến trường.

Bà cho biết năm ngoái Ukraine cũng từng phải điều chỉnh tăng dự báo chi tiêu quân sự, với một phần được tài trợ thông qua phát hành trái phiếu chính phủ và các khoản vay từ chương trình Extraordinary Revenue Acceleration của Nhóm G7.

“Năm nay sẽ thế nào thì còn khó nói, nhưng khả năng kịch bản tương tự lặp lại là có”, bà nhận định, đồng thời cho rằng khoản vay của EU có thể giúp bù đắp phần ngân sách điều chỉnh này.

Các nhà kinh tế cảnh báo Ukraine có thể bắt đầu cạn tiền từ tháng 6 nếu khoản vay EU không được giải ngân kịp thời, buộc phải cắt giảm mạnh các dịch vụ công.

Việc gói hỗ trợ được thông qua đã giúp nhiều người dân Ukraine thở phào nhẹ nhõm, trong bối cảnh lĩnh vực nhân đạo đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ việc Mỹ cắt giảm viện trợ dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Hanna Fedotova, 58 tuổi, một nhân viên chăm sóc trẻ, cho biết nguồn hỗ trợ từ EU mang lại sự ổn định cho các cơ quan nhà nước “đặc biệt là cho giáo dục và phát triển”.

“Khoản viện trợ này mang lại niềm tin cho tương lai, rằng chúng tôi có thể tiếp tục công việc của mình”, bà nói tại một nhà trẻ ở thành phố Zaporizhzhia, cách tiền tuyến khoảng 40 km.

Khoản vay EU chỉ phải hoàn trả nếu Nga bồi thường chiến tranh cho Ukraine.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cũng thừa nhận rằng, ngay cả khi có khoản vay này, Ukraine vẫn cần thêm nguồn tài chính cho cuộc chiến.

“Chúng ta nói đến 90 tỷ euro và cho rằng số tiền này đủ cho tất cả – điều đó là sai”, ông Zelensky nói.

Theo ông, khoản vay hiện tại chỉ đủ để Ukraine đặt mua khoảng 60% số vũ khí mà ngành công nghiệp quốc phòng trong nước có thể sản xuất. Ngoài ra, Ukraine còn cần thêm 5 tỷ euro để củng cố hệ thống điện sau các cuộc tấn công của Nga.

Dù các đồng minh đã chi gần 5 tỷ USD cho chương trình PURL năm ngoái, chủ yếu là thiết bị phòng không, Ukraine vẫn cần tới 15 tỷ USD.

EU thừa nhận khoản vay hai năm này chỉ đáp ứng khoảng 2/3 nhu cầu tài chính đối ngoại của Ukraine. Ủy viên Kinh tế EU Valdis Dombrovskis cho biết các đối tác quốc tế vẫn cần cam kết phần tài trợ còn lại cho năm 2027, dù nhu cầu năm nay đã được đảm bảo.

Ukraine cũng có các nguồn tài chính khác. Thủ tướng Yulia Svyrydenko cho biết nước này sắp nhận thêm 2,7 tỷ euro từ chương trình Ukraine Facility của EU, sau khi Quốc hội thông qua một số cải cách còn tồn đọng. Ngoài ra, Ukraine đã đạt thỏa thuận vay 8,1 tỷ USD trong 4 năm với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hồi tháng 2.

Tuy nhiên, các khoản hỗ trợ này đều đi kèm điều kiện, bao gồm cải cách quản trị và thuế – nhiều trong số đó không được lòng người dân. IMF gần đây đã đồng ý trì hoãn việc áp thuế VAT đối với các hộ kinh doanh sau khi Quốc hội Ukraine phản đối.

“Khả năng duy trì đà cải cách sẽ là thách thức lớn nhất của Ukraine trong thời gian tới. Các đối tác quốc tế cần gây thêm sức ép… và nhấn mạnh rằng chính Ukraine cũng cần những cải cách này", ông Samoiliuk nhận định.
EU còn bất ngờ "làm khó" Ukraine?

Trong một diễn biến bất ngờ không có lợi cho Ukraine, Liên minh châu Âu (EU) đang xem xét áp đặt các điều kiện nghiêm ngặt hơn đối với khoản vay trị giá 90 tỷ euro dành cho nước này, trong đó một phần giải ngân có thể phụ thuộc vào việc Kiev phải tiến hành những thay đổi liên quan đến thuế doanh nghiệp.

Các cuộc thảo luận hiện tập trung vào việc điều chỉnh một cơ chế thuế ưu đãi đang áp dụng cho một số doanh nghiệp tại Ukraine.

Ban đầu, chính sách này được thiết kế cho hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ, cho phép các công ty chỉ phải nộp mức thuế tối thiểu khoảng 5% trên doanh thu.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính Ukraine cùng các nhà tài trợ chủ chốt cho rằng, cơ chế này đang gây áp lực lên ngân sách thời chiến, làm méo mó cạnh tranh và tiếp tay cho nền kinh tế ngầm.

Theo các nguồn tin của Bloomberg, đề xuất mới có thể yêu cầu Kiev áp dụng thuế giá trị gia tăng (VAT) 20% đối với các doanh nghiệp hiện đang hưởng ưu đãi nhưng có doanh thu hằng năm vượt 4 triệu hryvnia (khoảng 77.623 euro).

Phần hỗ trợ của EU có thể bị ảnh hưởng bởi điều kiện mới này chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng gói hỗ trợ kéo dài hai năm, bao gồm khoảng 60 tỷ euro dành cho quốc phòng. Phần còn lại là hỗ trợ tài chính vĩ mô và chương trình Ukraine Facility – nguồn chi cho ngân sách chung.

Người phát ngôn Ủy ban châu Âu cho biết, cơ quan này đang “làm việc không ngừng nghỉ” để hoàn tất bản ghi nhớ quy định các điều kiện tài trợ cho Ukraine, nhưng từ chối cung cấp chi tiết cụ thể.

Theo một đại diện của Ủy ban, EU luôn điều chỉnh chương trình cải cách của mình phù hợp với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), và điều này vẫn đang được áp dụng.

Mục tiêu là các cuộc đàm phán “với một chương trình cải cách tham vọng nhằm củng cố nền kinh tế Ukraine” và thúc đẩy quá trình hội nhập EU.

Tuy nhiên, các nỗ lực này nhiều khả năng sẽ làm gia tăng căng thẳng chính trị nội bộ Ukraine, bởi các biện pháp đề xuất vốn không được lòng người dân.

Những bất đồng giữa Quốc hội và Tổng thống Volodymyr Zelensky cũng khiến việc triển khai trở nên phức tạp hơn.

Dù các điều kiện mới không ảnh hưởng đến hỗ trợ quốc phòng then chốt, việc thực thi vẫn được dự báo sẽ gặp nhiều khó khăn.

Bloomberg cũng cho biết ngay cả khi Ukraine có thể trì hoãn trong ngắn hạn, về lâu dài nước này vẫn cần cải cách hệ thống thuế để phù hợp với các quy định gia nhập EU, bao gồm việc loại bỏ một số ưu đãi thuế hiện hành.

Một nguồn tin cho biết các nhà tài trợ quốc tế của Kiev cũng có thể cân nhắc các biện pháp thay thế nhằm tăng nguồn thu hoặc hạn chế nền kinh tế ngầm.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine đặt mục tiêu ký hợp đồng ít nhất 50.000 phương tiện mặt đất không người lái (UGV hay robot) để triển khai ra chiến tuyến, giảm thương vong cho binh sĩ trên chiến trường vốn ngập tràn drone. Nhà lãnh đạo Ukraine gọi đây là “bước tiến lớn tiếp theo” trong chiến tranh hiện đại sau drone trên không, tờ Euromaidanpress đưa tin.

Động thái này phản ánh sự thay đổi rộng lớn trong cách Ukraine tiến hành chiến tranh, khi cả hai bên ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống không người lái. Trong khi drone trên không vẫn là công cụ tấn công chủ lực, robot mặt đất đang dần đảm nhiệm các vai trò hỗ trợ vốn trước đây khiến binh sĩ phải đối mặt trực tiếp với hỏa lực.

Ông Zelensky nhấn mạnh rằng, robot đã bắt đầu định hình lại cách tác chiến ở tiền tuyến và sẽ trở nên thiết yếu như drone trên không.

