Tiểu đường 'gõ cửa' tuổi đôi mươi: Cái giá đắt sau ly trà sữa và đêm trắng cày game

[therealrtz]

Từng tin rằng tiểu đường type 2 là “bệnh của người già”, Đặng Thu H (25 tuổi, Hà Nội) không nghĩ có ngày mình trở thành bệnh nhân. Suốt một thời gian dài, cơ thể thường xuyên mệt mỏi, hay khát nước và đi tiểu nhiều về đêm, H nghĩ do áp lực công việc. Đến khi đi khám, cô bàng hoàng khi bác sĩ chẩn đoán mắc tiểu đường type 2.

Thói quen uống trà sữa của H bắt đầu từ những năm cấp 3. Hàng ngày cô cùng bạn bè uống trà sữa sau giờ tan học, mỗi lần đạt kết quả học tập tốt, phần thưởng cô tự chọn cho mình luôn là ly trà sữa. Dần dần, sở thích ấy trở thành thói quen khó bỏ. Khi đi làm, thu nhập ổn định, H gần như ngày nào cũng uống trà sữa, thậm chí “thẩm định” các quán khác nhau để tìm ra nơi hợp khẩu vị.

Không chỉ vậy, cô còn có thói quen ăn vặt liên tục, ít vận động. “ Em nghĩ còn trẻ, cơ thể sẽ tự chuyển hóa được. Ngày nào em cũng uống trà sữa, ăn đồ ngọt, nhưng lại lười tập thể dục” , H nói.

Những thay đổi nhỏ ban đầu như tăng cân nhẹ, mệt mỏi, khát nước… bị bỏ qua. Chỉ đến khi các triệu chứng rõ rệt hơn, H mới đi kiểm tra và nhận chẩn đoán khiến cô “sụp đổ”.

Ngày càng nhiều người trẻ mắc tiểu đường.

Câu chuyện của Trần Hoàng N (23 tuổi, Ninh Bình) cũng không khác. Là nhân viên IT, N dành phần lớn thời gian trong ngày trước màn hình máy tính, từ 10 - 12 giờ. Sau giờ làm, anh tiếp tục thức khuya chơi game, sinh hoạt đảo lộn.

Những đêm chơi game kéo dài, N thường uống 2 - 3 lon nước ngọt thay nước lọc, ăn mì tôm hoặc đồ ăn nhanh cho tiện. Thói quen này lặp lại trong thời gian dài mà anh không nghĩ sẽ gây hậu quả nghiêm trọng.

Gần đây, N tăng 5 kg, thường xuyên mệt mỏi, khát nước và đi tiểu nhiều về đêm. Anh cho rằng đó là do thiếu ngủ. Tuy nhiên, khi đến khám tại Bệnh viện E, bác sĩ thông báo đường huyết tăng cao và chẩn đoán tiểu đường type 2.

“ Tôi thực sự sốc. Trước giờ chỉ nghĩ bệnh này dành cho người lớn tuổi. Do thiếu hiểu biết và có lối sống chưa khoa học, giờ mỗi ngày của tôi đều phải gắn với việc uống thuốc ”, N nói.
Vì sao ngày càng nhiều người trẻ bị tiểu đường?

Theo ThS.BSCK II Đinh Thị Mỹ Dung (Trưởng khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện E), nếu trước đây tiểu đường type 2 thường xuất hiện sau tuổi 35 - 40, thì bệnh đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, gặp ở người dưới 35 tuổi, thậm chí ở thanh niên, thiếu niên.

Tiểu đường là bệnh mạn tính xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng hiệu quả insulin, dẫn đến tăng đường huyết kéo dài. Tình trạng này có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như tim mạch, thận, mắt và thần kinh.

Ở góc độ chuyên môn, Ths Dung cho rằng sự “trẻ hóa” này không phải hiện tượng bất thường, mà là hệ quả của những thay đổi sâu sắc trong lối sống.

Theo Ths Dung, lối sống hiện đại đóng vai trò rất lớn. Chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt; thói quen ít vận động, ngồi nhiều; thức khuya kéo dài và căng thẳng mạn tính… không gây bệnh ngay lập tức, nhưng âm thầm tạo ra tình trạng kháng insulin từ rất sớm, khiến hệ chuyển hóa “già đi” nhanh hơn tuổi thật.

“Chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn; thói quen ngồi nhiều, ít vận động; thức khuya và căng thẳng kéo dài… không gây bệnh ngay lập tức, nhưng âm thầm tạo ra tình trạng kháng insulin từ rất sớm. Kháng insulin là tình trạng các tế bào trong cơ thể giảm đáp ứng với insulin - hormone có vai trò đưa đường từ máu vào tế bào. Khi tình trạng này kéo dài, đường huyết sẽ tăng dần và dẫn đến đái tháo đường type 2”, ThS Dung phân tích.

Điều đáng lo ngại là quá trình này đang diễn ra nhanh hơn ở người trẻ hiện nay. Nếu trước đây phải mất 10 - 15 năm tích lũy rối loạn chuyển hóa mới dẫn đến bệnh, thì với lối sống hiện tại ăn nhanh, uống ngọt, thức khuya, stress - quá trình đó có thể rút ngắn chỉ còn vài năm”, bác sĩ Dung nhấn mạnh.

Cần ăn uống khoa học và vận động để tránh tiểu đường.

Bên cạnh đó, nhiều yếu tố nguy cơ từ sớm trong cuộc đời thường bị bỏ qua: tiền sử gia đình có người mắc đái tháo đường, mẹ từng bị đái tháo đường thai kỳ, trẻ sinh to hoặc béo phì từ nhỏ… Khi những yếu tố này kết hợp với lối sống kém lành mạnh, bệnh có thể xuất hiện sớm hơn nhiều so với các thế hệ trước.

Một thực tế khác khiến nhiều người chủ quan là quan niệm “chỉ người béo mới mắc tiểu đường”. Theo bác sĩ, không ít bệnh nhân trẻ có chỉ số BMI bình thường, thậm chí vóc dáng gầy, vẫn được chẩn đoán mắc bệnh. Ở nhóm này, vấn đề nằm ở chất lượng chuyển hóa: mỡ nội tạng vẫn có thể tích tụ, kháng insulin vẫn xảy ra dù bên ngoài không biểu hiện rõ.

“ Chính suy nghĩ ‘trẻ thì chưa sao’ hoặc ‘không béo thì không nguy cơ’ khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh sớm ”, bác sĩ nói.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh bệnh ngày càng trẻ hóa, việc thay đổi lối sống và chủ động tầm soát sớm đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Những người trẻ có thói quen ít vận động, ăn nhiều đồ ngọt, thức khuya hoặc có yếu tố nguy cơ nên kiểm tra đường huyết định kỳ, thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng.