Dù nạn trộm mộ hoành hành, một lăng mộ cổ ở Trung Quốc vẫn nguyên vẹn. Ngay cả những kẻ cướp mộ khét tiếng cũng không dám xâm phạm vì nỗi kính sợ đặc biệt.

Trong suốt chiều dài lịch sử Trung Quốc, các vị hoàng đế nổi tiếng với quyền lực và uy thế khi còn sống, lúc qua đời thường chôn cất cùng nhiều vật phẩm xa xỉ để thể hiện địa vị cao quý của mình.

Do đó, nơi đây trở thành mục tiêu của những tên trộm mộ. Tuy nhiên, có một lăng mộ vẫn còn nguyên vẹn suốt hàng nghìn năm, ngay cả những tên trộm khét tiếng như Tôn Điện Anh cũng phải khuất phục. Lăng mộ đó là Lăng Hoàng Đế.

Vị trí của Lăng Hoàng Đế đã được biết đến từ lâu. Sử ký Tư Mã Thiên ghi chép rằng, lăng mộ nằm ở Kiều Sơn, thuộc tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc) ngày nay. Lăng mộ này đã hơn 5.000 năm tuổi. Xét về trình độ công nghệ thời đó, việc xây dựng một lăng mộ kiên cố như Lăng mộ Tần Thủy Hoàng gần như là điều không thể. Do đó, về mặt kỹ thuật, việc khai quật Lăng mộ Hoàng Đế không quá khó khăn.

Tuy nhiên, dù có niên đại hơn 5.000 năm và dễ tiếp cận hơn các lăng mộ sau này, Lăng Hoàng Đế vẫn chưa bao giờ bị cướp phá. Lý do chính là sự tôn kính tuyệt đối dành cho Hoàng Đế - vị thủy tổ, người sáng lập văn hóa Trung Hoa, khiến ngay cả những tên trộm mộ khét tiếng cũng cảm thấy kính sợ và không dám xúc phạm.

Đáng chú ý, trong lịch sử, Bạch Yến Hồ - một trong những thủ lĩnh của quân khởi nghĩa từng đưa ra những tuyên bố ngạo mạn, công khai ý định phá hủy Lăng mộ Hoàng Đế. Khi biết được điều này, Tả Tông Đường - danh tướng thời nhà Thanh vô cùng tức giận và lập tức sai người giết Bạch Yến Hồ. Bạch Yến Hồ hoảng sợ bỏ chạy, cuối cùng trốn ra nước ngoài.

Vietbf @ Sưu tầm

Chỉ vì Johnston chế giễu bím tóc của người Trung Quốc giống “đuôi lợn”, Phổ Nghi lập tức cắt bỏ bím tóc mà không bàn bạc với bất kỳ ai.

Năm 1912, triều đại nhà Thanh đã không thể chờ đến mùa xuân của năm ấy. Thái hậu Long Dụ thay mặt vị hoàng đế Tuyên Thống (Phổ Nghi) mới 6 tuổi tuyên bố thoái vị, chấm dứt hơn hai nghìn năm chế độ quân chủ phong kiến ở Trung Quốc. Tuy đã thoái vị, thiếu niên Phổ Nghi cùng các thái hậu, thái phi vẫn tiếp tục sinh sống trong khu hậu cung của Tử Cấm Thành theo các điều khoản ưu đãi mà triều Thanh và Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc đã thỏa thuận.

Sau đó, năm 1917, Phổ Nghi từng được phục vị trong cuộc phục bích của Trương Huân, nhưng chỉ sau 12 ngày, ông lại một lần nữa phải thoái vị. Mãi đến đầu mùa đông năm 1924, Phổ Nghi và đoàn tùy tùng mới bị buộc rời khỏi hoàng cung trong cảnh hoảng loạn. Tính ra, ông đã sống trong Tử Cấm Thành gần 16 năm.

Trải qua hai triều Minh - Thanh, Tử Cấm Thành, trung tâm quyền lực của Bắc Kinh, từ đây được gọi là “Cố Cung”, nghĩa là cung điện của một triều đại đã qua. Phần tiền triều được chuyển thành nơi trưng bày cổ vật, còn khu hậu cung tiếp tục được hoàng thất nhà Thanh sử dụng thêm 12 năm.

Dù là chủ nhân của khu hậu cung ấy, Phổ Nghi thời niên thiếu lại không có nhiều tự do. Ông bị bao phủ bởi một hệ thống cung đình cứng nhắc, mục nát, nơi mọi hành động đều phải tuân theo khuôn phép. Nội vụ phủ và tầng lớp thái giám vừa tiếp tục hưởng lợi từ hoàng thất Mãn Thanh đã thoái vị, vừa tìm cách chia phần trong khối tài sản khổng lồ của hoàng gia.

Để bảo vệ lợi ích của mình, tất cả đều yêu cầu Phổ Nghi tiếp tục đóng vai hoàng đế. Dù trong hay ngoài cung, vị hoàng đế đã thoái vị này vẫn là biểu tượng cuối cùng của chế độ quân chủ truyền thống Trung Hoa.

Những vật dụng của Phổ Nghi vô cùng phong phú, phản ánh rõ sự pha trộn, giao thoa, thậm chí xung đột giữa lối sống cũ và mới, giữa văn hóa truyền thống và hiện đại. Những món đồ mới lạ ấy đều đến từ thế giới hiện đại bên ngoài cung cấm, đặc biệt là từ phương Tây. Với Phổ Nghi và cả những người trong cung, đó là biểu tượng của nền văn minh mới, của một thế giới hoàn toàn khác.

Trong quá trình chuyển biến ấy, một nhân vật có ảnh hưởng đặc biệt quan trọng đến Phổ Nghi, đó là Reginald Fleming Johnston. Cuối tháng 2 năm 1919, khi 45 tuổi, Johnston được mời đến Bắc Kinh làm gia sư tiếng Anh cho Phổ Nghi. Ngoài tiếng Anh, ông còn dạy toán, lịch sử, khoa học tự nhiên và địa lý. Trừ ba ngày nghỉ mỗi tháng, ngày nào ông cũng đến Dục Khánh Cung giảng dạy từ hai đến ba giờ.

Phổ Nghi từng nói: “Người thầy ảnh hưởng đến tôi nhiều nhất trước hết là Trần Bảo Sâm, tiếp đó là người thầy Anh dạy tiếng Anh, Trang Sĩ Đôn (Reginald Fleming Johnston)”.

Vậy ảnh hưởng của vị quý ông người Anh này đối với Phổ Nghi sâu sắc đến mức nào?


Trong hồi ký, Phổ Nghi viết rằng về sau, trong mắt ông, mọi thứ thuộc về Johnston đều là tốt nhất. Ngay cả mùi long não trên quần áo của ông thầy cũng trở nên thơm. Johnston khiến ông tin rằng người phương Tây là những con người thông minh và văn minh nhất, còn bản thân Johnston là người uyên bác nhất trong số đó.

Bộ đồ len của Johnston khiến Phổ Nghi bắt đầu nghi ngờ giá trị của lụa là Trung Hoa. Chiếc bút máy trong túi áo của thầy khiến ông cảm thấy bút lông và giấy tuyên của Trung Quốc dường như trở nên lạc hậu. Sau khi Johnston đưa ban nhạc quân đội Anh vào cung biểu diễn, âm nhạc truyền thống Trung Hoa cũng không còn hấp dẫn với ông như trước.

Đặc biệt, chỉ vì Johnston chế giễu bím tóc của người Trung Quốc giống “đuôi lợn”, Phổ Nghi lập tức cắt bỏ bím tóc mà không bàn bạc với bất kỳ ai.

Trong văn hóa truyền thống Trung Hoa, việc cắt tóc đổi kiểu mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn, liên quan đến quyền lực, văn minh và vận mệnh. Hành động cắt bím tóc của Phổ Nghi đã gây chấn động trong giới tông thất và di lão nhà Thanh. Đồng thời, nó cũng khiến xã hội bên ngoài nhìn nhận lại vị hoàng đế trẻ tuổi này. Đây có thể coi là hành động táo bạo và mang tính cách mạng nhất của Phổ Nghi trong quãng đời sống tại Cố Cung.

Có thể nói, Johnston chính là người dẫn đường, giúp Phổ Nghi tiếp xúc với văn minh phương Tây và các quan niệm hiện đại. Sự xuất hiện của ông đã phần nào giải phóng Phổ Nghi khỏi vòng vây của Nội vụ phủ, các thái phi, thái giám và các cựu thần bảo thủ, giúp vị thiếu niên này tránh khỏi sự méo mó về tinh thần trong môi trường cung đình mục nát.

Phổ Nghi hiểu rất rõ điều đó. Ông từng nói: “Điều mà thầy chú trọng hơn cả là giáo dục tôi trở thành một quý ông Anh quốc”.

Những thành tựu vật chất của văn minh phương Tây như tàu thủy, xe điện, máy hát, máy ảnh, bút chì, bút máy, đồng hồ, xe đạp, tranh ảnh phương Tây, ẩm thực Âu, âm nhạc phương Tây, âu phục, kính gọng vàng... lần lượt xuất hiện trong cuộc sống của Phổ Nghi. Chúng không chỉ là vật dụng, mà còn là công cụ giáo dục của Johnston.

Tuy nhiên, niềm say mê của Phổ Nghi đối với lối sống phương Tây phần lớn vẫn dừng ở bề ngoài. Khi 15 tuổi, ông từng quyết tâm ăn mặc giống Johnston, sai thái giám ra phố mua hàng loạt âu phục. Nhưng vì không biết cách chọn lựa, ông mặc một bộ đồ quá khổ, thắt cà vạt như buộc dây thừng bên ngoài cổ áo. Khi nhìn thấy, Johnston nổi giận, yêu cầu ông thay ngay. Hôm sau, ông đích thân đưa thợ may đến đo để may cho Phổ Nghi một bộ đồ chuẩn phong cách quý ông Anh.

Ngay cả trong lễ cưới của mình, Phổ Nghi cũng khiến Johnston tức giận. Sau khi tiếp khách trong long bào, ông thay sang áo dài thường phục, mặc quần Tây bên trong và đội mũ lưỡi trai. Johnston nhìn thấy thì đỏ bừng mặt, thốt lên: “Đây là kiểu gì vậy, bệ hạ? Hoàng đế Trung Quốc mà lại đội mũ săn!”

Rõ ràng, khi làn gió phương Tây thổi vào Tử Cấm Thành, không ít hiện tượng nửa Tây nửa Ta, khập khiễng và buồn cười đã xuất hiện. Đó là tình trạng “ăn Tây mà chưa hóa Tây” - một hiện tượng phổ biến trong xã hội Trung Quốc đương thời, và Phổ Nghi là một ví dụ điển hình.

Sự tiếp nhận văn minh phương Tây của Phổ Nghi chủ yếu dừng lại ở hình thức. Ông chưa thực sự hiểu sâu sắc về bản chất của nền dân chủ, của khoa học hiện đại hay sự khác biệt căn bản giữa các mô hình chính trị và văn hóa Đông - Tây.


Trong khi Phổ Nghi say mê văn minh phương Tây, Johnston lại ngày càng bị văn hóa truyền thống Trung Hoa hấp dẫn. Ông tự hào khi được triều Thanh ban thưởng, mặc triều phục nhà Thanh, đội mũ đỉnh đới và chụp ảnh trong bộ trang phục ấy. Nơi ở của ông cũng được bài trí như nhà của một vị di lão.

Điều đó cho thấy Johnston là hình mẫu tiêu biểu của nhiều người phương Tây đầu thế kỷ XX: đến Trung Quốc để nghiên cứu, nhưng rồi lại bị nền văn minh cổ xưa ấy chinh phục. Họ cảm phục văn hóa phương Đông, nhưng lại chưa nhận thức đầy đủ về sự tất yếu của quá trình chuyển mình sang hiện đại.

Johnston thực sự yêu mến, tin tưởng và bảo vệ Phổ Nghi. Ông tin rằng cậu học trò của mình có thể khôi phục đế nghiệp. Tuy nhiên, ông là một quý ông mẫu mực, chứ không phải một nhà khai sáng triệt để. Ông không muốn Phổ Nghi trở thành người chống lại truyền thống, cũng không muốn ông trở thành môn đồ của phong trào cải cách cấp tiến.

Điều Johnston mong muốn chỉ là giúp Phổ Nghi hiểu được những tư tưởng mới đang hình thành trong xã hội Trung Quốc, để ông không hoàn toàn lạc hậu trước thời đại.

Nhưng lịch sử không cho Phổ Nghi nhiều cơ hội lựa chọn. Cả cuộc đời ông, từ khi lên ngôi, thoái vị, bị trục xuất, làm hoàng đế bù nhìn ở Mãn Châu Quốc, cho đến khi trở thành tù nhân chiến tranh, phần lớn đều là những quyết định bị hoàn cảnh ép buộc.

Ông luôn là một quân cờ trong tay người khác: khi thì bị Nội vụ phủ thao túng, khi thì bị tông thất, cựu thần, quân phiệt Nhật Bản hay quân đội Liên Xô chi phối.

Trong cơn lốc giao thoa giữa Đông và Tây, giữa truyền thống và hiện đại, Phổ Nghi cùng những người thầy của mình vẫn nuôi giữ những giấc mộng riêng. Nhưng cuối cùng, họ không thể nắm bắt được tương lai, mà chỉ trở thành những nhân vật bị cuốn trôi trong dòng thác lịch sử.

Phổ Nghi cắt bỏ bím tóc không đồng nghĩa với một cuộc cách mạng. Việc thay long bào bằng âu phục cũng chỉ là chạy theo thời thượng. Thử nghiệm cái mới không có nghĩa là thực sự từ bỏ cái cũ.

Từ long bào của hoàng đế, đến quân phục của Hoàng đế Khang Đức, rồi bộ quần áo lao động trong trại cải tạo, và cuối cùng là bộ Trung Sơn phục, Phổ Nghi đã thay đổi nhiều lớp áo trong đời mình. Nhưng sự cải tạo sâu sắc nhất, khó khăn và đau đớn nhất, lại là sự cải tạo về tinh thần.

Vietbf @ Sưu tầm

Sau 60 ngày chiến tranh giữa Mỹ và Israel nổ ra, các cuộc đàm phán hòa bình đang bế tắc và thế giới đang chuẩn bị đón nhận thêm nhiều khó khăn kinh tế. RT đặt câu hỏi: làm thế nào chúng ta lại rơi vào tình trạng này, và ai – nếu có – thực sự là người chiến thắng ở vùng Vịnh Ba Tư?

Ngày 29 tháng 4 đánh dấu 60 ngày kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống Iran. Những giờ đầu tiên của cuộc xung đột diễn ra vô cùng thảm khốc. Một cuộc tấn công tên lửa của Mỹ đã giết chết hơn 160 nữ sinh tại một trường tiểu học ở Minab và hàng chục quan chức chính trị và giáo sĩ ưu tú của Iran cùng gia đình của họ đã thiệt mạng trong các vụ tấn công tên lửa. Một chiến thắng nhanh chóng và quyết định dường như đã nằm trong tầm tay của Washington và Tây Jerusalem.

Mọi việc không diễn ra theo kế hoạch. Iran đã đáp trả bằng cách tấn công các căn cứ của Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh, phong tỏa eo biển Hormuz, và với chính phủ vẫn còn nguyên vẹn, hiện đang khăng khăng rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải loại bỏ chương trình hạt nhân của nước này. Trong khi đó, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ Donald Trump đang giảm mạnh và các "đồng minh" NATO của ông đã bỏ rơi ông trong khi đang phải vật lộn với hậu quả kinh tế trong nước.

Sau khi Mỹ và Iran tuyên bố đạt được thỏa thuận ngừng bắn, Israel đã phát động cuộc xâm lược tàn bạo vào Lebanon, giết chết hàng trăm người trong các cuộc tấn công vào khu vực đô thị chỉ trong vài phút, xâm chiếm miền nam đất nước và gây ra một vòng xoáy bạo lực khác, nơi hàng chục người thiệt mạng mỗi ngày bất chấp tuyên bố ngừng bắn.

Liệu Israel có phải là bên đã lôi kéo Mỹ vào cuộc chiến với Iran?

Ngay từ đầu, ông Trump và nội các của ông đã gặp khó khăn trong việc mô tả cả mục tiêu lẫn lý do tấn công Iran. Ban đầu, ông Trump nói với công chúng rằng Mỹ đang đối mặt với “mối đe dọa cận kề từ chế độ Iran”, sau đó lại tuyên bố rằng Tehran chỉ còn “hai tuần nữa” là có thể chế tạo vũ khí hạt nhân. Sáu tháng trước đó, Trump tuyên bố chương trình hạt nhân của Iran đã “bị xóa sổ hoàn toàn” sau các cuộc tấn công của Mỹ vào một số địa điểm hạt nhân quan trọng ở Iran.