“Hiện nay không thể tưởng tượng việc phòng thủ mà thiếu drone, và điều tương tự cũng đang đúng với robot”, ông nói.

Ông cho biết số lượng robot mặt đất theo hợp đồng đã tăng hơn gấp đôi so với năm ngoái, nhưng vẫn cần tiếp tục mở rộng để đáp ứng nhu cầu chiến trường.

Theo ông, việc triển khai robot gắn trực tiếp với mục tiêu giảm thương vong. Các robot này ngày càng được sử dụng trong hậu cần tiền tuyến, sơ tán thương binh và thực hiện nhiệm vụ chiến đấu ở những khu vực nguy hiểm cao.
Tiền tuyến ngày càng phụ thuộc vào robot

Sự thay đổi này đã thể hiện rõ trên chiến trường. Theo truyền thông quân đội Ukraine, các đơn vị thuộc Lữ đoàn cơ giới số 42 gần khu vực Novopavlivka đang sử dụng UGV để tiếp tế cho các đội drone FPV hoạt động sát tiền tuyến - nơi hoạt động của drone Nga và mìn điều khiển từ xa khiến các tuyến hậu cần truyền thống trở nên quá nguy hiểm.

Robot mặt đất hiện đảm nhận việc vận chuyển đạn dược, nhiên liệu và thực phẩm tới các vị trí tiền phương hàng ngày, thay thế binh sĩ trong các nhiệm vụ tiếp tế đầy rủi ro.

Trong một trường hợp được ghi nhận, một nhiệm vụ hậu cần đã chuyển thành sơ tán y tế khi hai binh sĩ bị thương do drone FPV của Nga tấn công. Một UGV đã đưa họ đi khoảng 8 km tới khu vực an toàn, từ đó tiếp tục được vận chuyển bằng phương tiện khác.

Từ hậu cần đến chiến đấu

Các binh sĩ Ukraine cho biết hệ thống này vẫn đang được hoàn thiện, nhưng đã chứng minh độ bền đủ để thực hiện nhiều nhiệm vụ liên tiếp, với một số đơn vị hoàn thành hàng chục chuyến hoạt động.

Trong tương lai, quân đội kỳ vọng mở rộng vai trò của UGV sang các nhiệm vụ chiến đấu, rà phá bom mìn và thậm chí tấn công trực tiếp với các hệ thống vũ khí gắn trên robot.

Thông báo của ông Zelensky cho thấy Ukraine đang tăng tốc phát triển năng lực này, tích hợp robot mặt đất cùng với lực lượng drone quy mô lớn và mở rộng sản xuất quốc phòng trong nước.

Ông nhấn mạnh mục tiêu dài hạn là đạt được mức độ tự chủ công nghệ cao hơn, bao gồm phát triển các hệ thống then chốt trong nước hoặc hợp tác với các đối tác.

Trong bối cảnh Nga vẫn duy trì năng lực sản xuất quân sự, Ukraine đang đặt cược rằng tự động hóa - cả trên không lẫn mặt đất - sẽ giúp giảm rủi ro về nhân lực và duy trì nhịp độ tác chiến trên chiến trường.

Các nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đang rơi vào bế tắc, không có nhiều kỳ vọng về một thỏa thuận chấm dứt chiến sự trong thời gian ngắn. Tổng thống Donald Trump hiện chọn siết chặt phong tỏa kéo dài, còn Iran đáp trả bằng cách khống chế eo biển Hormuz. Hai bên không dốc sức đánh lớn nhưng liên tục “bóp nghẹt” nhau bằng kinh tế và chiến lược, đẩy thế giới và an ninh năng lượng rơi vào vòng xoáy rủi ro khó lường, theo The Arab Weekly.

Trong các cuộc họp gần đây, ông Trump đã lựa chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và xuất khẩu dầu của Iran bằng cách ngăn chặn hoạt động vận chuyển ra vào các cảng của nước này. Các báo cáo cho biết ông tin rằng các lựa chọn khác - như nối lại chiến dịch ném bom hoặc rút khỏi xung đột - đều tiềm ẩn rủi ro lớn hơn so với việc duy trì phong tỏa.

Ông Trump cũng bày tỏ không hài lòng với đề xuất mới nhất từ Tehran, trong đó Iran muốn gác lại vấn đề hạt nhân cho đến khi xung đột kết thúc và các tranh chấp hàng hải được giải quyết.

Tuy nhiên, phía Mỹ muốn vấn đề hạt nhân phải được xử lý ngay từ đầu, theo một quan chức Mỹ nắm rõ cuộc họp của ông Trump với các cố vấn hôm thứ Hai.
Thông điệp gây tranh cãi từ ông Trump

Trong một bài đăng trên Truth Social hôm thứ Ba, ông Trump viết: “Iran vừa thông báo với chúng ta rằng họ đang ở trong ‘tình trạng sụp đổ’. Họ muốn chúng ta ‘mở lại eo biển Hormuz’ càng sớm càng tốt, trong khi họ tìm cách ổn định bộ máy lãnh đạo".

Tuy nhiên, không rõ Iran đã truyền đạt thông điệp này bằng cách nào và phía Tehran chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức.

Trước đó, một phát ngôn viên quân đội Iran nói với truyền thông nhà nước rằng nước này chưa coi cuộc chiến đã kết thúc.
Eo biển Hormuz trở thành điểm nghẽn chiến lược

Kể từ khi chiến sự nổ ra ngày 28/2, Iran đã phần lớn chặn các tàu thuyền - ngoại trừ tàu của mình - đi qua eo biển Hormuz, một tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới. Đáp lại, Mỹ trong tháng này đã bắt đầu phong tỏa các tàu Iran.

Hy vọng nối lại các nỗ lực hòa bình - trong cuộc xung đột đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, làm chao đảo thị trường năng lượng và gián đoạn thương mại toàn cầu - đang suy giảm, đặc biệt sau khi ông Trump hủy chuyến thăm của đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner tới Pakistan. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã nhiều lần tới Islamabad để vận động trung gian.
Đề xuất đàm phán theo từng giai đoạn

Các quan chức Iran tiết lộ đề xuất của Tehran bao gồm các bước đàm phán theo từng giai đoạn. Trước tiên là chấm dứt chiến sự và đảm bảo Mỹ không tái khởi động xung đột. Sau đó, hai bên sẽ giải quyết việc phong tỏa thương mại đường biển của Mỹ và tương lai của eo biển Hormuz, mà Iran muốn mở lại dưới sự kiểm soát của mình.

Chỉ sau đó, các vấn đề khác - bao gồm tranh chấp kéo dài về chương trình hạt nhân - mới được đưa ra bàn thảo, với yêu cầu của Iran là Mỹ phải công nhận quyền làm giàu uranium của nước này.

Đề xuất này gợi nhớ tới thỏa thuận hạt nhân năm 2015, vốn hạn chế mạnh chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu và hiện muốn các điều khoản tốt hơn.
Phong tỏa – đáp trả, vòng xoáy leo thang

Hiện tại, hình ảnh rõ nhất về thế đối đầu Mỹ - Iran chính là việc Tehran siết chặt eo Hormuz trong khi Washington đáp trả bằng phong tỏa các cảng Iran.

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy ít nhất 6 tàu chở dầu Iran đã bị buộc quay đầu trong những ngày gần đây. Trong khi trước chiến tranh có khoảng 125–140 tàu đi qua Hormuz mỗi ngày, thì hiện chỉ còn 7 tàu - và không có tàu nào chở dầu ra thị trường toàn cầu.

Phía Iran cho biết đang chuyển hướng sang các hành lang thương mại phía Bắc, Đông và Tây để giảm tác động của phong tỏa.
Mỹ siết trừng phạt, áp lực trong nước gia tăng đối với Iran

Mỹ mới đây vừa công bố các biện pháp trừng phạt đối với 35 tổ chức và cá nhân liên quan đến hệ thống ngân hàng “ngầm” của Iran. Bộ Tài chính Mỹ cũng cảnh báo mọi công ty trả “phí qua lại” cho Iran hoặc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo để đi qua eo Hormuz sẽ bị trừng phạt.

Trong nước, ông Trump đang đối mặt với áp lực gia tăng khi tỷ lệ ủng hộ giảm xuống còn 34%, theo khảo sát của Reuters/Ipsos. Giá xăng tăng cao trở thành mối lo lớn đối với người dân Mỹ.