Ngoại trưởng Marco Rubio nói với các phóng viên rằng Mỹ biết Israel sẽ tấn công Iran dù có sự hỗ trợ của Mỹ hay không. Ông nói rằng Mỹ đã tham gia vào cuộc tấn công vì tin rằng "nếu chúng ta không chủ động tấn công họ trước khi họ phát động các cuộc tấn công đó, chúng ta sẽ phải chịu tổn thất nặng nề hơn".

Liệu Mỹ đã đạt được các mục tiêu của mình ở Iran?

Các mục tiêu quân sự của Mỹ - như đã được ông

Trump đề ra - vẫn không thay đổi kể từ ngày 28 tháng 2: "phá hủy tên lửa và cơ sở sản xuất vũ khí hạt nhân của Iran, tiêu diệt hải quân nước này, cắt đứt sự hỗ trợ của Iran cho các lực lượng khủng bố ủy nhiệm và đảm bảo nước này không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân."

Trước các cuộc tấn công đầu tiên vào Iran, CIA dự đoán rằng Khamenei sẽ ngay lập tức bị thay thế bởi người kế nhiệm, và những người theo đường lối cứng rắn trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) sẽ củng cố vị thế của họ ở Tehran, theo Reuters đưa tin. Dự đoán này đã được chứng minh là đúng.

Ông Trump tuyên bố hải quân Iran đã "bị xóa sổ hoàn toàn", trong khi Ngoại trưởng Mỹ Pete Hegseth mô tả kho tên lửa của Iran là "bị phá hủy về mặt chức năng" và "không còn hiệu quả trong chiến đấu trong nhiều năm tới". Tuy nhiên, các quan chức quân sự Mỹ và Israel tin rằng khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa và hàng nghìn máy bay không người lái tấn công một chiều của Cộng hòa Hồi giáo vẫn đang hoạt động, và khoảng 60% hải quân của nước này - chủ yếu là các tàu cao tốc tấn công - vẫn còn nguyên vẹn.

Sự hỗ trợ của Iran dành cho phong trào Hezbollah của Lebanon đã giảm sút, nhưng chưa hoàn toàn chấm dứt. Trong khi đó, tình trạng chương trình vũ khí hạt nhân của Tehran vẫn không thay đổi: cả đánh giá của tình báo Iran và Mỹ đều cho rằng chương trình này đã bị tạm dừng từ năm 2003.

Iran đã tự vệ như thế nào?

Theo lời Ngoại trưởng Abbas Araghchi, Iran "đã có hai thập kỷ để nghiên cứu những thất bại của quân đội Mỹ ở phía đông và tây sát biên giới của chúng ta", và đã "áp dụng những bài học kinh nghiệm đó".

Khái niệm có giá trị nhất trong số này là "phòng thủ khảm", theo đó các chỉ huy quân khu của Iran được trao quyền tiến hành các cuộc tấn công mà không cần sự chấp thuận từ Tehran. Điều này đã cho phép IRGC ra lệnh tấn công các mục tiêu của Israel và vùng Vịnh bất chấp việc hàng chục lãnh đạo cấp cao của lực lượng này tại thủ đô Tehran thiệt mạng.

Iran đã đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng cách phóng tên lửa đạn đạo vào Israel và các căn cứ cũng như lợi ích của Mỹ trong khu vực Vịnh Ba Tư. Chế độ kiểm duyệt quân sự của Israel khiến việc đánh giá thiệt hại đối với nhà nước Do Thái trở nên khó khăn. Sự kết hợp giữa hình ảnh vệ tinh, báo cáo truyền thông và hình ảnh trên mạng xã hội cho phép xác nhận rằng các căn cứ sau đây của Mỹ đã bị tấn công, thường là nhiều hơn một lần:

Căn cứ hỗ trợ hải quân, Bahrain; Sân bay quốc tế Erbil, Iraq; Căn cứ không quân Al-Asad, Iraq; Khu phức hợp Victory Base (khu vực Sân bay Quốc tế Baghdad); Căn cứ không quân Muwaffaq Salti, Jordan; Căn cứ không quân Ali Al-Salem, Kuwait; Trại Buehring, Kuwait; Trại Arifjan, Kuwait; Căn cứ hải quân Mohammed Al-Ahmad, Kuwait; Căn cứ không quân Al-Udeid, Qatar; Căn cứ không quân Al-Dhafra, UAE; Cảng Jebel Ali, UAE; Căn cứ không quân Prince Sultan, Ả Rập Xê Út.

Các cơ sở này chiếm hơn một nửa số căn cứ quân sự tạm thời và thường trực của Mỹ trong khu vực, nơi đóng quân của khoảng 40.000 đến 50.000 binh sĩ Mỹ vào bất kỳ thời điểm nào.

Việc Iran lựa chọn mục tiêu dường như rất bài bản, với việc ưu tiên các trạm radar trong những ngày đầu của cuộc xung đột. Trong số các thiết bị bị tấn công có hệ thống radar cảnh báo sớm AN/FPS-132 tại căn cứ không quân Al Udeid, một trong sáu hệ thống duy nhất trên toàn thế giới, và một mái vòm radar AN/TPS-59 tại căn cứ hỗ trợ hải quân Bahrain.

Iran cũng đã tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng ở các quốc gia vùng Vịnh nơi đóng quân của Mỹ. Nhà máy lọc dầu Ras Tanura của Ả Rập Xê Út và trung tâm khí hóa lỏng Ras Laffan của Qatar đều bị máy bay không người lái tấn công vào ngày 2 tháng 3. Việc sản xuất tại Ras Laffan kể từ đó đã bị tạm dừng vô thời hạn, làm mất đi một phần năm nguồn cung khí hóa lỏng của thế giới. Iran đã mở rộng chiến dịch tấn công năng lượng sau cuộc tấn công của Israel vào mỏ khí đốt Pars của nước này vào ngày 18 tháng 3, và kể từ đó đã tấn công hàng chục nhà máy lọc dầu, đường ống dẫn và các địa điểm khai thác ở Bahrain, Qatar, Ả Rập Xê Út và UAE, trong khi các lực lượng dân quân đồng minh của nước này đã tấn công các mỏ dầu và nhà máy lọc dầu ở Iraq.

Quân đội Mỹ đã thể hiện như thế nào trong cuộc chiến chống Iran?

Mặc dù gây thiệt hại nặng nề cho Iran, Lầu Năm Góc vẫn phải chịu một số thất bại ê chề trong những tuần đầu của cuộc xung đột: hỏa hoạn và sự cố hệ thống đường ống trên tàu USS Gerald R. Ford; việc buộc phải rút lui của hai tàu sân bay – Ford và USS Abraham Lincoln – ra khỏi tầm bắn của tên lửa Iran; việc sơ tán máy bay tiếp nhiên liệu khỏi các căn cứ không quân Al-Udeid và Prince Sultan dưới hỏa lực của Iran; việc bắn hạ năm máy bay chiến đấu; và một loạt các vụ "bắn nhầm" mà Tehran tuyên bố là được dàn dựng để che giấu tổn thất thực sự của Mỹ.

Theo báo cáo của NBC News vào cuối tháng 4, thiệt hại đối với các căn cứ của Mỹ trong khu vực nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì Lầu Năm Góc công khai thừa nhận, và có thể mất vài năm và "lên đến 5 tỷ đô la để sửa chữa"

Ít nhất 15 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng và hơn 520 người bị thương kể từ ngày 28 tháng 2, mặc dù Lầu Năm Góc bị cáo buộc thao túng danh sách thương vong để che giấu tổn thất thực sự.

Mỹ và Israel đã nhắm mục tiêu vào những nhân vật ưu tú nào của Iran?

Ít nhất 48 quan chức cấp cao của Iran thuộc các lĩnh vực chính trị, tôn giáo và quốc phòng đã bị ám sát, trong đó có bảy lãnh đạo Bộ Quốc phòng và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bị giết tại cùng một cuộc họp của Hội đồng Quốc phòng Iran vào ngày 28 tháng 2. Danh sách các quan chức bao gồm:

Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei

Thư ký Hội đồng Quốc phòng Iran Ali Shamkhani

Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Mohammad Pakpour

Tổng tham mưu trưởng Lực lượng vũ trang Iran, Abdolrahim Mousavi

Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh

Trưởng Văn phòng Quân sự của Lãnh tụ Tối cao Mohammad Shirazi

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani

Bộ trưởng Tình báo Esmaeil Khatib

Nhiều quan chức đã thiệt mạng cùng với gia đình của họ. Con gái, con rể và cháu gái của Khamenei cũng thiệt mạng cùng với nhà lãnh đạo tối cao, trong khi cựu Ngoại trưởng Kamal Kharazi và người đứng đầu ngân sách của IRGC Jamshid Eshaghi, cùng nhiều người khác, đã mất vợ con vì tên lửa của Mỹ và Israel.

Theo số liệu của Tehran, gần 3.500 người đã thiệt mạng và 26.500 người bị thương ở Iran kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, trong đó gần một nửa là thường dân.

Tình hình ở eo biển Hormuz hiện nay như thế nào?

Eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng, nơi vận chuyển gần một phần ba lượng dầu mỏ và một phần năm lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới, đã bị đóng cửa trên thực tế kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu. Iran đã chính thức phong tỏa eo biển vào ngày 4 tháng 3, với việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố rằng chỉ riêng họ mới có quyền quyết định tàu nào được phép đi qua eo biển rộng 34 km này. Cuối tháng 3, việc đi lại được mở cửa cho tàu thuyền từ các nước trung lập sẵn sàng trả phí, nhưng lại bị đóng cửa một lần nữa vào tháng 4 sau khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa riêng của mình đối với eo biển này.

Chiến lược "phong tỏa kép" của Mỹ là chiến thuật mới nhất của ông Trump để giải quyết cuộc khủng hoảng. Chỉ trong vòng hai tuần, Trump tuyên bố eo biển đã mở cửa, cầu xin các "đồng minh" NATO và Trung Quốc giúp mở cửa, đe dọa sẽ trừng phạt Iran nếu nước này không cho phép vận chuyển hàng hóa qua lại, trước khi quyết định tự mình áp đặt lệnh phong tỏa eo biển vào ngày 13 tháng 4.

Iran khẳng định họ có khả năng xuất khẩu dầu mỏ bằng các phương thức khác và nhấn mạnh rằng Mỹ phải dỡ bỏ lệnh cấm vận hoặc chịu trách nhiệm về những thiệt hại kinh tế rộng lớn hơn do việc phong tỏa gây ra. “Không thể hạn chế xuất khẩu dầu mỏ của Iran trong khi mong muốn an ninh tự do cho những người khác”, Phó Chủ tịch thứ nhất của Iran, Mohammad Reza Aref, viết trên X vào ngày 19 tháng 4. “Sự lựa chọn rất rõ ràng: hoặc một thị trường dầu mỏ tự do cho tất cả, hoặc nguy cơ phải trả giá đắt cho tất cả mọi người.”

Chiến tranh đã gây ra những thiệt hại kinh tế nào?

Thị trường năng lượng toàn cầu đang rơi vào hỗn loạn. Việc đóng cửa eo biển Hormuz là nút thắt cổ chai chính, nhưng đó không phải là vấn đề duy nhất: các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng ở Trung Đông đã bị hư hại, việc sửa chữa sẽ rất tốn kém và có thể mất nhiều năm.

Các cơ quan năng lượng quốc tế lớn, bao gồm Hiệp hội Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cũng như các tập đoàn vận tải biển khổng lồ như Vitol đã cảnh báo về một cuộc khủng hoảng năng lượng có thể lớn hơn nhiều so với các cú sốc dầu mỏ của những năm 1970. OPEC, liên minh các nước sản xuất dầu mỏ, cũng đã bị rạn nứt, với việc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất rời khỏi tổ chức này vào tháng 4 năm 2026.

Trong khi đó, tình trạng thiếu hụt đã xuất hiện ở nhiều sản phẩm dầu mỏ, từ naphtha đến dầu diesel và nhiên liệu máy bay. Chế độ phân phối hạn chế đã được áp dụng ở một số quốc gia, đặc biệt là ở châu Á. Khoảng một phần ba lượng phân bón thương mại toàn cầu đi qua khu vực này, khiến sự gián đoạn này trở nên đặc biệt đáng lo ngại đối với giá lương thực.

Các nhà phân tích cảnh báo về một cơn bão âm ỉ đang rình rập nền kinh tế toàn cầu khi chuỗi cung ứng bị áp lực, hàng tồn kho cạn kiệt và nguy cơ lạm phát quay trở lại. Mặc dù suy thoái kinh tế toàn cầu cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến mọi nơi trên thế giới, nhưng cho đến nay, tác động chủ yếu tập trung ở châu Á, khu vực phụ thuộc nhiều hơn vào dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz.

Điều kỳ lạ là, thị trường chứng khoán trong nhiều trường hợp đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục. Điều này đã khiến một số nhà phân tích bàn luận về sự mất kết nối giữa thị trường tài chính và thực tế vật chất. Sự mất kết nối này cũng thể hiện rõ qua sự chênh lệch lớn giữa giá dầu giao ngay (đối với các lô hàng vật chất) và giá dầu tương lai thấp hơn nhiều. Mặt khác, một đợt lạm phát mới sẽ có lợi cho thị trường chứng khoán – miễn là sự suy thoái kinh tế được kiểm soát.

Các cuộc đàm phán hòa bình đang tiến triển như thế nào?

Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực vào ngày 8 tháng 4, và Israel cùng Hezbollah cũng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh một tuần sau đó. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran cho thấy rất ít dấu hiệu đột phá. Iran muốn chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, đảm bảo an ninh và dỡ bỏ lệnh cấm vận của Mỹ, trong khi Mỹ muốn bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm các hạn chế đối với việc làm giàu uranium của Iran.

Tuần qua, Ngoại trưởng Iran Araghchi đã dành thời gian gặp gỡ các nhà trung gian hòa giải ở Pakistan và Oman, đồng thời củng cố sự ủng hộ ngoại giao tại Moscow . Tuy nhiên, theo Reuters, ông Trump không hài lòng với đề xuất mới nhất của Tehran, và các cuộc đàm phán vẫn đang bế tắc.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Hai tháng kể từ khi chiến tranh bắt đầu, Mỹ vẫn sa lầy trong một cuộc xung đột mà ông Trump dự đoán sẽ kết thúc cách đây bốn tuần, với rất ít mục tiêu đạt được. Các đồng minh châu Âu của Washington đã từ chối lời kêu gọi và cảnh cáo giúp đỡ của ông Trump, máy bay chiến đấu Mỹ bị cấm vào các căn cứ không quân NATO ở nhiều quốc gia châu Âu, và thậm chí cả những người từng ủng hộ ông Trump, như Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, cũng đã xa lánh tổng thống Mỹ.

Tại Mỹ, cuộc chiến chống Iran là cuộc phiêu lưu quân sự kém được lòng dân nhất trong lịch sử nước Mỹ. Với tỷ lệ ủng hộ của Trump giảm xuống mức thấp kỷ lục 34% vào ngày 29 tháng 4, vị tổng thống đang gặp khó khăn này phải đối mặt với một mối đe dọa pháp lý mới vào ngày 1 tháng 5, khi, 60 ngày sau khi ông lần đầu tiên thông báo với Quốc hội về cuộc chiến, Quốc hội cần chính thức phê chuẩn việc tiếp tục cuộc chiến. Nếu ông Trump quay trở lại các hành động thù địch sau ngày đó, các đảng viên Dân chủ được cho là đang lên kế hoạch hành động pháp lý để chấm dứt cuộc chiến.

Israel vẫn tiếp tục tiến hành chiến tranh ở Lebanon, bất chấp sự khẳng định của hai bên tham gia đàm phán rằng Tel Aviv phải tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn.

Iran đã chịu thiệt hại đáng kể, nhưng đã vươn lên kiểm soát eo biển Hormuz và do đó nắm giữ phần lớn nguồn cung dầu mỏ của thế giới. Mặc dù Mỹ hiện đang ngăn chặn các tàu của Iran đi qua eo biển, Tehran – quốc gia bị phương Tây trừng phạt hàng thập kỷ – đang đặt cược rằng họ có thể chịu đựng được nhiều tổn thất kinh tế hơn so với ông Trump và các đồng minh của ông.

Ông Trump hiện đang đối mặt với một lựa chọn khó khăn: chấp nhận thua lỗ, đạt được thỏa thuận và rút lui, hoặc kéo nước Mỹ và nền kinh tế thế giới vào vũng lầy Trung Đông mà ông từng thề sẽ không bao giờ sa vào.

Vietbf @ Sưu tầm

Eo biển Hormuz không chỉ quan trọng đối với dầu mỏ mà còn là điểm nghẽn của mạng internet toàn cầu, vận chuyển khoảng 97% dữ liệu quốc tế đi qua đây, kết nối châu Á, vùng Vịnh và châu Âu.