Giá dầu Brent đã tăng gần 3% lên khoảng 111 USD/thùng. World Bank dự báo giá năng lượng có thể tăng 24% trong năm 2026 - mức cao nhất kể từ khi xung đột Nga-Ukraine leo thang - nếu các gián đoạn do chiến tranh Iran chưa được giải quyết.

Nhìn chung, khi ngoại giao đình trệ và các biện pháp phong tỏa – đáp trả liên tiếp leo thang, quan hệ Mỹ – Iran đang rơi vào trạng thái giằng co nguy hiểm: không bùng nổ thành chiến tranh toàn diện, nhưng cũng chưa có lối thoát hòa bình rõ ràng.

Ukraine vừa tiến hành một loạt cuộc tấn công phối hợp nhằm vào các căn cứ đóng quân và kho đạn của Nga tại những khu vực thuộc tỉnh Lugansk do Moscow kiểm soát, theo thông tin từ Cơ quan An ninh Ukraine (SBU).

Giới chức Ukraine cho biết các đòn tấn công này nằm trong nỗ lực lâu dài nhằm làm suy giảm nhân lực và năng lực hậu cần của Nga tại các vùng bị chiếm, nơi Moscow vẫn phụ thuộc vào các căn cứ phân tán và kho hậu cần phía sau để hỗ trợ chiến sự tiền tuyến.
Hình ảnh đám cháy tại một địa điểm bị tấn công trong các cuộc tấn công của Ukraine vào các vị trí đóng quân và kho đạn dược của Nga ở tỉnh Lugansk ngày 28/4. Ảnh chụp màn hình từ video do SBU cung cấp.

SBU ngày 28/4 cho biết cơ quan này tại khu vực Donetsk và Lugansk đã phối hợp với lực lượng quốc phòng Ukraine và các đơn vị biên phòng để xác định và tấn công các mục tiêu của Nga.
Đánh trúng nhiều căn cứ và kho hậu cần

Theo tuyên bố, các cuộc tấn công đã nhằm vào những tòa nhà được sử dụng làm nơi đóng quân của binh sĩ Nga tại các khu vực Lugansk, Bilovodsk và làng Shulgynka thuộc huyện Starobilsk.

Ngoài ra, các mục tiêu khác cũng bị tấn công tại khu vực Rudove thuộc vùng Svatove, nơi lực lượng Ukraine cho biết họ đã phá hủy các cụm binh lực và kho đạn của Nga.

SBU nhấn mạnh rằng tất cả các mục tiêu đều được trinh sát, xác minh trước khi tọa độ được chuyển cho các đơn vị tấn công.
Sử dụng drone cho các đòn đánh chính xác

Các cuộc tấn công chính xác được thực hiện bằng hệ thống máy bay không người lái FP-2 do công ty quốc phòng Ukraine Fire Point sản xuất, cùng với nhiều nền tảng tấn công nội địa khác do quân đội và lực lượng biên phòng Ukraine vận hành.

Chiến dịch có sự phối hợp với lực lượng hệ thống không người lái của Ukraine và các đơn vị biên phòng, cho thấy mức độ tích hợp ngày càng cao giữa tình báo và năng lực tấn công bằng drone.

SBU cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các lực lượng quốc phòng để xác định và tấn công cơ sở hạ tầng quân sự của Nga tại các khu vực bị chiếm đóng.

Những chiến dịch kiểu này được xem là một phần trong chiến lược dài hạn của Ukraine nhằm làm suy yếu hệ thống hậu cần và khả năng duy trì chiến đấu của Nga từ phía sau chiến tuyến.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đe dọa sẽ trừng phạt các cá nhân và doanh nghiệp Israel mua ngũ cốc được sản xuất tại các khu vực do Nga kiểm soát.

Ông Zelensky cho biết trong một bài đăng trên X hôm thứ Ba 28/4 rằng chính phủ Ukraine đang chuẩn bị một gói trừng phạt nhắm vào cả những người vận chuyển ngũ cốc cũng như những người ở phía bên kia giao dịch tại Israel.

Thông báo của ông báo hiệu sự leo thang căng thẳng giữa hai quốc gia vốn có quan hệ thân thiết. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai nước đã trở nên căng thẳng do Israel tiếp tục duy trì quan hệ với Nga .