Cáp ngầm là các loại cáp quang hoặc cáp điện được đặt dưới đáy biển nhằm truyền tải dữ liệu và điện năng giữa các quốc gia. Theo Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) cơ quan chuyên môn về công nghệ kỹ thuật số của Liên Hợp Quốc – hệ thống này hiện đảm nhận khoảng 99% lưu lượng truy cập internet toàn cầu.

Không chỉ đóng vai trò truyền tải dữ liệu, các tuyến cáp ngầm còn tham gia vào việc kết nối điện năng xuyên biên giới, hỗ trợ vận hành các dịch vụ đám mây và duy trì liên lạc trực tuyến trên phạm vi toàn cầu. Dù đảm nhiệm lượng dữ liệu khổng lồ, cấu trúc của cáp lại khá nhỏ gọn, với lõi là sợi quang thủy tinh được bao bọc bởi nhiều lớp vật liệu như đồng hoặc nhôm, thép và polyetylen để tăng độ bền.

Tuy nhiên, chính cấu trúc này cũng khiến cáp ngầm dễ bị tổn thương. Khi xảy ra hư hỏng, hệ quả không chỉ là giảm tốc độ truyền tải mà còn gây mất kết nối, gián đoạn thương mại điện tử, trì hoãn giao dịch tài chính và ảnh hưởng đến hoạt động của các dịch vụ đám mây.

Vì sao eo biển Hormuz là “điểm nghẽn” kỹ thuật số?
Không chỉ là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, eo biển Hormuz còn là một trong những nút thắt quan trọng nhất của hạ tầng internet toàn cầu. Hơn 97% lưu lượng truy cập internet thế giới đi qua khu vực này thông qua nhiều tuyến cáp chính.

Các tuyến cáp tiêu biểu gồm tuyến Á – Phi – Âu 1 (AAE-1), kết nối Đông Nam Á với châu Âu qua Ai Cập; mạng FALCON, liên kết Ấn Độ và Sri Lanka với các quốc gia vùng Vịnh, Sudan và Ai Cập; hệ thống cáp Gulf Bridge, kết nối toàn bộ các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm cả Iran; cùng hệ thống Tata TGN-Gulf.

Những tuyến cáp này không chỉ phục vụ truyền dữ liệu thông thường mà còn hỗ trợ hơn 10 nghìn tỷ USD giao dịch tài chính mỗi ngày. Các trung tâm dữ liệu của các tập đoàn công nghệ lớn như Amazon Web Services, Oracle, Microsoft Azure, OpenAI cùng các cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo quy mô lớn tại Ả Rập Xê Út, UAE, Oman và Bahrain đều phụ thuộc vào các tuyến cáp này.

Mặc dù không quốc gia nào trong khu vực hoàn toàn phụ thuộc vào cáp ngầm – do vẫn có mạng lưới trên đất liền – nhưng dung lượng của hệ thống này không đủ để xử lý toàn bộ lưu lượng nếu xảy ra sự cố lớn dưới biển. Việc định tuyến lại dữ liệu có thể gây tắc nghẽn, làm giảm hiệu suất và tăng chi phí vận hành.

Một ví dụ điển hình xảy ra vào cuối tháng 2/2024, khi tàu MV Rubymar bị tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Sau đó, con tàu trôi dạt và mỏ neo cắm xuống đáy biển, làm gián đoạn các tuyến cáp. Khoảng 25% lưu lượng dữ liệu giữa châu Á, Trung Đông và châu Âu đã bị ảnh hưởng.

Các trung tâm dữ liệu dù chứa máy chủ nhưng vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào các trạm tiếp bờ cáp (CLS) để nhận và truyền dữ liệu. Nếu thiếu kết nối này, chúng gần như không thể hoạt động hiệu quả.

Ngay cả khi không xảy ra mất kết nối hoàn toàn, việc hư hỏng cáp cũng khiến lưu lượng dữ liệu chậm lại và chi phí truyền tải tăng cao. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các hệ thống vận hành theo thời gian thực như tài chính, thương mại điện tử và điện toán đám mây.

Dù có những phương án thay thế như vệ tinh, nhưng đây không phải là giải pháp hoàn hảo. Vệ tinh phụ thuộc vào hạ tầng mặt đất và phù hợp hơn với các phương tiện di chuyển như tàu thuyền hoặc máy bay, thay vì xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ như cáp ngầm.

Vì sao việc sửa chữa cáp ngầm trở nên khó khăn trong khu vực xung đột?
Theo Ủy ban Bảo vệ Cáp Quốc tế (ICPC), mỗi năm có khoảng 150–200 sự cố liên quan đến cáp ngầm, trong đó 70–80% là do hoạt động vô tình của con người, chủ yếu từ đánh bắt cá và neo tàu. Ngoài ra, các yếu tố tự nhiên như động đất, dòng hải lưu, núi lửa dưới biển và bão cũng góp phần gây hư hại.

Và một trong những yếu tố khiến tuyến cáp quang ở eo biển Hormuz trở nên dễ tổn thương là địa hình đáy biển. Nhiều tuyến cáp hội tụ tại vùng nước nông ở lối vào eo biển, với độ sâu chỉ vài chục mét, trước khi tách ra các hướng khác nhau về bán đảo Ả Rập, Biển Đỏ, vùng Levant, châu Phi và châu Âu.

Các tuyến cáp nằm gần những tuyến hàng hải nhộn nhịp, khiến chúng dễ bị ảnh hưởng bởi neo tàu, va chạm hoặc các sự cố hàng hải. Ngoài ra, các hoạt động địa chấn do xung đột cũng có thể gây hư hại.

Việc sửa chữa trong điều kiện này đòi hỏi tàu chuyên dụng, thiết bị định vị chính xác và thời gian kéo dài nhiều tuần. Trong bối cảnh khu vực có hoạt động quân sự, điều này gần như không khả thi.

Ngành công nghiệp đã triển khai nhiều biện pháp giảm thiểu rủi ro như chôn cáp, bọc thép và lựa chọn tuyến đường an toàn. Tuy nhiên, trong bối cảnh xung đột, việc sửa chữa trở nên phức tạp hơn nhiều.

Dù không quá khó về mặt kỹ thuật, quá trình sửa chữa bị cản trở bởi các yếu tố như thủy lôi, hoạt động quân sự và nguy cơ leo thang xung đột. Ngoài ra, việc xin phép hoạt động trong vùng biển xảy ra sự cố cũng mất nhiều thời gian và là một trong những trở ngại lớn nhất.

Iran cảnh báo về những rủi ro đối với các tuyến cáp ngầm dưới biển ở eo biển Hormuz
Dữ liệu tình báo cho thấy vào tháng 12 năm 2025, Iran đã thành lập một cơ quan tác chiến chung giữa Bộ Tình báo (VAVAK) và cục tình báo của Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). Mục tiêu của cơ quan này là lập bản đồ các tuyến cáp, các điểm đổ bộ và những điểm yếu nhất trong các tuyến đường tiếp cận eo biển. Điều này cho thấy cơ sở hạ tầng kỹ thuật số không còn đơn thuần là thiệt hại ngoài ý muốn, mà đã trở thành một phần trong các tính toán chiến lược.

Ngày 22 tháng 4/2026, IRGC thông qua các phương tiện truyền thông nhà nước như Tasnim News Agency đã phát đi cảnh báo về tính dễ bị tổn thương của các tuyến cáp ngầm dưới biển. Dù mang tính gián tiếp và không chính thức, thông điệp này đã làm nổi bật một phần hạ tầng toàn cầu vốn thường bị bỏ qua.

Theo Tasnim, việc tập trung nhiều tuyến cáp internet tại một eo biển hẹp đã biến Hormuz thành điểm yếu của nền kinh tế kỹ thuật số khu vực, nơi các tuyến cáp sau khi đi qua sẽ kết nối với các trạm tiếp bờ và các trung tâm dữ liệu lớn ven biển.

Trong bối cảnh đó, các tuyên bố của IRGC đã làm dấy lên lo ngại rằng hạ tầng kỹ thuật số có thể trở thành một mặt trận quan trọng trong các xung đột âm ỉ. Một báo cáo của Iran International cho rằng thông điệp từ Tasnim hàm ý các tuyến cáp ngầm và trung tâm dữ liệu hiện nằm sát các cảng biển, tuyến vận tải và cơ sở năng lượng – những điểm nóng trong bản đồ xung đột đang mở rộng.