Hai tàu được cho là chở lúa mì Ukraine "bị cướp bóc" đang hướng đến Israel trong tuần này để cập cảng Haifa và dỡ hàng. Trước đó, báo Haaretz của Israel đã đưa tin rằng đến nay đã có 4 chuyến hàng ngũ cốc bị đánh cắp từ Ukraine được dỡ xuống ở Israel.

Theo ông Zelensky, Kiev đã thực hiện "tất cả các bước cần thiết thông qua các kênh ngoại giao để ngăn chặn những sự việc như vậy", nhưng điều đó vẫn không đủ để ngăn chặn các vụ vận chuyển hàng hóa.

"Đây không phải là - và không thể là - hoạt động kinh doanh hợp pháp. Chính quyền Israel không thể không biết những con tàu nào đang cập cảng nước này và chúng đang chở gì" - ông nói thêm.

Hai bên đã lời qua tiếng lại hôm thứ Hai, khi Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar cáo buộc Ukraine không cung cấp bằng chứng cho những lời buộc tội.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho rằng "thật khó hiểu khi Israel không có phản hồi thích đáng đối với yêu cầu chính đáng của Ukraine".

Về phía Nga, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từ chối bình luận hôm thứ Ba, nói rằng Nga sẽ không can thiệp. "Hãy để chính quyền Kiev tự giải quyết vấn đề với Israel" - ông nói.

Một phát ngôn viên ngoại giao của Liên minh châu Âu cho biết vào tối thứ Ba rằng Liên minh châu Âu đã liên hệ với Israel về con tàu này.

“Chúng tôi lên án mọi hành động giúp tài trợ cho nỗ lực chiến tranh bất hợp pháp của Nga và né tránh các lệnh trừng phạt của EU, và sẵn sàng nhắm mục tiêu vào những hành động đó bằng cách đưa các cá nhân và thực thể ở các nước thứ ba vào danh sách đen nếu cần thiết” - người phát ngôn về Ngoại giao và Chính sách An ninh của Liên minh châu Âu, Anouar El Anouni, cho biết khi được yêu cầu bình luận về tình hình này.

“Chúng tôi đã liên hệ với Bộ Ngoại giao Israel về vấn đề này,” ông nói thêm.

Hôm thứ Hai, Ukraine triệu tập Đại sứ Israel tại Kiev Michael Brodsky để phản đối việc một tàu Nga cập cảng Haifa, chở theo hàng hóa Ukraine "bị đánh cắp".

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ thị các phụ tá chuẩn bị cho một cuộc phong tỏa hải quân kéo dài đối với hoạt động vận chuyển hàng hải của Iran - theo Wall Street Journal.

Tờ WSJ dẫn các nguồn tin riêng cho biết, ông Trump có ý định phong tỏa hải quân kéo dài với Iran, vì thế ông đã quyết định không ném bom nước này, mà tiếp tục phong tỏa đường thủy để tước đoạt nguồn thu dầu mỏ của Tehran.

Theo các nguồn tin, trong các cuộc họp gần đây với các cố vấn và phụ tá, bao gồm cả cuộc họp tại Phòng Tình huống vào ngày 27/4, ông Trump đã quyết định tiếp tục gây áp lực lên nền kinh tế Iran và cản trở xuất khẩu dầu mỏ bằng cách phong tỏa vận chuyển tại các cảng của Iran.

Theo những người thân cận, ông Trump tin rằng các lựa chọn khác, chẳng hạn như nối lại các cuộc ném bom hoặc rút khỏi cuộc xung đột, sẽ rủi ro hơn so với việc duy trì phong tỏa.

Ông Trump đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ chuẩn bị cho một cuộc phong tỏa kéo dài, điều đó có nghĩa là cuộc chiến đang bước vào giai đoạn dai dẳng.

Tehran cũng đóng cửa eo biển đối với hầu hết các loại hàng hóa khác. Tuy nhiên, như một phần của các cuộc đàm phán hòa bình, nước này đã đề xuất một kế hoạch giảm leo thang nhằm mở cửa eo biển Hormuz. Nhưng hôm qua, tờ New York Times đưa tin rằng ông Trump khó có thể chấp nhận đề xuất của Iran .