Các quốc gia vùng Vịnh hiện phụ thuộc rất lớn vào hệ thống cáp ngầm để duy trì kết nối toàn cầu, hỗ trợ các hệ thống tài chính, điện toán đám mây và cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Trong những năm gần đây, khu vực này đã đầu tư mạnh vào AI, và chính các tuyến cáp đi qua eo biển Hormuz đóng vai trò then chốt trong việc kết nối các trung tâm dữ liệu của họ với châu Âu, châu Á và châu Phi.

Cáp ngầm dưới biển vẫn là phương thức truyền dữ liệu internet nhanh và ổn định nhất hiện nay. Tuy nhiên, ngay cả những hư hỏng nhỏ ở một vài tuyến cáp chính cũng có thể gây ra sự chậm trễ hoặc gián đoạn kết nối trên diện rộng, ảnh hưởng đến Trung Đông, Nam Á và thậm chí cả một phần châu Âu. Các sự cố trước đây cho thấy quá trình sửa chữa có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, đặc biệt tại các khu vực biển tranh chấp nơi việc tiếp cận bị hạn chế.

Theo CBS News, trong khi lực lượng hải quân chính quy của Iran bị suy yếu đáng kể sau các cuộc xung đột trước đây, thì khoảng 60% lực lượng hải quân của IRGC được thiết kế cho chiến tranh bất đối xứng vẫn duy trì hoạt động. Lực lượng này bao gồm các tàu cao tốc tấn công nhanh, có khả năng tham gia vào các chiến dịch phá hoại nhằm vào hạ tầng cáp ngầm.

Dù chưa ghi nhận bất kỳ cuộc tấn công trực tiếp nào, các cảnh báo từ phía Iran đã làm dấy lên những lo ngại rộng hơn về an ninh dữ liệu và thông tin liên lạc toàn cầu. Nếu xảy ra hư hại, việc sửa chữa cáp ngầm không chỉ mất nhiều tháng mà còn tiêu tốn hàng triệu USD, đồng thời buộc lưu lượng dữ liệu phải chuyển hướng sang các tuyến thay thế, gây áp lực lên toàn bộ hệ thống.

Trong bối cảnh đó, Stimson Center cho biết Ả Rập Xê Út, UAE và Qatar đã bắt đầu hợp tác xây dựng các tuyến cáp mới, không chỉ dưới biển mà còn trên đất liền, nhằm đa dạng hóa hạ tầng và giảm phụ thuộc vào các điểm nghẽn như eo biển Hormuz. Tuy nhiên, việc triển khai cáp quang trên đất liền cũng đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm các yêu cầu pháp lý phức tạp khi dữ liệu đi qua nhiều quốc gia.

Vietbf @ Sưu tầm

Chiến dịch chống lại Iran đã gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhà báo người Anh Martin Jay viết trong một bài báo trên Strategic Culture.

"Sai lầm thực sự, mà hậu quả của nó sẽ ám ảnh ông Trump trong nhiều thập kỷ, là việc Iran bị đẩy đến một điểm mà ông không còn thấy bất kỳ lý do gì để quay trở lại: cuộc xung đột đã mang lại cho Iran kinh nghiệm thực tiễn và bộc lộ nhiều lợi thế quân sự mà trước đây chỉ tồn tại trên lý thuyết," ông viết.

Như chuyên gia đã nhận định, Iran đã học hỏi được rất nhiều và tăng cường đáng kể khả năng phòng thủ của mình sau các cuộc tấn công, vì vậy hiện nay nước này ít có khả năng nhượng bộ hơn.

Đồng thời, theo nhà báo này, việc ông Trump đạt được thỏa thuận với Tehran là vô cùng quan trọng do những vấn đề nghiêm trọng mà Mỹ phải đối mặt trong suốt cuộc xung đột.

“Điều này đặc biệt khó khăn khi mà tình hình hiện tại mà nhà lãnh đạo Mỹ đang phải đối mặt là hậu quả trực tiếp của quyết định rút khỏi JCPOA năm 2018 – một thỏa thuận mà Iran đã tuân thủ. Đây là một trường hợp điển hình của việc 'tự bắn vào chân mình'”, ông Jay kết luận.

Tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã đơn phương gia hạn lệnh ngừng bắn với Tehran cho đến khi các cuộc đàm phán kết thúc. Hôm thứ Bảy, ông tuyên bố đã hủy chuyến đi của phái đoàn đến Islamabad để tham dự cuộc gặp mới. Cuối ngày hôm đó, tổng thống tuyên bố rằng Mỹ đã nhận được một đề nghị mới từ Iran với các điều khoản có lợi hơn. Tuy nhiên, Tehran ban đầu phủ nhận kế hoạch gặp gỡ với phía Mỹ.

Ngược lại, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, trong cuộc hội đàm với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, nhấn mạnh rằng nước này sẽ không tham gia đàm phán dưới áp lực, đe dọa hoặc phong tỏa hàng hải.

Vietbf @ Sưu tầm

Mỹ đang thúc đẩy các quốc gia khác thành lập một liên minh quốc tế nhằm khôi phục quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, theo một công điện của Bộ Ngoại giao mà Reuters tiếp cận được, trong bối cảnh giá dầu tăng vọt lên mức cao nhất trong hơn bốn năm do lo ngại gián đoạn kéo dài đối với nguồn cung nhiên liệu toàn cầu.

Ông Trump có quyết định mới về Iran, cuộc chiến sẽ còn dai dẳng
Cuộc chiến đã khiến quân đội Mỹ tiêu tốn khoảng 25 tỷ USD cho đến nay - Reuters ngay 29/4 dẫn lời một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc cho biết, đưa ra ước tính chính thức đầu tiên về chi phí của cuộc xung đột.

Reuters cũng tiết lộ, công điện của Bộ Ngoại giao cho biết Mỹ đang mời các quốc gia khác tham gia một liên minh quốc tế mới nhằm cho phép tàu thuyền lưu thông qua eo biển Hormuz sau khi hoạt động hàng hải tại đây bị đình trệ.

Liên minh đề xuất, được gọi là “Maritime Freedom Construct”, sẽ chia sẻ thông tin, phối hợp ngoại giao và hỗ trợ thực thi các lệnh trừng phạt.

Pháp, Anh và một số quốc gia khác đã thảo luận về việc đóng góp cho liên minh này, nhưng cho biết họ chỉ sẵn sàng hỗ trợ mở lại eo biển sau khi các hành động thù địch chấm dứt.

Trong bối cảnh đàm phán đình trệ, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ nhận báo cáo vào thứ Năm về kế hoạch tiến hành một loạt cuộc không kích mới nhằm vào Iran, với hy vọng buộc Tehran quay trở lại bàn đàm phán, theo một báo cáo của Axios tối thứ Tư.

Diễn biến này đã thúc đẩy giá dầu tăng mạnh, trong đó dầu Brent chuẩn có thời điểm vượt 125 USD/thùng, một phần do các yếu tố kỹ thuật liên quan đến việc hợp đồng đáo hạn vào cuối ngày thứ Năm.

Tehran hôm thứ Tư cảnh báo về “hành động quân sự chưa từng có” nếu Mỹ tiếp tục phong tỏa các tàu có liên quan đến Iran. Trump khẳng định Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran nói chương trình hạt nhân của họ phục vụ mục đích hòa bình.

“Họ không biết cách ký một thỏa thuận phi hạt nhân. Họ nên sớm tỉnh táo lại!” -ông Trump viết trên mạng xã hội hôm thứ Tư, nhưng không giải thích thỏa thuận như vậy sẽ bao gồm những gì.

Trong khi Washington và Tehran liên tục đưa ra các lời đe dọa công khai, nước trung gian Pakistan đang cố gắng tránh leo thang khi hai bên trao đổi thông điệp về một thỏa thuận tiềm năng, theo một nguồn tin Pakistan hôm thứ Tư.

Ông Trump đã gặp các lãnh đạo ngành dầu mỏ vào thứ Ba và “thảo luận về các bước mà Tổng thống Trump đã thực hiện để ổn định thị trường dầu toàn cầu, cũng như các biện pháp có thể duy trì lệnh phong tỏa hiện tại trong nhiều tháng nếu cần và giảm thiểu tác động tới người tiêu dùng Mỹ” - một quan chức Nhà Trắng cho biết.

Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán, Mohammad Baqer Qalibaf, cho rằng Trump đang tìm cách chia rẽ người dân Iran và buộc nước này đầu hàng thông qua phong tỏa.

“Giải pháp để đối phó với âm mưu mới của kẻ thù chỉ có một: duy trì sự đoàn kết, thứ đã làm thất bại mọi âm mưu của đối phương” - ông Qalibaf nói trong một thông điệp âm thanh trên ứng dụng Telegram.

Đề xuất mới nhất của Iran nhằm giải quyết cuộc chiến, vốn bị đình chỉ từ ngày 8/4 theo một thỏa thuận ngừng bắn, sẽ tạm gác việc thảo luận về chương trình hạt nhân cho đến khi xung đột chính thức kết thúc và các vấn đề hàng hải được giải quyết.

Điều này không đáp ứng yêu cầu của ông Trump là phải xử lý vấn đề hạt nhân ngay từ đầu.

Nguồn tin Pakistan cho biết Mỹ đã đưa ra “những nhận xét” đối với đề xuất của Iran và giờ đây Tehran cần phản hồi.

“Phía Iran đã xin thêm thời gian đến cuối tuần,” nguồn tin nói với Reuters.

Các cơ quan tình báo Mỹ, theo chỉ đạo của các quan chức cấp cao trong chính quyền, đang nghiên cứu cách Iran có thể phản ứng nếu Trump đơn phương tuyên bố chiến thắng, theo hai quan chức Mỹ và một nguồn thạo tin.

Kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran vào ngày 28/2, Tehran về cơ bản đã chặn hầu hết hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, ngoại trừ tàu của chính mình, với lý do eo biển đang bị lợi dụng để chuyên chở vũ khí chống lại họ. Mỹ bắt đầu áp đặt phong tỏa trong tháng này.

Vietbf @ Sưu tầm

Mỹ đã tuyên bố thành lập một liên minh 6 quốc gia nhằm gây sức ép buộc Trung Quốc từ bỏ các quyền lợi của mình tại hai cảng ở kênh đào Panama, cáo buộc Bắc Kinh xâm phạm chủ quyền của Panama và chính trị hóa thương mại toàn cầu. Trung Quốc đã gọi những cáo buộc này là "vô căn cứ".

Mỹ, Bolivia, Costa Rica, Guyana, Paraguay và Trinidad và Tobago đã ra tuyên bố chung ủng hộ chủ quyền của Panama hôm 28/4, cho rằng các hành động gần đây của Trung Quốc là một nỗ lực nhằm chính trị hóa thương mại hàng hải và xâm phạm chủ quyền của các quốc gia trong khu vực.



"Chúng tôi đang theo dõi sát sao áp lực kinh tế có chủ đích của Trung Quốc và các hành động gần đây ảnh hưởng đến các tàu mang cờ Panama" - tuyên bố cho biết. "Panama là trụ cột của hệ thống thương mại hàng hải của chúng tôi, và do đó phải được giữ vững tự do khỏi bất kỳ áp lực bên ngoài không đáng có nào".

Vào cuối tháng Giêng, Tòa án Tối cao Panama đã vô hiệu hóa khuôn khổ pháp lý hỗ trợ cho nhượng quyền năm 1997, trao cho Công ty Cảng Panama của CK Hutchison có trụ sở ở Hong Kong quyền vận hành các nhà ga Balboa và Cristobal ở phía Thái Bình Dương và Đại Tây Dương của Kênh đào Panama.

Việc hủy bỏ diễn ra sau áp lực ngày càng tăng từ phía Mỹ nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc xung quanh kênh đào chiến lược, nơi chiếm khoảng 5% thương mại hàng hải toàn cầu.

CK Hutchison, công ty điều hành các cảng trong gần 30 năm, đã bác bỏ phán quyết của tòa án, cáo buộc chính quyền Panama tịch thu tài sản trái pháp luật và khởi kiện trọng tài quốc tế chống lại nước này, đòi bồi thường thiệt hại hơn 2 tỷ USD.

Phán quyết của tòa án Panama đã dẫn đến sự gia tăng đột biến các vụ bắt giữ và kiểm tra tàu mang cờ Panama tại Trung Quốc, dường như là để trả đũa.

Hôm thứ Tư, Bộ Ngoại giao Trung Quốc gọi tuyên bố này là "hoàn toàn vô căn cứ và gây hiểu nhầm", cáo buộc Mỹ chính trị hóa các cảng biển, và cho biết sẽ thực hiện các bước để bảo vệ lợi ích của Trung Quốc tại Panama.

"Trung Quốc cũng kêu gọi các quốc gia liên quan không để bị các thế lực xấu lừa gạt hoặc lợi dụng" - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Liên Kiện cho biết thêm.

Vietbf @ Sưu tầm

Bộ Quốc phòng Mỹ đã giải ngân gói viện trợ quân sự trị giá 400 triệu USD cho Ukraine sau nhiều tháng trì hoãn và sức ép gia tăng từ các nghị sĩ Mỹ, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết ngày 29/4.


Phát biểu trong phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, ông Hegseth xác nhận nguồn tiền đã được mở khóa sau khi các vướng mắc về thủ tục hành chính được tháo gỡ.

“Các khoản tiền đã được giải ngân từ hôm qua", ông Hegseth nói với các nghị sĩ, đánh dấu lần đầu tiên chính thức xác nhận gói viện trợ này được triển khai.

Gói hỗ trợ 400 triệu USD trước đó đã được Quốc hội Mỹ phê duyệt nhưng bị “kẹt” tại Lầu Năm Góc trong nhiều tháng, khiến cả nghị sĩ Đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ chỉ trích Bộ Quốc phòng trì hoãn việc cung cấp hỗ trợ quan trọng cho Kiev.

Khoản tiền này dự kiến được phân bổ thông qua Sáng kiến Hỗ trợ An ninh Ukraine (USAI) – cơ chế do Lầu Năm Góc vận hành nhằm mua sắm vũ khí trực tiếp từ các nhà thầu quốc phòng Mỹ để chuyển giao cho Ukraine.

Quốc hội Mỹ đã tái phê duyệt chương trình USAI vào tháng 12 năm ngoái trong khuôn khổ dự luật chi tiêu quốc phòng trị giá 900 tỷ USD, phân bổ 400 triệu USD mỗi năm cho các năm tài khóa 2026 và 2027 nhằm duy trì hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

Đạo luật này cũng tăng cường giám sát của Quốc hội đối với chính sách liên quan đến Ukraine, bao gồm các yêu cầu báo cáo mới nếu Lầu Năm Góc muốn hạn chế chia sẻ tình báo hoặc điều chỉnh triển khai quân tại châu Âu.

Vietbf @ Sưu tầm

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sẽ trình lên Tổng thống Donald Trump 3 kế hoạch quân sự mới liên quan đến Iran trong một cuộc họp hôm nay 30/4, các quan chức nắm rõ vấn đề tiết lộ với Axios.

Cuộc họp sẽ do Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, chủ trì, cho thấy ông Trump đang để ngỏ khả năng nối lại các hoạt động quân sự tại Iran nhằm phá vỡ bế tắc ngoại giao hoặc tung “đòn kết thúc” trước khi chấm dứt xung đột, tờ Axios cho biết.

Ba kịch bản quân sự được đề xuất
Ba nguồn tin cho biết CENTCOM đã xây dựng một kế hoạch tấn công “chớp nhoáng mà chí mạng” nhằm vào Iran, có thể nhắm đến các mục tiêu hạ tầng trọng yếu. Mục tiêu là phá thế bế tắc hiện tại và buộc hai bên quay lại bàn đàm phán sau nhiều vòng thương lượng thất bại.

Một phương án khác dự kiến được trình lên là kiểm soát một phần eo biển Hormuz để khôi phục hoạt động vận tải thương mại – động thái có thể đòi hỏi triển khai lực lượng trên bộ.

Kịch bản thứ ba là chiến dịch của lực lượng đặc nhiệm nhằm kiểm soát kho uranium làm giàu ở mức cao của Iran.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, cũng dự kiến tham dự cuộc họp này.


Nguy cơ Iran đáp trả quân sự mạnh mẽ
Các quan chức quân sự Mỹ cũng đang tính đến khả năng Iran sẽ tiến hành các hành động quân sự mạnh mẽ nhằm vào lực lượng Mỹ trong khu vực để đáp trả lệnh phong tỏa.

Trước đó một ngày, ông Trump đã chỉ đạo các trợ lý chuẩn bị cho một chiến lược phong tỏa kéo dài tại Hormuz – được xem là công cụ gây sức ép chính lên Iran. Theo đó, Mỹ sẽ tiếp tục “siết chặt” nền kinh tế và xuất khẩu dầu của Tehran bằng cách ngăn chặn hoạt động vận tải đến và đi từ các cảng của nước này.

Các lựa chọn khác như dừng chiến tranh hoặc nối lại ném bom được đánh giá là rủi ro hơn so với chiến lược phong tỏa. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết ông Trump không loại trừ khả năng sử dụng sức mạnh quân sự nếu Iran tiếp tục kháng cự.

Lo ngại nội bộ về thông tin chiến trường
Trong khi đó, xuất hiện thông tin cho rằng Phó Tổng thống JD Vance lo ngại ông Trump không nhận được bức tranh đầy đủ về cuộc chiến từ Lầu Năm Góc.

Các nguồn tin cho biết ông Vance đã đặt câu hỏi về độ chính xác của các báo cáo quân sự, đồng thời lo ngại Tổng thống chỉ được xem các đoạn tóm tắt ngắn “2 phút” mang tính tích cực, tạo cảm giác Mỹ đang chiếm ưu thế.

Một mối lo khác là Mỹ có thể cạn kiệt vũ khí, đặc biệt là kho tên lửa, khi xung đột kéo dài.

Chi phí chiến tranh và thế bế tắc hiện tại
Theo một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc, chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran đã tiêu tốn khoảng 25 tỷ USD, phần lớn dành cho đạn dược.

Cuộc chiến hiện đã bước sang tuần thứ tám, đang ở giai đoạn nhạy cảm với lệnh ngừng bắn mong manh, căng thẳng quanh khả năng phong tỏa Strait of Hormuz và không có bên nào thực sự ngồi vào bàn đàm phán.

Trong khi Mỹ yêu cầu Iran từ bỏ tham vọng hạt nhân kéo dài hơn 20 năm qua, Tehran lại đề xuất trì hoãn đàm phán vấn đề này sang giai đoạn sau.

Đáng chú ý, Tư lệnh Brad Cooper từng có buổi báo cáo tương tự với ông Trump chỉ hai ngày trước khi Mỹ và Israel tiến hành tấn công Iran – và theo một nguồn tin, chính cuộc họp đó đã góp phần dẫn tới quyết định phát động chiến dịch quân sự.

Vietbf @ Sưu tầm

Không hút mật hoa, không cho thụ phấn, một số loài ong lại chọn thịt thối rữa làm nguồn dinh dưỡng chủ yếu. Điều đáng kinh ngạc là chúng vẫn có thể tạo ra mật ong, hé lộ cơ chế tiến hóa đặc biệt hiếm thấy trong thế giới tự nhiên.

Trong thế giới tự nhiên, loài ong từ lâu đã được xem là biểu tượng của sự gắn bó với hoa cỏ, mật ngọt và quá trình cho thụ phấn. Hình ảnh những đàn ong cần mẫn đang bay lượn giữa vườn hoa dường như đã ăn sâu vào nhận thức của con người. Tuy nhiên, khoa học gần đây đã hé lộ ra một thực tế hoàn toàn trái ngược, khi một loài ong đặc biệt lại lựa chọn nguồn thức ăn mà ít ai có thể tưởng tượng ra: thịt bị thối rữa.

Những loài ong này thuộc nhóm Trigona, một nhóm ong không có ngòi đốt với khoảng 32 loài khác nhau. Trong số đó, 3 loài được phát hiện ra tại Costa Rica đã hình thành ra một chiến lược sinh tồn độc đáo khi gần như từ bỏ hoàn toàn nguồn thức ăn truyền thống là hoa, để chuyển sang khai thác xác động vật đã phân hủy.

Không giống các loài ong mật thông thường khác, những con "ong kền kền" này không bay đi tìm mật hoa mà cho sử dụng khứu giác thật nhạy bén để phát hiện ra xác chết từ khoảng cách xa. Khi tìm thấy nguồn thức ăn, chúng sử dụng hàm chuyên biệt để cắt nhỏ thịt ra, sau đó mang về tổ qua các giỏ đựng ở chân, vốn là cấu trúc mà các loài ong khác dùng để chứa phấn hoa.

Dù có chế độ ăn uống khác biệt hoàn toàn, hành vi xã hội của chúng lại không quá khác so với các loài ong quen thuộc. Chúng vẫn tổ chức tụ họp thành đàn, xây tổ, lưu trữ thức ăn và nuôi dưỡng ấu trùng. Tuy nhiên, thay vì cung cấp phấn hoa giàu dinh dưỡng, chúng lại nuôi con bằng nguồn protein từ thịt phân hủy.

Điều khiến cho giới khoa học đặc biệt quan tâm không chỉ nằm ở hành vi ăn uống kỳ lạ, mà còn ở khả năng xử lý một nguồn thức ăn chứa đầy rủi ro. Thịt thối rữa có chứa vô số vi khuẩn và độc tố, vốn có thể gây ra chết người đối với nhiều loài sinh vật. Tuy nhiên, ong kền kền đã tiến hóa một cơ chế nhằm bảo vệ tốt hiệu quả thông qua hệ vi sinh vật trong cơ thể.

Chúng có khứu giác nhạy bén để tìm kiếm xác chết từ xa và có cấu tạo hàm dưới chuyên biệt để có thể dễ dàng cho cắt thịt.
Một cuộc nghiên cứu được cho công bố vào năm 2021 đã chỉ ra rằng hệ vi sinh vật trong bao tử của những loài ong này hoàn toàn khác biệt so với các loài ong ăn thực vật. Đáng chú ý, chúng có chứa các vi khuẩn ưa axit có khả năng cho phân giải thịt và đồng thời bảo vệ cho cơ thể tránh khỏi các mầm bệnh nguy hiểm.

Điều thú vị là những loại vi khuẩn này cũng xuất hiện trong bao tử của các loài động vật ăn xác nổi tiếng như kền kền hay linh cẩu. Sự tương đồng này cho thấy một hiện tượng tiến hóa hội tụ, khi các loài sinh vật tuy rất khác nhau nhưng lại hình thành ra những giải pháp sinh học tương tự để thích nghi với cùng một nguồn thức ăn khá độc đáo này.

Theo các chuyên gia nghiên cứu, chính nhờ ở hệ vi sinh đặc biệt này là chìa khóa giúp cho loại ong kền kền không chỉ sinh tồn được mà còn lớn mạnh trong môi trường chứa đầy vi khuẩn độc hại. Điều đó cho phép chúng tận dụng nguồn dinh dưỡng mà hầu hết các loài khác không thể khai thác ra.

Một câu hỏi được đặt ra là: nếu không ăn mật hoa, liệu chúng có còn sản xuất mật ong nữa hay không? Câu trả lời là có, nhưng loại "mật ong" này chắc chắn sẽ không giống với những gì mà con người chúng ta thấy quen thuộc. Dù quá trình sản xuất vẫn xảy ra bình thường, nguồn nguyên liệu đầu vào có sự khác biệt khiến cho sản phẩm cuối cùng luôn mang những đặc tính hoàn toàn riêng biệt.

Sự phát hiện về loại ong kền kền không chỉ mở rộng kiến thức hiểu biết của con người về sự đa dạng trong ngành sinh học, mà còn cho thấy mức độ linh động đáng kinh ngạc của quá trình tiến hóa. Trong khi phần lớn các loài ong phụ thuộc vào hoa, một số ít đã tìm ra con đường hoàn toàn khác để có thể sinh tồn.

Dù chế độ ăn uống hoàn toàn khác biệt, hành vi của chúng vẫn giống loài ong bình thường: mang thịt về tổ, cất giữ để nuôi ong non và sử dụng túi ở chân để vận chuyển thức ăn.
Trong bối cảnh các biến đổi về môi trường và sự suy giảm của nhiều loài ong thụ phấn, những cuộc nghiên cứu loài này càng trở thành một khám phá quan trọng. Chúng sẽ giúp cho con người hiểu rõ hơn về khả năng thích nghi của các sinh vật, từ đó có thể đưa ra các chiến lược để bảo tồn có hiệu quả tốt hơn.

Tuy nhiên, dù có thể tạo ra mật ong, loài ong này vẫn khiến cho nhiều người cảm thấy e dè khi nghĩ đến nguồn gốc thực sự của nó. Ý tưởng về một loại mật được tạo ra từ thịt thối rữa chắc chắn không phải là điều dễ chấp nhận đối với số đông trong chúng ta.

Dẫu vậy, trong thế giới tự nhiên, những điều kỳ lạ đôi khi lại chính là sự chứng minh rõ ràng nhất cho sự sáng tạo vô hạn của tiến hóa. Và ong kền kền, với chế độ ăn uống độc đáo cùng hệ sinh học đặc biệt, chính là một ví dụ điển hình cho điều đó.